مدخل ابوطالب

چکیده : پیامبر اکرم، حضرت صدیقه کبری و امامان دوازده گانه شیعه(ع)، از جانب خداوند متعال برگزیده شده ‌اند. این موضوع از دیرباز برای شیعیان حقیقتی روشن بوده است. دومین گروه برگزیده، گروه دیگری از برگزیدگان الهی‌ اند که در رتبۀ بعدی جای دارند. این نوشتار به معرفی این افراد و جایگاه ایشان می ‌پردازد. جناب عبدالمطلب، ابوطالب، حمزه سید الشهداء، جعفر طیار نمونه‌ هایی از افراد این برگزیدگان ناشناخته هستند. پیشینۀ تحقیق طرح مقامات گروه برگزیدگان دومین به صورت نوشتاری مستقل سابقۀ زیادی ندارد. در مقاله «وراثت اصطفایی مقامات الهی»[2] سخن از اثباتِ به ارث رسیدن مقامات معنوی خصوصا…

چكيده: یکی از مهم‌ترین مراحل پژوهش، تدوین ادبیات آن موضوع است. از این‌رو برای سامان یافتن پژوهش‌های جدید دربارۀ جناب ابوطالب بن عبدالمطلب، پدر بزرگوار حضرت علی (ع)، نیز به راهنمای تحقیق نیاز است. در نوشتار حاضر که بیش از 250 منبع را شناسانده، کوشیده شده تا تمامی آثار مرتبط و مستقل دربارۀ این شخصیت شناسانده شوند. همچنین برای نخستین بار مراجع مهم شرق شناسان در این موضوع، از قبیل مقالات دائرة‌المعارفی، معرفی شده‌اند…

چكيده: نگارنده در این گفتار، اشعار ابوطالب را از چند دیدگاه بررسی و تحلیل می کند. روایت شاعران از آن اشعار، دیدگاه معصومان(ع)، استشهاد به این اشعار در منابع تفسیری و نحوی و جغرافیایی و لغوی، تضمین این اشعار، مباحث تاریخی در آنها به ویژه دفاع ابوطالب از پیامبر، اغراض شعری در سروده های ابوطالب به ویژه مدح پیامبر و دفاع از ایشان.

چکیده: در این گفتار، دیدگاه ها و پژوهش های عماد عبدالکریم سرور دانشمند معاصر سنی سوری در کتاب صحوه الطالب فی ردّ الشبهات عن ابی طالب مرور می شود. نویسندۀ مقاله، چند آیه و چند حدیث را که منکران ایمان ابوطالب به آنها استناد کرده اند، تبیین می کند. همچنین سخنان و دلائل چهل تن از دانشمندان اهل تسنن را که عقیده به ایمان ابوطالب دارند، می آورد. شعرهایی از یوسف نبهانی و عماد سرور در این زمینه در متن آمده است. مقدمه قابلت جهلهم حلماً و مغفره و العفو عن قدره ضربٌ من الکرم[2] ایمان ابوطالب یکی از مسلّمات…

چکیده: جناب ابوطالب (ع) با توجه به جایگاه ویژه خود در صدر اسلام، مورد توجه تاریخ‌نگاران قرار گرفته است. از طرفی عمو، کفیل و پدر خواندۀ پیامبر و از طرف دیگر، پدر امیرالمؤمنین (ع) و از سوی دیگر، بزرگ قریش و مکه است. حضور در این تقاطع خاص تاریخی سبب شده تا اقدامات و موضع‌گیری‌های جناب ابوطالب (ع) در تاریخ مهم و اثرگذار باشد. ادبا هم به تبعیت از تاریخ، در متون نظم و نثر خود، توجه خاصی به این شخصیت مهم دارند. در مقالۀ حاضر، به نقاط برجسته و اثرگذار زندگی ایشان و بازتاب آن در ادبیات فارسی پرداخته…

چکیده: این گفتار به نقد و بررسی و تحلیل مطالب یازده تن از خاورشناسان، از سدۀ هجدهم میلادی تا کنون در مورد ابوطالب بن عبدالمطلب می‌پردازد. ادوارد گیبون، تامس کارلایل، هنری لامنس و دوایت دونالدسون، از جملۀ این خاورشناسان‌اند. نویسنده در تحلیل خود، علت‌هایی می‌آورد که چرا برخی از خاورشناسان به ایمان حضرت ابوطالب اشاره نکرده‌اند، از جمله: اشتباه‌های تاریخی و اعتماد مطلق بر منابع اهل تسنن…

چکیده: این رساله، شرح چند حدیث درباره ایمان حضرت ابوطالب بن عبدالمطلب است که براساس حساب عقدالانامل بیان شده است. میرزا ابراهیم زنجانی (متوفی 1351 قمری) تخصصی در حساب عقدالانامل، از علوم ریاضی قدیم، داشته؛ لذا بر این اساس احادیث یاد شده را شرح کرده و نکاتی را که مولی محمدباقر مجلسی و شیخ فخر الدین طریحی ذیل این احادیث بیان کرده‌اند، نقد و بررسی می‌کند. این رساله براساس نسخه خطی موجود در کتابخانه ملی برای نخستین بار چاپ و منتشر می‌شود. مقدمه ابراهیم بن ابی الفتح زنجانی (حدود 1272 ق. – 13 ماه رمضان 1351 ق / 12 مرداد 1311ش)…

چکیده: هدف نگارنده در این گفتار، بررسی عملکرد صحابه نگاران به ویژه ابن حجر عسقلانی در کتاب الاصابه در زمینه تعریف صحابه و اثبات صحابی بودن افراد و مقایسه آن با عملکرد آنان درباره ایمان ابوطالب است. نشان دادن این دو عملکرد، به خوبی گویای برخورد سیاسی با موضوع ایمان حضرت ابوطالب خواهد بود. مقدمه طی سال های 1381 تا 1393 که به تدوین و پژوهش در باره سیر تکوین و تطور دانش صحابه نگاری مشغول بودم، نکات فراوانی جهت تأمل و تحقیق به دست آمد؛ از جمله موضوع تعریف صحابه و قواعد اثبات آن و مهم تر از آن،…

این مقاله، یک کتاب‌شناسی تخصصی درباره حضرت ابوطالب (ع) است که توسط ناصرالدین انصاری قمی گردآوری شده است. هدف اصلی این اثر، معرفی منابع و کتاب‌های نوشته‌شده درباره زندگی و ایمان حضرت ابوطالب (ع) است. این کتاب‌شناسی در هشت بخش اصلی (شامل کتاب‌های چاپی و خطی به زبان‌های عربی، فارسی و اردو) تدوین شده و در مجموع به معرفی ۱۱۰ کتاب مستقل می‌پردازد. مؤلف تأکید دارد که این فهرست، کامل نیست و صرفاً نتیجه یک پژوهش کتاب‌شناختی است. در این اثر، علاوه بر ذکر مشخصات کتاب شناختی کتاب‌ها، در موارد لازم توضیحاتی کوتاه درباره محتوای آن‌ها یا وضعیت نسخه‌های خطی…

چکیده نگارنده متن تاریخی ابوسعید عبدالملک خرگوشی (متوفی 407 قمری) در کتاب شرف المصطفی در مورد ابوطالب بن عبدالمطلب را تحلیل کرده و نتیجه می گیرد که بر اساس این گزارش، ابوطالب سومین فردی است که پس از حضرت علی و خدیجه (ع) اسلام را پذیرفته است. مقدمه ای کوتاه در مورد دخالت حاکمان در تاریخ اسلام و شرح حال کوتاه مؤلف در آغاز گفتار آمده است.