آیین-ها

چکیده: اسماعیلیان نخستین پس از مرگ اسماعیل بن جعفر، نص امامت را بر فرزندش محمد نهادند و از امامیه جدا شدند؛ این جماعت پس از چند قرن موفق شدند؛ خلافتی شیعی را در سال (297 هجری) از مغرب به بار نشاندند و در سال (358 هجری) فاتحانه مصر را تصرف کرده و دامنه نفوذ دولت شیعی اسماعیلی مذهب را تا مغرب، یمن، شام، ایران، عراق و حتی هند بگسترانند، رسمی شدن کیش اسماعیلیه نخستین، نتیجه عزیمت فرهنگی فاطمیان به مصر بود. در طی تاریخ فرهنگی دولت فاطمیان، مجموعه‌ای از آیین‌ها و مراسم مذهبی شکل گرفت که بی‌تأثیر از مذهب تشیع…
چکیده: صفویه از جمله حکومت‌هایی بودند که در کنار رواج مذهب تشیع توانسته آیین‌های ایرانیان را نیز تداوم ببخشند و یا خود به وجود آورنده آیین‌های مختلف مردمی باشند که حتی ریشه تاریخی نداشتند. شاهان صفوی در طول حکومت خود به آیین‌های ملی ایران مثل نوروز و … پای بند بوده و در اجرای و تداوم آن نقش مؤثرتری داشتند. آنان متوجه بودند که جامعه برای پویایی و ادامه حیات خود نیازمند تحرک و شادابی است دید به همین علت هرسال شاهان صفوی از شاه اسماعیل گرفته تا شاه صفی در بهتر اجراشدن آیینی که این تحرک و شادابی را…
چکیده: آیین‌های تشیع مانند برپایی جشن‌های مذهبی، عزاداری، زیارت و مدّاحی اهل‌بیت (ع) رفتارهای اجتماعی هستند که به دلیل بُعد اجتماعی آن‌ها بر پدیده‌های اجتماعی دیگر اثر می‌گذارند.
چکیده: هدف این تحقیق، شناسایی آسیب‌های شکل گرفته در عزاداری و میزان آن در بین جوانان شهر اصفهان و بررسی رابطه متغیرهای اجتماعی نظیر سن، تحصیلات، میزان دین‌داری و پایگاه اقتصادی _ اجتماعی با میزان آسیب‌پذیری در عزاداری است. این تحقیق به روش پیمایشی انجام شده و تکنیک گرداوری اطلاعات، پرسشنامه بوده است. جامعه آماری تحقیق کلیه جوانان ساکن شهر اصفهان در سنین 18 الی 30 سال بوده‌اند که تعداد آن‌ها بر اساس سرشماری سال 1385، 455352 نفر بوده است؛ و بر اساس فرمول کوکران 275 نفر به‌عنوان نمونه انتخاب گردیده و جهت انتخاب نمونه از روش نمونه‌گیری سهمیه‌ای استفاده…
چکیده: در دوران تاریخی نهضت‌های زیادی به وقوع پیوسته است؛ اما تنها نهضت عاشوراست که در طول اعصار از یک جریان تاریخی فراتر رفته و به یک فرهنگ تبدیل گشته است. تأثیر این فرهنگ هرچند در میان شیعیان ملموس‌تر به نظر می‌رسد؛ اما این فرهنگ مقدس، منحصر به گروه یا ملت خاصی نیست، بلکه پیام‌های آن تمام ملل را درنوردیده و بر انسان‌های آزاده تأثیر گذاشته است. مهم‌ترین نماد و شعایر بی‌نظیر این فرهنگ در عزاداری سیدالشهدا جلوه‌گر است. مع الاسف دوران گذشته در اثر عوامل متعدد انحرافات چند در سنت عزاداری پدید آمده که از تأثیرات فرهنگی و ارزشی…
چکیده: این پژوهش به بررسی درام دینی و سنتی تعزیه در زمینه مطالعات فرهنگی، از منظر پسااستعماری می‌پردازد. مسأله اصلی آن، تعیین جایگاه هویت بومی و آیینی نمایش تعزیه به‌عنوان نمایش بومی ایران، در عرصه مطالعات فرهنگی متأخر و به‌طور اخص مطالعات پسااستعماری است. روش انجام این پژوهش، تاریخی و نیز توصیفی _ تحلیلی است. در آغاز، پس از بازگو کردن کلیتی مختصر از پیدایش نمایش تعزیه، به‌منظور بررسی سیر تحول آن، دوره‌های مختلف تاریخی که در تکوین و تکامل تعزیه گذشته، معرفی شده است. تلاش شده است که در هر یک از این دوره‌ها، شاخص یا شاخص‌های ویژه‌ای مطرح…
چکیده: پژوهش حاضر، با ارائه چهارفصل، درصدد پاسخ به چگونگی رویکرد و سیاست دولتمردان اموی در تعامل با حج هست که در فصل اول اهمیت حج به‌عنوان یکی از شعائر الهی در ادوار تاریخی، عصر نبوی (ص) و خلفا، از سه منظر قرآن، روایت و تاریخ مطرح و مشخص شد که حج علاوه بر اهمیت و جایگاه رفیعش، از ارکان دین، جامع اَعمال عبادی و مظهر اصول اعتقادی است که ازجمله رسالت مهمش، زعامت امت به رهبری ولایت می‌باشد. در فصل دوم، رساله حاضر درصدد معرفی امویان، از بُعد تشکیلاتی و سیاست‌های کلی نظام، با تکیه‌بر مذهب اعتقادی ایشان و…
چکیده: تعزیه نمایشی آئینی _ مذهبی است که دارای امکانات و ویژگی‌هایی چون روایت گری، بدیهه‌سازی، تعلیق و تعویق حوادث و اجرای زنده و از همه مهم‌تر ارتباط بی‌نظیر مخاطب و تعزیه، از آن نمایشی خاص می‌سازد. این ارتباط به نحوی است که مخاطب در تعزیه خود بخشی از شکل‌گیری نمایش است. آنچه تعزیه را در میان سنن نمایشی دنیا برجسته و ممتاز می‌سازد ویژگی اخیر آن است. برخی پژوهشگران تأثیر بی‌مانند تعزیه بر مخاطب را نتیجه تراژیک یا حزن‌انگیز بودن آن دانسته و با مسامحه بسیار تعزیه را نوعی تراژدی می‌دانند. گرچه وقوع امر تراژیک در تعزیه نقش مهمی…
چکیده: زبان حقیقی برای بیان امور قدسی و تعالیم سنتی، زبان «رَمز» است و رمز پردازی کلید فهمِ آن‌ها است. این، رموز همواره حاکی از ماورای چیزهایی هستند که نمادین شده‌اند و معنی یا جوهری هستند که لُبّْ و حقیقت صورت را نمایان می‌سازند؛ درنتیجه نمادِ هر چیزی، منعکس‌کننده‌ی چیزی عالی تراست و اگر سروکار علومی با جنبه‌های الهی باشد؛ نمایانگر معنا و مفاهیم غیرزمینی و دینی نیز هست که در کل عالم سنتی وجود دارند و کشف این قوانین، به معنای راه یافتن به حقایق و اسرار الهی است. به همین منوال خاستگاه هنر نیز، یک خاستگاه بشری صرف…
چکیده: بررسی زمینه‌های نشانه شناختی تعزیه در محدوده پژوهش‌هایی که به تحول و تکمیل آن پرداخته‌اند، کمتر مورد توجه و امعان نظر بوده است. تحقیق حاضر تلاشی جهت شناختی مبتنی بر نشانه‌شناسی تعزیه است. بر این اساس ضمن سیری کوتاه در تعزیه به‌عنوان هنری قدسی و تحول و تطور آن در طول تاریخ حیات آن، و بررسی آراء و نظریات بزرگان علم نشانه‌شناسی و نشانه‌شناسی درام به‌طور خاص، به تطبیق این نظریات با عناصر تعزیه پرداخته شده است. در این راستا تفاوت‌های تعزیه با تأثر غربی، ویژگی‌های آن ارائه، و محدودیت‌ها و کمبودهای نشانه‌شناسی در تجزیه و تحلیل فرایند معنا…
چکیده: واقعه کربلا به سبب جایگاه ویژه آن در طول تاریخ اسلام، همواره مورد عنایت بسیاری از مورخان بوده است، اما با گذشت زمان و گسترش مراسم عزاداری و سوگواری تحت تأثیر اوضاع اجتماعی و سیاسی، برداشت‌های متفاوتی از این واقعه شده و یا بر برخی از برداشت‌ها تأکید گردیده است. یکی از مهم‌ترین و مشهورترین ابعاد واقعه عاشورا بعد سوگوارانه این حادثه با تکیه بر حضور و نقش کودکان و نوجوانان کربلاست. اهمیت این بعد از واقعه به حدی است که بازخوانیِ این حادثه بدون توجه به بعد سوگوارانه آن، روایت تاریخ عاشورا را روایتی بی‌روح، جامد و فاقد…
چکیده: هدف از این پژوهش بررسی مراسم نخل‌آرایی و درک اشخاص بومی (ساکن در ششتمد) به‌جا آورنده این آیین به عنوان بخشی از مراسم نخل‌گردانی به روش مردم‌نگاری تفسیری است. بدین منظور و با هدف شناخت عمیق‌تر آیین نخل‌بندی و نخل‌گردانی، از روش‌های مردم‌نگارانه مشاهده مستقیم، مصاحبه عمیق، توصیف و تفسیر و هم‌چنین از اطلاعات ذخیره شده توسط افراد محلی برای کمتر شدن خطاها استفاده شده است. ابتدا در بحث مفهومی به‌مرور مباحث اندیشمندانی چون ترنر، اشنایدر و گیرتز پرداختیم و مفاهیم توصیف انبوه، هرمنوتیک و درام اجتماعی مورد بررسی قرار گرفته است و از مفهوم توصیف انبوه به عنوان…