پایان نامه ها

چکیده: فتوت و جوانمردی به معنای آن است که انسان کمالات نفسانی را در وجود خویش محقق کند و رذایل را از بین ببرد. فضایل خاصی از قبیل: بذل، گذشت، دلاوری، ادب، دستگیری از ضعفا و ستاندن حق مظلومان در فتوت بسیار مورد توجه است و با توجه به رو به افول بودن مفاهیم یاد شده در جامعه و از سوئی دینی بودن جامعه‌ی ما، ضرورت پرداختن به موضوع فتوت از منظر دینی که رساندن انسان به کمالات اخلاقی را مهم‌ترین هدف خود معرفی می‌کند، دوچندان است.
 چکیده: چکیده اعتدال‌گرایی یکی از اصول برجسته و اثربخش در راستای اعتلای فرد و توسعه‌ی جامعه بشمار می‌رود. هر چند که بحث و بررسی پیرامون این اصل سترگ از زوایای گوناگون قابل بررسی است، اما پرداختن بدان در حوزه‌های دین‌شناسی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. این پژوهش در پی آن است که ضمن معناشناسی دقیق اعتدال‌گرایی در ثقلین، به مبانی معرفت‌شناسی آن در حوزه‌های خداشناسی، انسان‌شناسی، جامعه‌شناسی و … پرداخته و در پایان به این مهم بپردازد که بدون تمهید مقدمات برای تبلور پذیرفتن آن مبانی نمی‌توان امید به تحقق عینی آن داشت. روش تحقیق در این پژوهش، اسنادی -…
چکیده: آنچه امروزه جهان بشری به شدّت به آن نیازمند است، تعامل و گفتگوی ادیان در جهت کم کردن فاصله‌های موجود بین ادیان، تألیف قلوب پیروان آن‌ها و یکسو نمودن حرکت انسان‌ها به‌سوی سعادت است. از اصول گفتگوی ادیان، آگاهی پیروان هر دین از حکم اهانت به مقدسات ادیان دیگر است این آگاهی می‌تواند پیروان ادیان را از اهانت به مقدسات یکدیگر بازدارد و بستر را برای گفتگوی ادیان و تقریب پیروان ادیان و درنهایت آشکار کردن کمال اسلام فراهم نماید. اهانت به مقدسات هر یک از ادیان الهی، از جانب پیروان آن‌ها، گفت‌وگوی ادیان را به بن‌بست می‌کشاند؛ ولی…
چکیده: در این تحقیق پس از نقل تعاریف و اقسام هدایت و ضلالت از دیدگاه این دو عالم برجسته به مبانی آن‌ها که عبارت از: توحید افعالی، علم ازلی الهی، اراده مطلقه الهی و قدرت قاهره الهی است دست یافتم. البته این دو دانشمند اگرچه در ظاهر عناوین این مبانی اشتراک نظر دارند ولی هرکدام تفسیر و معنای خاصی را از این مبانی اراده می‌کنند. پس از دقت و بررسی دیدگاه‌های این دو دانشمند و عرضه آن‌ها به آیات قرآن، به اینجا رسیدم که هدایت به ابتدایی و پاداشی تقسیم می‌شود. هدایت ابتدایی از آن همه انسان‌هاست و هدایت پاداشی…
 چکیده: محبت یک علاقه قلبی است و باید آن را در آثار انسان، یعنی عمل انسان مشاهده نمود. کسی که مدعی حب پروردگار است، نخستین نشانه او این است که پیرو فرستاده و پیامبر خدا باشد، همان‌گونه که خدای متعال فرموده است: «قُلْ إِن کُنتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ فَاتَّبِعُونىِ یُحْبِبْکُمُ اللَّهُ وَ یَغْفِرْ لَکمُ‏ْ ذُنُوبَکمُ‏ْ وَ اللَّهُ غَفُورٌ رَّحِیم؛ بگو: اگر خدا را دوست مى‏دارید، از من پیروى کنید تا خدا (نیز) شما را دوست بدارد و گناهانتان را ببخشد و خدا آمرزنده مهربان است.» در حقیقت اثر طبیعی محبت است که انسان را به سوی محبوب و خواسته‌های او می‌کشاند،…
 چکیده: در عالم خلقت، معرفت و عبادت در رأس مصادیق خیر هستند چراکه خداوند فلسفه خلقت جن و انس را عبادت دانسته است؛ و تردیدی نیست که عبادت خداوند نیز بدون دستیابی به معرفت صحیحی از او حاصل نخواهد شد؛ و این معرفت و عبادت نیز جز از طریق ائمه (ع) به دست نخواهد آمد، زیرا که ایشان خود را محل معرفت خدا و طریق عبادت او معرفی کرده‌اند، آنجا که در تعالیم خود مکرر فرموده‌اند: اگر ما نبودیم خداوند شناخته نمی‌شد، اگر ما نبودیم خداوند عبادت نمی‌شد؛ بنابراین هر معرفتى که از درِ خانه اهل‌بیت (ع) بیرون نیامده باشد…
 چکیده: مسئله‌ی وفای به عهد هم در زندگی فردی و هم در زندگی اجتماعی تأثیرات فراوانی دارد. خداوند متعال برای رساندن بشر به سعادت و کمال از تمام آن‌ها به پرستش خود و عدم فریب از شیطان تعهد گرفته است و در جای‌جای قرآن عمل به این تعهدات را به انسان گوشزد کرده است. عهدهایی که خداوند با انسان بسته است به دو صورت عام و خاص است؛ عهدهای عام شامل همه‌ی انسان‌هاست و در همیشه‌ی تاریخ، جریان دارد ولی عهدهای خاص مربوط به گروهی از انسان‌ها و در برهه‌هایی خاص از زمان اتفاق افتاده است و به نسبت خاص…
 چکیده: مفهوم امانت یکی از مفاهیم اخلاقی مطرح شده در قرآن و روایات معصومین (ع) است که بخشی از اصول و قوانین رفتار افراد را در زندگی فردی و اجتماعی بیان می‌کند. مفسرین، مصادیق متعددی برای امانت مطرح شده در آیات قرآن بیان کرده‌اند از جمله دین الهی و اموال مردم. آیه 72 سوره احزاب، یکی از آیات مهم و مشکل قرآن است که مفسرین در تفسیر مفاهیم مطرح شده در آن نظرات گوناگونی بیان نموده‌اند. عرفا، عشق، معرفت، فیض الهی، اسرار حق، عهد الست، لطیفه انسانی و فلاسفه، عقل، خلافت انسانی، ولایت الهیه، استکمال در درجات وجود و رسیدن…
چکیده: مفهوم «ضلالت»، یکی از کلیدی‌ترین مفاهیم قرآنی است؛ به‌گونه‌ای که می‌توان گفت اغلب مفاهیم کلیدی قرآن به‌طور مستقیم یا غیرمستقیم در دو حوزه معناشناسی هدایت و ضلالت قابل دسته‌بندی هستند. این پژوهش در راستای کشف لایه‌های معنایی مفهوم ضلالت در قرآن و با هدف تبیین انسجام و پیوستگی معارف قرآنی تدوین شده است و با استفاده از روش‌ نوین معناشناسی به تبیین مفهوم «ضلالت» و کشف حوزه‌های معنایی مرتبط با آن پرداخته است.
چکیده: هنگامه تکبّر هر کسی آغاز سقوط و هبوط و هلاکت اوست، لذا امام علی (ع) در نهج‌البلاغه این مسأله را به‌عنوان یک آسیب جدی اخلاقی، در همه سطوح فردی، اجتماعی، سیاسی و اقتصادی مطرح کرده و به شناسایی ابعاد آن و ارائه راه‌کارهای نظری و عملی در جهت بیرون رفت از این بزرگ‌ترین دام شیطان اشاره داشته است. از آنجا که ستون فقرات ساختمان معنایی مفاهیم اخلاقی در جهان‌بینی اسلامی ـ علوی «ایمان و کفر» است، با پژوهش در ساختار معنایی «کبر» در نهج‌البلاغه به‌عنوان رکن اساسی کفر و با شناخت دقیق معنا، عوامل، لوازم و آسیب‌شناسی تحقّقِ آن…
چکیده: پژوهش حاضر درصدد تبیین جایگاه معنایی واژه‌های اخلاقی «ایثار، اخلاص، استغفار، إنابه، بِرّ، رحمت، سلام و شکر» در قرآن کریم، به شیوه‌ی معناشناسی تاریخی و توصیفی است که پس از ریشه‌شناسی، معنای لغوی و اصطلاحی، مدلول حسی، معانی اساسی و نسبی، گستره‌ی مفهومی و مصداقی، وجوه معنایی، سیر تطوّر و حوزه‌ی معنایی آن‌ها در مقطع زمانی قبل و بعد از اسلام، بررسی شده و ارتباط معنایی آن‌ها با واژه‌های هم‌نشین و جانشین در قرآن مشخّص گردیده است. از این رو با توجّه به ویژگی تحقیق، از روش «توصیفی تحلیلی» استفاده شده است. معناشناسی تاریخی این واژه‌ها با استناد به…
 چکیده: معناشناسی بخشی از دانش زبان‌شناسی یا شاخه‌ای مستقل از آن است که از رهگذر آن می‌توان به تحلیل معنای واژه‌ها و جمله‌های یک متن پرداخت و جایگاه دقیق کلمه‌ها و ترکیب‌های آن را با توجه به نظام معنایی که در آن قرار دارد، به دست آورد. این نوشتار به معناشناسی واژه عفو در قرآن کریم می‌پردازد. عفو در لغت حامل معانی مختلف و حتی متضاد است. همچنین در قرآن نیز چندین معنا از سوی مفسران برای آن ارائه شده است که این معانی با توجه به واژگان هم‌نشین به دست می‌آید و سیاق به‌عنوان یکی از مهم‌ترین قرینه‌ها برای…