پایان نامه ها

چکیده: اثر حاضر به بررسی و تأمل در موضوع حسن ظن و سوءظن به خدا و خلق از منظر آیات و روایات پرداخته است. حسن ظن به خلق در آیات و روایات، از جایگاه رفیع و مهم برخوردار است. تا آنجا که نیک‌اندیشی با بداندیشی نسبت به خلق ارتباط محکم و ناگسستنی با حسن ظن و سوءظن به خالق دارد. مهم‌ترین ریشه حسن ظن به خلق پاکی درون و ایمان استوار به آموزه‌های دین است حالی که سوءظن به مردم نشائت گرفته از آلودگی و خبت باطنی است. اهمیت مسئله حسن ظن مردم بیشتر به دلیل تأثیر شگرف آن در…
چکیده: تزکیه از بنیادی‌ترین مباحثی است که در نهج‌البلاغه بدان پرداخته شده است. امام علی (ع) در جای‌جای نهج‌البلاغه، در آستانه جنگ، در بستر بیماری، در مسجد در بازار و … همواره مردم را به رعایت اخلاق دعوت می‌نماید. تزکیه به‌عنوان هدف و خلاصه کار تمامی انبیاء همواره مورد توجه بوده است و می‌توان آن را یکی از اهداف اصلی بعثت انبیاء دانست. پیامبر اکرم فرموده‌اند: «انی بعثت لاتمم مکارم الاخلاق» همانا من برای تکمیل نیکویی‌های اخلاق مبعوث شده‌ام. از این حدیث شریف مشخص می‌شود که تزکیه اصل مشترکی است که در همه شرایع وجود دارد و پیامبر اسلام (ص)…
چکیده: از مهم‌ترین مباحث مطرح شده در قران کریم، مسئله تقواست. خدای رحمان در آیات بسیاری به این موضوع می‌پردازد تا آنجا که تقوا برترین ملاک برتری انسانی بر انسان دیگر، ملاک قبولی اعمال و وسیله کرامت و ارزشمندی در نزد خود اعلام می‌دارد. پیامبر اکرم (ص) و ائمه معصومین (ع) نیز در طول حیاتشان همواره بر این موضوع تأکید می‌کردند و خود نیز برترین اسوه‌های تقوا بودند. سنت نبوی به‌گونه‌ای بود که هرکس از تقوای بیشتری برخوردار بود، در جامعه ایمانی دارای ارزش بیشتری بوده و مقام و منزلت والاتری می‌داشت. واژه تقوا و مشتقات آن 237 مرتبه در…
چکیده: در این تحقیق یکی از واژه‌ها و اصطلاحات دینی و اخلاقی یعنی «توکل» مورد بررسی قرار گرفته است. بر همین اساس برای درک مفهوم توکل ابتدا مفهوم لغوی و اصطلاحی توکل را مطرح کرده و سپس به بررسی آیات و روایات پیرامون توکل پرداخته‌ایم. در آیات قرآن، خدا انبیاء و پیروان آن‌ها را متوکلین واقعی می‌داند و در مواردی هم آن‌ها را امر به توکل می‌کند و نشانگر این است که تکیه و اعتماد فقط باید به خداوند باشد. توکل از مراتب توحید افعالی خداوند است که دیدگاه توحیدی لاحول ولا قوه الا بالله بیانگر آن می‌باشد. همچنین حقیقت…
چکیده: از اموری که از دیرباز اندیشمندان اسلامی به آن توجه نموده‌اند، خوف و رجاء است. علمای اخلاق در این زمینه به فلسفه نیاز بشر به این امر، در حرکت تکاملی او به‌سوی معنویت پرداخته‌اند و حکم و رمز و راز اثرگذاری آن را بر افکار و انگیزه‌های آدمی در سیر اخلاقی او بیان نموده‌اند. در این نگاه تبیین مفهوم و حقیقت خوف از خداوند و آشکار ساختن تفاوت آن با انواع خوف‌های مذموم که از صفات اخلاقی ناپسند به مار می‌آید، همچنین تبیین مفهوم و حقیقت امید به خداوند و برشمردن تفاوت آن با امیدهای کاذبی به منشأ آن…
چکیده: در این رساله، مبحث خوف و رجاء و اثرات تربیتی آن توضیح داده شده و با نگاهی نو، واقعیات و شبهات موجود در جامعه مورد بررسی قرار گرفته است. آثار تربیتی مثبت و منفی انواع ترس‌ها و امیدهای ممدوح و مذموم تبیین شده است. این پایان‌نامه شامل: یک بخش مقدماتی، سه فصل و یک خاتمه به شرح ذیل می‌باشد: بخش مقدماتی، شامل: تبیین موضوع و اهمیت بحث، مبانی بحث، پیشینه تحقیق و محدودیت‌های تحقیق. فصل اول، شامل: کلیدواژه‌ها و کلمات مترادف و مقابل آن‌ها. فصل دوم، شامل: خوف، اقسام و آثار تربیتی مثبت و منفی مترتب بر آن‌ها. در…
چکیده: «ذکر» معانی مختلفی دارد، اما آن معنایی که مورد بحث ماست همان فراموش نکردن و در قلب و خاطر داشتن خداوند متعال است و هر آنچه باعث شود انسان به یاد خدا باشد از مصادیق ذکر شمرده شده است. محل ذکر الهی زبان و قلب می‌باشد؛ به همین خاطر این دو مورد عنایت آیات و روایات قرار گرفته‌اند و بهترین استفاده از زبان و قلب را اشتغال به یاد الهی دانسته‌اند. آیات و روایات بر مطلوبیت ذکر زبانی دلالت دارند و بر آن سفارش نموده‌اند و این نوع ذکر را از نشانه‌های مؤمنین شمرده‌اند و همچنین آیات و روایاتی…
چکیده: ذکر الهی، به‌عنوان حقیقتی عظیم که خداوند اهل ایمان را به آن توصیه فرموده، بدون آنکه حدی مقرر فرماید، نشانگر آن است که ذکر، در نجات و سعادت انسان از جایگاه رفیعی برخوردار می‌باشد. خطاب «یا ایها الذین امنو اذکروا الله ذکر کثیرا …» مبین آن است که ابعاد ذکر وسیع‌تر از ذکر لفظی بوده و ذکر قلبی و ذکر عملی، از مصادیق آن بلکه مراتب مهم‌تر آن می‌باشد. در مقابل، غفلت از یاد خدا، سرمنشأ خود فراموشی و بیگانگی از خویشتن و سرآمد دردها و بیماری‌های بشر و آغاز گمراهی انسان است. می‌توان گفت غفلت زمینه اصلی همه…
چکیده: زهد را که ترک ماسوی‌الله به شیوه‌های مخالف است، در هر یک از ادیان مسیحیت و اسلام، منشأ و خاستگاهی الهی دارد و ریشه‌اش در متن و بطن این ادیان نهفته است. از بدو رشد این ادیان، عده‌ای از مسیحیان و مسلمانان به تبعیت از ذات و ماهیت دینشان، با گرایشی فوق‌العاده نسبت به این اصل مهم جذب گشته و آن را به‌عنوان اصلی بنیادی در جای‌جای زندگی خویش اعمال نمودند؛ به‌طوری‌که در مسیحیت نهضت‌های رهبانی مختلفی با هدف پرهیز و دوری از جهان پیدا شد که هریک از آن‌ها در این راه با اتخاذ شیوه‌ها و ریاضت‌های خاصی…
چکیده: منظور از بحث فلسفه دعا، سخن از دعای حقیقی، فواید دعا، استجابت و ملاک استجابت آن از دیدگاه آیات و روایات است و علت عدم استجابت دعا به‌تبع ملاک استجابت آن برمی‌گردد چون دعوت و اجابت حقیقی از آن حق‌تعالی است و علت عدم استجابت در فقدان دعای حقیقی است دعا و فلسفه اجابت ریشه در قابلیت انسان‌ها و سازگار بودن خواسته‌ها با حکمت الهی دارد. علاوه بر آن دعا مطلوب حقیقی و اظهار تواضع بر محضر حق‌تعالی است در بخش دوم، با توجه به این‌که بین خالقیت و ربوبیت تناسبی وجود دارد، دعای حقیقی آن است که با…
چکیده: معناشناسی تحقیق و مطالعه تحلیلی در مورد کلمات کلیدی زبان است؛ از آنجا که واژه تقوا از واژگان کلیدی نهج‌البلاغه است. در این پژوهش مورد تحلیل معناشناسی قرار گرفته است. سؤالات اصلی که پژوهش حاضر در صدد یافتن پاسخ آن می‌باشد، از این قرار است: 1 ـ آیا تحقیق در معنای واژه تقوا که با نگاه زبان‌شناسی جدید صورت گرفته، معنای واژه را در کلام حضرت علی (ع) در نهج‌البلاغه تغییر می‌دهد و فراتر از معنای لغوی به‌پیش خواهد برد؟2 ـ آیا رفتارهای واژه‌ها در هر مورد از کلام حضرت با موارد دیگر فرق می‌کند؟3 ـ آیا در رفتار…
 چکیده: اخلاص به معنای آزاد شدن و رهایی یافتن از عبودیت غیر خدا و پاک و خالص گردانیدن نیّت و عمل بلکه تمام وجود خود برای رسیدن به مقام قرب و فناء خداست. با در نظر گرفتن موضوع علم اخلاق که نفس و قوای آن است و هدف اخلاق که رسیدن به فضایل اخلاقی و تثبیت آن در نفس می‌باشد؛‌ اخلاص در اخلاق به معنای خالص کردن این فضایل برای خداست. اخلاق مجموعه‌ای از کیفیات نفسانی است که باعث صدور افعال به‌آسانی و بدون نیاز به تفکر و تأمل می‌شود و این کیفیات نفسانی، رابطه عمیقی با سه عنصر علم…