مدخل استخاره

چکیده: اصطلاح تجربۀ دینی را نخستین ‏بار شلایر ماخر، در قرن هجدهم، در غرب به ‏کار برد. این اصطلاح انواع مختلف تجربه ‏های دینی (تجربۀ شبه حسی، تجربۀ وحیانی، تجربۀ احیاگر، تجربۀ عرفانی، تجربۀ ربانی یا قدسی، و تجربۀ تفسیری) را فرا می‏ گیرد. تجربۀ تفسیری تجربه ‏ای است که دینی‌بودن آن به واسطۀ برداشت دینی از رویدادی است که شخص صاحب تجربه بر اثر اعتقادات دینی خود به آن می‏رسد و پس از روبه‏ روشدن با آن، آن را با چهارچوب شناختی دینی خود تفسیر و تبیین می‏کند. تجارب تفسیری رایج میان شیعیان ایران شامل دعای شخصی، استخاره، رؤیای…

چکیده: فال در لغت به معنی طالع، بخت، شگون، اختر، پیش بینی و عاقبت گویی آمده است. علم فال علمی است كه به وسیله آن برخی از حوادث آینده دانسته می شود و این كار با گشودن قرآن كریم یا كتب بزرگان مانند دیوان حافظ و مثنوی مولوی و نظایر آن انجام می پذیرد. استخاره نیز مانند فال به وسیله قرآن كریم و تسبیح صورت می گیرد و در فرهنگ عرب تفال و تطیر سابقه ای كهن دارد. ایرانیان به فال نیك مرواو به فال بد مرغوا می گفتند. از انواع فال، فال قهوه، فال نخود، فال ورق و دیگر…

چکیده: استخاره کردن به شیوه‌های مختلف، تاریخی کهن در جهان اسلام دارد. می‌توان شواهد متنوعی حاکی از کاربرد فراوان آن در زندگی شخصی و اجتماعی مسلمانان سراغ داد. رواج گسترده این منسک، بی‌تردید خاستگاه‌های نظری نیز داشته و از تحول گفتمان‌های فکری جامعه نیز اثر پذیرفته است. شخصیت‌های متعددی در ادوار گوناگون فرهنگ اسلامی بدان توجه نشان داده و هر یک از منظری به این منسک نگریسته و با ملاحظات انتقادی خویش به تکاملش مدد رسانده‌اند. این مطالعه کوششی است برای شناخت چنین عالمانی و تلاش‌های نظری آنان؛ همچنان که از یک‌سو شناخت بستر فرهنگی ظهور هر دیدگاه، و از…

چکیده: استخاره، اصطلاحی خاص و منطبق بر عملی متعارف در جامعه مذهبی است که رواج گسترده‌ای یافته است. این نوشته در پی آن است تا مستندات آن را در حدیث، گسترده‌ترین منبع در حوزه معارف دین، استخراج كرده، صحت‌ و سقم آن را بررسی و خطا در تطبیق این اصطلاح را روشن نماید. علاوه، رابطه استخاره و قضا و قدر الهی بحث شده است. در این زمینه، به دو گروه كلی از احادیث برمی‌خوریم. گروهی كه مضمون آن‌ها خواندن دو ركعت نماز و دعایی خاص در واگذار كردن كار به خدا است، علاوه بر آن‌که مفاهیمی عالی همچون توكّل و…

چکیده قرآن كریم برای هدایت انسان ها نازل شده است و مسلما نباید این فلسفه ی مهم و اساسی نزول آن از سوی مسلمانان تحت الشعاع برخی از بهره گیری های ابتدایی و یا شاید نامربوط قرار گیرد. اگر چه قرآن كریم ذكر است و آرامش بخش دل های پویندگان راهش؛ اما این كه از آن فقط به عنوان ابزاری برای رسیدن به مقاصد شخصی و در اغلب موارد دنیوی استفاده شود، نه در خور سان و منزلت قرآن كریم است و نه زیبنده ی پیروان آن. کلیدواژگان: استخاره، استخاره‌ی قلبی، استخاره‌ی عام و خاص، تقال به قرآن

خردورزی یكی از نعمت‌های بزرگی كه خداوند متعال به بشر ارزانی داشته “عقل” است. انسان با چراغ عقل می‏تواند راه‌های تاریك زندگی را به سهولت طی كند و از خطرگاه‌های آن به سلامت بگذرد. هر كس كه این چراغ را در خود فروزان نگه داشت دنیا و آخرت او روشن و پرفروغ است. در قرآن، سفارش زیادی به باروری عقل و هم بهره ‏وری از آن شده است؛ در این كتاب عظیم، بدترین موجودات آنانند كه اندیشه‏ گر نیستند: “ان شرّ الدواب عنداللّه الصّمّ البكم الذین لایعقلون”.1 اساساً یكی از علل مهم بعثت پیامبران نیز همین بوده است كه عقل‌های…

چکیده: استخاره، اصطلاحی خاصّ و منطبق بر عملی متعارف در جامعۀ مذهبی است که رواج گسترد­ه­ای یافته است. این نوشته در پی آن است تا مستندات آن را در حدیث، گسترده ترین منبع در حوزۀ معارف دین، استخراج کرده، صحّت و سقم آن را بررسی و خطا در تطبیق این اصطلاح را روشن نماید. علاوه، رابطۀ استخاره و قضا و قدر الهی بحث شده است. در این زمینه، به دو گروه کلی از احادیث بر می­خوریم. گروهی که مضمون آن ها خواندن دو رکعت نماز و دعایی خاصّ در واگذار کردن کار به خدا است، علاوه بر آن که مفاهیمی…

چکیده: از مناسک رایج و پرکاربرد جامعه اسلامی، استخاره کردن است؛ رفتاری با شیوه های متنوع که پیشینه ای کهن در فرهنگ اسلامی دارد. عمده شیوه های متنوع این منسک، ماثور و برخی نیز غیرماثورند. به تبع، هر یک نیز خاستگاهی دارند و خود نیز در طول زمان، دچار تحولات و تغییراتی شده اند. تنوع شیوه های استخاره و آداب همراه آن به قدری است که یافتن وجه جامعی میان این اشکال مختلف و بازشناسی ماهیت استخاره را بر پایه آن مولفه های مشترک دشوار می کند. از آن سو، عمده شیوه های استخاره در قالب روایاتی منسوب به معصومین…