چکیده: مادران ائمّه اطهار علیهم السلام افزون بر نقش مادری و تربیت فرزندان، که در بخش پنهان تاریخ مطرح می شود، نقش های سیاسی ـ اجتماعی مؤثری نیز در بخش آشکارای تاریخ ایفا نموده اند. هم فعالیت های سیاسی ـ اجتماعی مادران عرب و هاشمی مانند فاطمه بنت اسد، فاطمه زهرا علیهاالسلام ، فاطمه بنت الحسن و امّ فروه مادر امام صادق علیه السلام (که به علت مشخص بودن موقعیت خانوادگی آنان و ارتباط با قبایل و تبار خویش بیش از دیگر مادران ائمّه علیهم السلام در تاریخ یاد شده) و هم نقش و حضور سیاسی مادران غیرعرب، که عمدتا…