اصول فقه

يناقش المقال المسلكين الأصوليين الأساسيين في مورد الشبهات الحكمية، وهما: “قاعدة قبح العقاب بلا بيان” و”مسلك حق الطاعة”. حيث يتبنى المشهور من الأصوليين القاعدة الأولى، مستندين إلى حكم العقل العملي باستقباح معاقبة المكلف دون أن يصل إليه بيان الحكم من المولى، مما يوجب البراءة الأصلية عند الشك في الوجوب أو الحرمة بعد الفحص عن الدليل. ويستدل لهذا المسلك بسيرة العقلاء، وآيات القرآن التي تؤكد على أن إرسال الرسل كان لإتمام الحجة وقطع المعذرة، ونفي التعذيب قبل البيان. في المقابل، يعرض المقال “مسلك حق الطاعة” الذي يوسع من دائرة مسؤولية المكلف ليشمل حتى التكاليف المشكوكة والمظنونة، بحجة أن حق الطاعة الثابت…
اصل مقاله جایگاه نظریه حق الطاعه یکى از ارکان اندیشه اصولى استاد شهید سید محمدباقر صدر، نظریه حق الطاعه است و در زمره آن دسته از نظریات اصولى جاى مى گیرد که نقش مهمى در تفسیر و تحلیل دیگر قواعد اصولى دارد. براساس این نظریه، هرگاه مکلف در ثبوت تکلیفى، اعم از وجوب یا حرمت، شک کند و دلیلى شرعى بر اثبات یا نفى آن نیابد، به حکم عقل ملزم به احتیاط است. در مقابل، مشهور اصولیان معتقدند که در این جا مکلف ملزم به احتیاط نیست و مى تواند اصل برائت عقلى را جارى کند. پس محل نزاع در…
چکیده: خانواده کهن‌ترین نهاد انسانی است که از همبستگی اجتماعی، عاطفی و حقوقی گروهی از انسان‌ها که دارای رابطه‌ی زوجیت یا قرابت هستند، پدید می‌آید. تلاش و جدیت اعضای آن موجب شکل‌گیری اعتبار و حیثیت اجتماعی برای نهاد خانواده می‌شود که سرمایه‌ی معنوی مشترک آن‌ها به‌شمار می‌آید. این سرمایه‌ی معنوی مشترک، در تعالیم اجتماعی و حقوق اسلامی مورد شناسایی قرار گرفته است و قواعد اخلاقی و حقوقی عام و اختصاصی برای حمایت از آن پیش‌بینی شده است؛ از جمله‌ی قواعد عام حقوقی، قاعده‌ی لاضرر است. قاعده‌ی لاضرر با عنایت به زمینه‌ی صدوری روایت مربوط به سمرة بن جندب و انطباق…
این مقاله به بررسی قاعده فقهی «لاضرر» در اسلام با تمرکز بر دیدگاه‌های فقه شیعه می‌پردازد. قاعده لاضرر که مستند به حدیث نبوی «لاضرر و لاضرار فی الاسلام» است، بیان می‌دارد که هیچ حکم ضرری در شریعت اسلام تشریع نشده و اضرار به خود یا دیگران ممنوع است. این نوشتار با استناد به منابع روایی و آرای فقهای بزرگی مانند شیخ انصاری، محقق خراسانی، امام خمینی و دیگران، به تبیین مبانی، ادله و تفاسیر مختلف این قاعده می‌پردازد و دامنه شمول آن را در احکام تکلیفی و وضعی بررسی می‌کند. در ادامه، نویسنده به تطبیق قاعده لاضرر در مسائل مستحدثه…