چکیده:
ایرانیان که پس از آشنایی با اسلام و شعائر آن (تعلیم، عدالتخواهی و کرامت انسانی) دلباخته این دین گشته بودند، با ظهور حکومتهای اموی و عباسی که درست برخلاف شعارهای اسلام رفتار میکردند، گرفتار تضاد فکری شدند؛ که با رجوع به سیره عملی و اندیشه نظری امام علی و فرزندانش، درصدد حل این تضادها برآمده در این راستا و حساب خلفا و حکمرانان اموی و عباسی را از اسلام جدا ساخته و برای رهایی از ظلمها، تبعیضهای نژادی و بیعدالتیهای خلفا و حکام، به مبارزه و قیام علیه آنان روی آوردند. این واکنشها، در ابتدا بهصورت خاموش و پنهان و سپس بهصورت آشکار، در قالب نهضتها، قیامها و شورشها در مناطق مختلف ایران رخنمود که باانگیزههای دینی و ملی و یا انتقامجویی، شدت گرفت. مبارزه و نبردهای سرسختانه و پیدرپی ایرانیان، تلاش سختکوشانه داعیان علوی و عباسی، موجبات سقوط و سرنگونی حکومت بنیامیه را فراهم ساخت. پس از روی کار آمدن عباسیان، قدرتطلبی، آنان را نیز همانند بنیامیه از مسیر اصلی منحرف و فرزندان آنا ن- ساخت تا آنجا که در مسیر ظلم و ستم، بیعدالتی و به شهادت رساندن ائمه گام نهادند؛ ازاینرو از همان ماههای نخست حکومت عباسیان، قیام و نهضتهایی پیدرپی علیه آنان در مناطق مختلف ایران و عراق شکل گرفت و موجبات ضعف و فروپاشی آنان را در بسیاری از مناطق فراهم ساخت و به ورطه سقوط کشاند. این رساله در سه فصل تدوین شد. در فصل نخست به تعاریف و جغرافیای ایران آن زمان اشاره دارد و در فصل دوم به تعاملات و مبارزه ایرانیان با امویان پرداخته است و در فصل پایانی تعاملات و مبارزات ایرانیان با عباسیان موردبحث و بررسی مفصل قرار دارد. با بحث و بررسی بهعملآمده میتوان گفت که بسیاری از انگیزهها و علل پیدایش قیامهای مردم ایران علیه امویان و عباسیان و همچنین عوامل سرنگونی آنان مشترك بود ه و ایرانیان در مبارزه بوده نقشی اساسی در سقوط حکومت بیامان و پیدرپی که متأثر از اندیشههای ائمه معصومین اموی و عباسی ایفا کردند.
کلیدواژهها: اسلام، ایرانیان، مبارزه، واکنش، علویان، امویان، عباسیان.
فصول پایاننامه:
این رساله در سه فصل نگارش شده است:
فصل اول: «کلیات و مفاهیم»
* بخش اول: تعاریف و مفاهیم
* بخش دوم: جغرافیای ایران و ورود اسلام
جغرافیای ایران
ورود اسلام و تشیع به ایران
فصل دوم: تعاملات و مبارزه ایرانیان با امویان
* بخش اول: تعاملات ایرانیان با امویان
مهاجرت عربها به ایران
مهاجرت ایرانیان به مناطق عربی
سیاستهای امویان در برابر ایرانیان
تعاملات فکری امویان با ایرانیان
* بخش دوم: خاندان اموی و مبارزه ایرانیان علیه آنان
حکومت امویان: شروع و پایان قلمرو
مبارزه منفی
واکنش آشکار
فصل سوم: تعاملات و مبارزات ایرانیان با عباسیان
* بخش اول: تعاملات ایرانیان با عباسیان
خاندان عباسی و ساختار سازمان دعوت
عباسیان و خراسان
تعاملات علویان با عباسیان
جریانها و فرقههای مذهبی عصر عباسی در ایران
رهبران و وزیران ایرانی عباسیان
* بخش دوم: مبارزه ایرانیان علیه عباسیان
سهگام مهم عباسیان
قیام علویان علیه عباسیان
واکنش ایرانیان علیه عباسیان
قیام ایرانیان علیه عباسیان در دوره دوم
مشترکات مبارزه ایرانیان با حکومتهای اموی و عباسی
جمعبندی و نتیجهگیری نهایی.