اصطلاحات فقهی

این مقاله به بررسی قاعده فقهی «لاضرر» در اسلام با تمرکز بر دیدگاه‌های فقه شیعه می‌پردازد. قاعده لاضرر که مستند به حدیث نبوی «لاضرر و لاضرار فی الاسلام» است، بیان می‌دارد که هیچ حکم ضرری در شریعت اسلام تشریع نشده و اضرار به خود یا دیگران ممنوع است. این نوشتار با استناد به منابع روایی و آرای فقهای بزرگی مانند شیخ انصاری، محقق خراسانی، امام خمینی و دیگران، به تبیین مبانی، ادله و تفاسیر مختلف این قاعده می‌پردازد و دامنه شمول آن را در احکام تکلیفی و وضعی بررسی می‌کند. در ادامه، نویسنده به تطبیق قاعده لاضرر در مسائل مستحدثه…
چکیده «حق‌الله» و «حق‌الناس» از اصطلاحات حقوق اسلامی است که اولی ناظر به مصالح عمومی و ضامن نظم و انضباط اجتماعی است، و دیگری ناظر به مصالح شخص است. در فقه و حقوق جزای شیعه، حدود ده‌گانه حق‌الله ذکر شده است. این حدود ضامن دین، عقل، جان، مال و ناموس است. از آموزه‌های اسلامی استفاده می‌شود که حداقل میزان لازم برای برقراری نظم در هر اجتماعی رعایت این امور است. در این صورت، انتظار این است که شدت و ضعف مجازات در این امور با آثار مترتب بر آن‌ها در جامعه منطبق باشد. در این خصوص، دو نمونه از حدود…
چکیده: بیت‌المال از منابع مهم اقتصادی جامعه‌ی اسلامی محسوب می‌شود و تک‌تک افراد جامعه در آن سهیم بوده و باید در جهت مصالح جامعه مصرف شود. در برخی از متون معاصر، از بیت‌المال به اموال عمومی تعبیر شده است. البته برخی از فقها، اموال دولتی را نیز بیت‌المال می‌دانند؛ ولی با توجه به آنکه منابع بیت‌المال و اموال دولتی متفاوت هستند، خود این دو مقوله نیز متفاوت به نظر می‌رسند. پایان‌نامه حاضر به شیوه توصیفی –تحلیلی به بررسی قواعد مربوط به مصارف بیت‌المال در فقه امامیه پرداخته است. مصلحت، مهم‌ترین ملاک مصرف بیت‌المال بوده و مراد از مصلحت، مصلحت عمومی…
چکیده: مصلحت عیارت است از جلب منفعت و دفع ضرر، منظور از مصلحت حفظ مقاصد شرع است که در پنج مورد خلاصه می‌شود: حفظ دین، جان، مال، عقل و نسل. مصلحت به سه قسم مصلحت کلامی، فقهی و فلسفی تقسیم می‌شود. مصلحت با مفاهیمی هم چون قیاس، استحسان، مصالح مرسله و سد ذرایع ارتباط دارد. مهم‌ترین فقهای شیعه تا پایان قرن ششم که در مورد مصلحت نظریه‌پردازی کرده‌اند: کلینی، شیخ صدوق، شیخ مفید، سید مرتضی، شیخ طوسی و ابو صلاح حلبی می‌باشند. در نهایت مصلحت در شیعه به عنوان دلیل مستقل پذیرفته نشده است ولی از ابتدای پیدایش آن تا…