مدخل شهربانو

چکیده: این مقاله به بررسی جایگاه زیارتگاه‌های زرتشتی در ایران، به‌ویژه در منطقه‌ی یزد، و تلفیق آن‌ها با باورهای اسلامی می‌پردازد. نویسنده با تمرکز بر داستان «شهربانو» (دختر یزدگرد سوم) که در باور عامه به همسری امام حسین(ع) درآمده و مادر امام سجاد(ع) معرفی شده، نشان می‌دهد که چگونه این روایت اسطوره‌ای، هم در میان شیعیان و هم زرتشتیان، به‌عنوان پلی برای پیوند تاریخ ایران پیش از اسلام و هویت اسلامیِ پس از آن عمل کرده است. زیارتگاه‌هایی مانند «بی‌بی پارس» و «پیر سبز» نمونه‌هایی هستند که پیشینه‌ای زرتشتی داشته اما در دوره‌های بعدی با روایات اسلامی—به‌ویژه داستان گریز و…

چکیده: این مقاله به بررسی این فرضیه می‌پردازد که ریشهٔ تشیع به ازدواج امام حسین (ع) با شهربانو (دختر یزدگرد سوم، آخرین پادشاه ساسانی) و تولد امام سجاد (ع) بازمی‌گردد. برخی خاورشناسان با استناد به این داستان، علاقهٔ ایرانیان به خاندان پیامبر و شکل‌گیری تشیع را پیوندی با حس ملی و بازماندهٔ عظمت شاهنشاهی ایران تفسیر کرده‌اند و حتی لقب «ابن الخیرتین» برای امام سجاد را نشانه‌ای از این تبار دوگانه (عرب و ایرانی) دانسته‌اند. با این حال، نویسنده با نقد تاریخی و روایی نشان می‌دهد که این دیدگاه فاقد پایه‌های مستند است؛ چرا که در منابع کهن دربارهٔ هویت…

چکیده مستشرقان معمولاً در آثار خویش، به علل پیدایش مذهب شیعه و حیات این تفکر در عصر حاضر و نیز علل گرایش ایرانیان به تشیع می پردازند. از جمله مباحثی که به عنوان ایده ی مستشرقان مطرح می شود، نقش مادر امام سجاد (علیه السّلام) و پیوند او با امام حسین (علیه السّلام) در این گرایش است. برخی از این خاورشناسان با استدلال بر گرایش هایی، اصلِ ازدواج مذکور را رد می کنند، اما تأثیر گزارش های بر جای مانده از این وقایع را بر پذیرش تشیع از سوی ایرانیان پذیرفته و اثبات کرده و گاه به عنوان علّت تامه…

چکیده: از آنجا که در بعضی کتب تاریخ و سیر و رجال از والده ی محترمه ی حضرت امام سجاد (علیه السلام) (امام چهارم ما شیعیان) با عنوان و کلمه ی فقهی (امّ الولد) که مولف مجمل التواریخ آن را به درستی به «مادر فرزند» ترجمه کرده است نام برده می شود برخی گمان برده اند و یا توهم کرده اند که آن بانوی بزرگوار شهزاده ای ایرانی نبوده و بلکه ـ کنیزی زرخرید و غیر ایرانی – بوده است و اینکه شیعیان نژاد مادری آن حضرت را به شاهنشاه ساسانی منسوب می کنند امری نادرست است…

چکیده: فرزند وارث مادر و پدر است و اين دو، الگو و سرمشق زندگی او به شمار می‌روند. خصلت‌ها و خوی‌ها را از ايشان به ارث می برند و در زندگی چگونه زيستن را از آن‌ها می‌آموزند. از اين رو، چنانچه ايمان، درستی، صداقت و پاكی ملكه وجود پدر و مادر باشد، فرزند آنها نيز انشاالله همان‌گونه خواهد بود. دوازده امام معصوم شيعيان از نسل پاك و طاهر به دنيا آمدند و هريك علاوه بر عصمت و علم، از شايستگی‌های فراوانی برخوردار بودند و به ويژگی خاصی شهرت داشتند. پدران اين بزرگواران امام و اسوه بودند؛ لكن مادرانشان از خاندان‌های…