مدخل استدراج

چکیده قرآن کریم در نقل سرگذشت فردی انسان و نیز اقوام و تمدن‌‌های گذشته، از حوادثی یاد می‌‌کند که به مثابه قوانینی کلی، در صورت فراهم آمدن زمینه‌‌هایش، هر زمان قابل تکرارند. یکی از این سنت‌‌ها که در آیات نسبتاً بسیاری از قرآن منعکس شده، سنت استدراج است. این سنت در هر دو حوزۀ فردی و اجتماعی رخ می‌‌دهد. مطالعۀ معناشناختی مفهوم استدراج در قرآن، و بررسی آرا و دیدگاه دانشمندان مسلمان دربارۀ عوامل و فلسفۀ سنت استدراج، هدف اصلی نوشتن این مقاله است کلیدواژه‌ها: استدراج؛ املاء؛ امهال؛ سنت‌‌های قرآن

مفهوم استدراج استدراج: نزدیک ساختن گام به گام گناهکاران غافل و لجوج به عذاب الهی در پوشش برخورداری از نعمت‌‏های پی در پی دنیوی. این اصطلاح در قرآن و روایات در موارد متعددی استعمال شده و در منابع کلامی ذیل بحث از افعال الهی (عدل، عقاب و ثواب و خوارق عادات) مورد بحث واقع شده، و در متون اخلاقی نیز به تناسب بحث از استغفار و پاداش اعمال از آن بحث به میان است. استدراج مصدر باب استفعال از ریشه «دَرَجَ» در لغت به معنی آرام آرام نزدیک ساختن (1) پله پله بالا بردن و به یکباره سرنگون ساختن (2)،…

چکیده: بسیاری از نظریه های موجود در زمینه ی تفیر تاریخ روی این مطلب تأکید دارند که هر تمدنی محکوم به نابودی است و هر جامعه ای مانند یک فرد انسانی پس از طی دوران های مختلف از کودکی و جوانی و پیری سرانجام به مرحله ی مرگ می رسد و هیچ قدرتی نمی تواند جلو آن را بگیرد.

چکیده قرآن کریم در نقل سرگذشت فردی انسان و نیز اقوام و تمدن‌‌های گذشته، از حوادثی یاد می‌‌کند که به مثابه قوانینی کلی، در صورت فراهم آمدن زمینه‌‌هایش، هر زمان قابل تکرارند. یکی از این سنت‌‌ها که در آیات نسبتاً بسیاری از قرآن منعکس شده، سنت استدراج است. این سنت در هر دو حوزۀ فردی و اجتماعی رخ می‌‌دهد. مطالعۀ معناشناختی مفهوم استدراج در قرآن، و بررسی آرا و دیدگاه دانشمندان مسلمان دربارۀ عوامل و فلسفۀ سنت استدراج، هدف اصلی نوشتن این مقاله است کلیدواژه‌ها: استدراج؛ املاء؛ امهال؛ سنت‌‌های قرآن

«وَالّذینَ ‏کَذّبُوا بِ‏آیاتِنا سَنَسْتَدْرِجُهُمْ مِنْ حَیْثُ لا یَعْلَمُون* وَاُمْلی لَهُمْ اِنَّ کَیدی مَتین» (اعراف/182، 183). تعریف استدراج استدراج در لغت، به معنای «فریفتن و نزدیک ساختن»(1) و یا به معنای «پله پله و به تدریج از مکانی یا امری بالا و پایین آمدن و یا نسبت به امری نزدیک شدن»(2) آمده است و در اصطلاح، چنین تعریف شده است: «تجدید نعمتی بعد از نعمت دیگر تا بدین وسیله، التذاذ به آن نعمت‌‏ها، [گنه‏کاران] را از توجه به وبال کارهایشان غافل سازد»(3) «و پندارند که مشمول لطف الهی شده‌‏اند»(4) و «اینکه خدا تمام خواهش‏‌ها و درخواست‏‌های بنده‌‏ای را تا پایان عمرش،…

چکیده: یکی از مباحث مهمی که ذهن انسان‌ها را از روزگار قدیم تا به حال به خود مشغول داشته، افعال خارق‌العاده‌ای است که فوق قدرت بشر می‌نماید، امّا توسّط عدّه‌ای خاص از افراد بشر رخ داده است. در قرآن مجید یکی از موضوعات مهم که به طور گسترده به آن پرداخته شده معجزات پیامبران و کرامات برگزیدگان حق است. اعمال خارق‌العاده، ذهن بیشتر متفکّران اسلامی را به خود مشغول داشته است که باعث گردیده پژوهش‌های فراوانی دراین‌باره انجام دهند. از آن‌جا که بخش گسترده‌ای از ادبیات فارسی را عرفان و تصوّف تشکیل داده است و موضوع ولایت و به تبع…

چکیده: سنت ‌الهی جریانی از ظهور صفات خداوند بر وفق ضوابط خاص و روش‌های مخصوص می‌باشد. سنت‌های الهی در قرآن با تعابیر گوناگونی از جمله امر، کلمه، مشیت، سنت، اراده و فطرت بیان شده ‌است. سنت‌های الهی دارای ویژگی‌هایی از قبیل فراگیری، استمرار، تکرار، تخلف‌ناپذیری، عدم تبدیل و تحول‌ناپذیری می‌باشد. همچنین این سنت‌ها منافاتی با اراده و اختیار انسان ندارد. سنت‌های الهی اقسامی دارد که سنت استخلاف، سنت تغییر، سنت امداد و سنت استدراج از جمله آن‌ها است. استخلاف بر دو نوع است؛ یکی استخلاف عام به معنای قرار دادن انسان به‌عنوان خلیفه خدا در زمین و دیگری استخلاف خاص…