پایان نامه ها

چکیده: هدف اصلی بعثت انبیاء و ارسال رسل توجه دادن انسان به توحید است و اما یکی از بهترین راه‌های صحیح توجه کردن و توجه دادن به توحید، دعا است؛ و هدف از دعا کردن نیز توجه به این امر مهم است و دعا‌کننده‌ای که به توحید بی‌توجه باشد دعایش دعا نیست و مورد قبول واقع نخواهد شد. پس شرط دعای حقیقی معرفت به مدعو است که دارای همه صفات کمالیه است و هرچه هست از اوست «لاموثر فی الوجود الا الله». خدا دعای کسی را پاسخ می‌دهد که داعی از همه به‌جز خدا مأیوس شده باشد و رجاء و…
چکیده: در نظام اخلاقی نهج‌البلاغه، بحث از خودشناسی و خودسازی از جایگاه قابل تأملی برخوردار است. به‌گونه‌ای که با شناخت و به‌کارگیری آن‌ها می‌توان در زندگی و اخلاق فردی موفق بود و این موفقیت را به جامعه نیز منتقل نمود. در این تحقیق با نگاهی کلی به نهج‌البلاغه و سایر کتب دینی و روایی، مسائلی که بر خودشناسی اثرگذار بوده و عامل رشد اخلاق شخصی و اجتماعی می‌باشد، استخراج شده است. بدین منظور که انسان در کنار خودشناسی به خداشناسی که از ثمرات شناخت خود است دست یابد و سپس به خودسازی اساسی و صحیح بپردازد. در خودشناسی به مسائل…
چکیده: آنچه در این مختصر آمده بررسی کوتاهی است که پیرامون موضوع دعا و نیایش با استفاده از آیات و روایات انجام گرفته و در پنج فصل تنظیم گردیده است. در فصل اول ابتدا طرح مسئله و ضرورت آن و تعاریف موضوع در اصطلاح و لغت بحث گردیده و آنگاه به پیشینه تاریخی موضوع و جایگاه آن در ادیان دیگر و همچنین جایگاه آن در مکتب اهل‌بیت و ویژگی آن پرداخته شده است؛ و در فصل دوم مبانی اعتقاداتی دعا مانند مبانی کلامی و فلسفی و اخلاقی و اجتماعی و همچنین تأثیر دعا در زندگی انسان‌ها و روایات چند مرتبط…
چکیده: این پژوهش با عنوان «راه‌های خودسازی در آیات قرآن» درصدد است که راه‌های خودسازی و مراتب آن و ارتباط طولی بین راه‌ها و اهمیت آن را از نگاه قرآن کریم، فرادید مشتاقان سلوک قرار دهد. تأکیدات مکرّر پیشوایان دین و عالمان اخلاق بر پیراستن نفس از شوایب و رذایل و آراستن آن به زینت‌ها و فضایل به‌عنوان یک ضرورت انکارناپذیر از یک‌سو و لزوم دقت در انتخاب مسیر و شیوه‌های تهذیب و سلوک از سوی دیگر، ضرورت این تحقیق را بیش از پیش نمایان می‌سازد. به این منظور، آیات قرآن و روایات اسلامی به روش تحلیلی و توصیفی مورد…
چکیده: بررسی برخی از روش‌های تهذیب نفس از دیدگاه امام خمینی (ره) هدف اصلی این تحقیق است ولی از منابع دیگر مانند قرآن و روایات نیز در تبیین کامل مباحث استفاده می‌شود. اولین روش مطرح در این زمینه تفکر است؛ تفکر در عظمت خلقت، نعمت‌های الهی و وظیفه انسان در قبال خدا جایگاه والایی در تعالیم اسلامی داشته و آیات و روایات متعددی بر آثار تربیتی آن تصریح نموده است. این مسئله در دیدگاه امام خمینی (ره) هم مورد توجه بسیاری قرار گرفته و شرط اول برای مجاهده با نفس و حرکت به‌جانب حق‌تعالی دانسته شده است. خود ایشان نیز…
چکیده: زهد در لغت به معنای بی‌رغبتی به چیزی و قناعت به کم آن است و در اصطلاح عدم گرایش و رغبت قلبی به دنیا و امور دنیوی و بهره کم از متاع آن به خاطر کوچک شمردن آن است. زهد در روایات به معنای عدم تأسف بر آنچه از دست رفته و عدم شادی بر آنچه به انسان می‌رسد، می‌باشد. پیشینه زهد به زمان‌های قدیم برمی‌گردد زیرا از اولین عادات و رسوم انسانی بوده است. از جهت تاریخی زهد، به ترتیب در هندی‌ها و مسیحیان و در مسلمانان یافت می‌گردد. دو دیدگاه در مورد تفسیر زهد وجود دارد یکی…
چکیده: شناخت اصول پذیرفته شده در هر نظام معرفتی، بر گونه نگرش آن در تبیین نظری و عملی مسائل تأثیر خواهد گذاشت، چراکه انسان بدون شناخت و تفسیر صحیح از اصول و مبانی، ممکن است دچار افراط یا تفریط گردد، لذا ارائه معرفت‌شناسی شایسته از بهترین راهکارها در تبیین نگرش‌هاست. از این جهت «زهد» -که خود از مؤلفه‌های حکمت عملی است – مسئله‌ای است که با تمام گستردگی خود در حوزه عرفان، حکمت و اخلاق، در همه زمان‌ها در معرض آسیب افراط یا تفریط قرار گرفته و آفات فردی و اجتماعی فراوانی را به دنبال داشته است؛ بنابراین بررسی و…
چکیده: زهد را که ترک ماسوی الله به شیوه‌های مختلف است در هر یک از ادیان و مذاهب، دارای خاستگاهی است که در متن و بطن این ادیان نهفته است. در نهج‌البلاغه و در آیین‌های بودا وجین، زهد و اعراض از دنیا یکی از آموزه‌های اساسی برای وصول به سعادت و رستگاری است به‌طوری‌که در آیین جینیزم بر زهد و ریاضت افراطی تأکید می‌شود و خودآزاری و تحمل سخت‌ترین شکنجه‌ها را تنها طریق وصول به نجات می‌دانند. هرچند آیین بودا نیز آیینی اخلاقی است که اساس تعالیم خود را بر زهد و ریاضت قرار داده است ولی در عین حال…
چکیده: یکی از مهم‌ترین ارکان معنویت در انسان مؤمن، خودسازی و پشت سر گذاردن مقامات سیر الی الله است که با عبادت و بندگی خالصانه خالق هستی میسر می‌باشد. انسان در اثر قرب به پروردگار چنان اطمینان می‌یابد که جز به خداوند نمی‌اندیشد. در این حال او همه‌چیز را مقهور و مغلوب اراده الهی می‌داند، به همین جهت رنج و آسایش، فقر و غنی یا بیماری و سلامتی آرامش او را بر هم نمی‌زند و خود را تسلیم فرمان پروردگارش می‌کند. قرآن کریم می‌فرماید: «یا أیَّتُهَا النَّفسُ المُطمَئِنَّه إرجِعِی إلیَ رَبِّکِ راضیهً مَرضیهً»، یعنی: «اى نفس مطمئنّه، خشنود و پسندیده…
چکیده: آیا در مسیر تهذیب انسان، اولیای ‌الهی تصرفی تکوینی در باطن و نفس انسان صورت می‌دهند؟ شواهد و قرائنی که از آیات و روایات برای اثبات این موضوع می‌توان ارائه داد کدامند؟ آیا این تصرف با اختیار و ارزشمندی کار انسان، منافات ندارد؟ ادلّه‌ی عام و ادلّه‌ی خاص دال بر آنند، اولیای الهی با علم و قدرتی که از ناحیه‌ی خداوند متعال به آن‌ها اعطا شده، از ضمیر انسان‌ها آگاه و قادر به تغییر نفوس آن‌ها می‌باشند و این کار را می‌کنند. منتها تغییر از راه تصرف می‌تواند حدود مختلفی از حداقل تا حداکثر داشته باشد. نقش تکوینی‌ اولیای…
چکیده: انسان‌ها در مسیر زندگی خود، افعال زیادی را انجام می‌دهند و برای توجیهِ کرده خود که آن را به چه نیتی انجام داده‌اند، دست به توجیهات مختلفی می‌زنند. اینکه به چه نیتی انجام داده و ما چه قضاوتی از اعمال و افعال آن‌ها داریم یک بحث است و اینکه افعال جزء کدام یک از افعال اخلاقی (خیر یا شر) است یا نه بحثی دیگر و به نیت و خواستگاه کننده کار بستگی دارد. انسان‌ها افعال خود را به نیت و انگیزه رسیدن به هدف خاصی انجام می‌دهند. این اهداف که زمینه تحقق آن‌ها نیات و انگیزه‌های افراد می‌باشد در…
چکیده: تزکیه و تهذیب نفس در اسلام، سرآمد و بنیان‌همه‌ی مفاهیم اخلاقی دیگر است، زیرا رشد و تکامل و سعادت انسان‌ها را در دنیا و آخرت در پی دارد. فلسفه‌ی فرستان انبیا و ائمه معصومین (ع) تعلیم دادن، ارتقا معرفت (همان‌طور که ابتدای دین با کسب معرفت است) راه و روش تزکیه و تهذیب نفس به بشریت بوده و به همین جهت پیامبر بزرگ اسلام (ص) همواره می‌کوشید تا انسان‌ها را از راه تعلیم و تزکیه نفس به کمال و سعادت برساند و بعد از پیامبر (ص)، ائمه معصومین (ع) تلاش و کوشش می‌کردند تا جامعه بشریت را از گرفتاری‌های…