مذهب و گسترش حوزه نفوذ مورد: ج.ا.ایران و مذهب شیعه

چکیده:

کشورها با استفاده از پدیده‌ها و عوامل گوناگون تلاش می‌کنند تا حوزه نفوذ خود را افزایش دهند. گسترش حوزه نفوذ در خارج از مرزهای یک کشور معمولاً از نشانه‌های قدرتمندی آن کشور محسوب شده و به همین خاطر کشورها، به‌ویژه قدرت‌های منطقه‌ای علاقه‌مندند که از طریق عوامل و متغیرهای مختلف، در فضاهای پیرامونی خود به نقش‌آفرینی بپردازند. در این میان یکی از این متغیرها، ‌عامل مذهب است. با توجه به نقش اساسی مذهب در زندگی بشر که امروزه آن را به یکی از مؤلفه‌های زیر بنایی هویت انسان‌ها تبدیل کرده است، به نظر می‌رسد که این عامل از حیث ژئوپلیتیک نیز اثرگذاری و نقش‌آفرینی ویژه خود را در تحولات و دگرگونی‌های جهانی ایفا می‌نماید. ایران با توجه به ویژگی‌های جمعیتی خود و مرکزیت دنیای شیعه می‌تواند به پدیده شیعه (عامل مذهب) در راستای افزایش نفوذ و میدان عمل منطقه‌ای خود توجه کند. به‌عبارتی‌دیگر با توجه به ویژگی‌های مذهب شیعه در فضاهای جغرافیایی اطراف خود به نقش‌آفرینی بپردازد و تأثیرگذار باشد. از نگاه ژئوپلیتیک، ساختار جغرافیایی مناطق استقرار شیعیان در ایران و کشورهای پیرامون آن موقعیتی استثنایی در اختیار ایران قرار می‌دهد. این پژوهش درصدد است تا به بررسی علمی نقش ژئوپلیتیک مذهب در گسترش حوزه نفوذ بپردازد و از طریق مورد ایران که با توجه به واقعیت‌های موجود در متغیر شیعه واجد ویژگی‌های خاصی است، این مسئله را موردمطالعه قرار دهد. بر این اساس دو فرضیه تحقیق به شکل زیر تدوین‌شده است: 1. به نظر می‌رسد که مذهب شیعه حوزه نفوذ ایران را در ابعاد سیاسی، اجتماعی و رسانه‌ای گسترش داده است. 2. ازنظر فرهنگی،‌ علمی و آموزشی، موقعیت مرکزی تشیع در ایران، به افزایش حوزه نفوذ آن کمک کرده است. جهت گردآوری اطلاعات موردنیاز این رساله علاوه بر استفاده از روش‌های کتابخانه‌ای (اسناد، کتب، مقالات، متون)، مراجعه به پایگاه‌های اطلاعاتی مرتبط با تحقیق در شبکه جهانی اطلاع‌رسانی و گفت‌وگو با کارشناسان، پرسش‌نامه‌ای نیز تهیه‌شده و توسط صاحب‌نظران مربوطه در کشورهای گوناگون تکمیل‌شده است. پس از تجزیه‌وتحلیل کیفی و کمی اطلاعات گرداوری شده، هر دو فرضیه تحقیق مورد تائید قرار گرفت.

کلیدواژه‌ها:مذهب، حوزه نفوذ، ایران، شیعه، ژئوپلیتیک.

مقالات مرتبط:

نقش مذهب در گسترش حوزه نفوذ مطالعه موردی تشیع و ایران، سید عباس احمدی، ژئوپلیتیک، بهار 1389، شماره 17، (38 صفحه، از 37 تا 74)، (علمی _ پژوهشی).

فصول پایان‌نامه:

این پایان‌نامه شامل پنج فصل می‌باشد:
فصل اول: «مقدمه و کلیات طرح تحقیق»
فصل دوم: «ادبیات و مباحث نظری»
* ژئوپلیتیک
* حوزه نفوذ
* دین و مذهب
فصل سوم: «ماهیت، فرق و جغرافیای شیعه»
فصل چهارم: «یافته‌های تحقیق»
* زمینه‌های گسترش حوزه نفوذ ایران
* واکنش‌های ابرازشده در مقابل گسترش نفوذ ایران
* اطلاعات پرسش‌نامه‌ای
فصل پنجم: «تجزیه‌ و تحلیل و نتیجه‌گیری».