چکیده: منطقه مازندران، دیلمان و گیلان از دیرباز بستر مناسبی برای حضور قدرتهای محلی و نفوذ افکار و اندیشههای مستقل از خلافت عباسی بود. وجود حکومتهای محلی با پیشینهای از دوره ساسانیان و ورود اندیشههای شیعی همراه با حضور زیدیان و اسماعیلیان که منجر به سلطه سیاسی گردید، سامان گر روابطی میان این قدرتها در منطقه شد. نیاز این قدرتهای سیاسی ـ مذهبی برای حفظ موجودیت خود، منجر به تعامل ایشان گردید و بر اساس نظام فکری و فرهنگی موجود در هر یک، علل متفاوتی موجد ساختار رفتاری آنها شد. شناسایی و تبیین علل تعامل و سنجش زمینههای اصلی در…