اقتصادی

چکیده یکی از مسائل اجتماعی حاضر به ویژه در کشورهای اسلامی، مسئله اشتغال و شرایط حضور زنان در جامعه می باشد. مقاله حاضر به روش تحلیل محتوا به دنبال بررسی تجربه تاریخی اشتغال زنان در صدر اسلام می باشد. در ابتدا مشاغل بانوان در صدر اسلام احصا شده، بدین نتیجه می رسد که دارای طیف گسترده ای از شغل های کاملاً زنانه تا شغل های به ظاهر مردانه هستند. برای تحلیل مشاغل، شاخصه هایی که در مشاغل بانوان می تواند اهمیت داشته باشد، احصا و میزان فراوانی آنها در اشتغال بانوان در صدر اسلام بررسی شد و بر این اساس…
چکیده: این مقاله به بررسی مفهوم و مصادیق تاریخی «خراج» در متون و منابع اسلامی می‌پردازد و نشان می‌دهد که این اصطلاح در سه معنای متمایز به کار رفته است: نخست، به معنای «جزیه» که مالیات سرانه از اهل ذمه بوده و در قالب قراردادهای صلح دریافت می‌شده است؛ دوم، به معنای «اجاره یا کرایه زمین» که مالیات متعلقه به اراضی فتح شده توسط مسلمانان بوده و از کشاورزان ـ اعم از مسلمان و غیرمسلمان ـ گرفته می‌شد؛ و سوم، به معنای کلی «درآمد عمومی» یا مالیات کل یک منطقه که در متون دیوانی و تاریخی دیده می‌شود. نویسنده با…
چکیده در این مقاله در لایه اول بحث، به دنبال ارائه چگونگی جاری بودن مفهوم مساوات در مراحل مختلف توزیع درآمد، ثروت و فرصت های اقتصادی می باشیم. و در لایه بعدی تبیین این مفهوم در قالب سبک زندگی اسلامی است که می تواند فاصله بین هنجارهای جاری جامعه را با دریافت های اصیل دینی در سبک زندگی ایرانی مشخص کند و از سویی اصول طراحی الگوی اسلامی نظام توزیع را در لایه حاکمیتی و ترویج ضرورت های فردی و خانوادگی این الگو پایه ریزی کند. بر این اساس ابتدا مفهوم مساوات را تبیین کرده و در ادامه نظام توزیع…
چکیده هدف این مقاله بررسی نفوذ اجتماعی دین از طرق افزایش سرمایه اجتماعی در آموزه های قرآن است. این مهم از طریق تحلیل محتوای کیفی تفاسیر قرآن، کدگذاری و طبقه بندی مفاهیم بدست می آید. یافته های این تحقیق نشان می دهد، افزایش علاقه مندی به پیام، تحریک احساسات و عواطف، وابستگی‌های دوستانه، روابط اجتماعی گرم، دوستانه و چهره به چهره، اعتماد و داشتن تعهد بر نفوذ اجتماعی دین می افزاید. نتیجه آن که می توان با افزایش سرمایه اجتماعی در جامعه، نفوذ اجتماعی دین را افزایش و زمینه تغییر نگرش و عقاید را از این طریق فراهم کرد.
چکیده: هر چیزی که به‌قصد خروج از حق و عدل به دیگری پرداخت شود تا حق را باطل و یا باطل را حق جلوه دهد، رشوه نام دارد؛ و می‌تواند در ضمن عقودی مثل هبه، وقف و بیع محاباتی قرار گیرد. در مقابل رشوه، هدیه است، که برای جلب محبت و دوستی داده می‌شود، البته اگر هدیه هم برای تأثیر در حکم باشد، حکم رشوه را دارد. رشوه از دیرباز مورد توجه و ابتلا بوده و بیشتر دامن‌گیر قضات و حاکمان بوده است. از منظر فقها، حرمت رشوه از ضروریات دین است و راشی و مرتشی را بدون هیچ استثنایی…
چکیده علم کارآفرینی، علمی میان‌رشته‌ای برگرفته از رشته‌های مدیریت و اقتصاد است. امروزه کارآفرینی را موتور محرکه اقتصاد می‌دانند. در واقع اقتصادی را پویا می‌دانند که افراد و سازمان‌های آن کارآفرین باشند. کارآفرینی اجازه سکون و رکود را می‌گیرد و اقتصاد را به سمت پویایی، خلاقیت و نوآوری سوق می‌دهد. اولین بار مارکس وبر موضوعی را مطرح کرد که آیا میان اخلاق دینی (پروتستانی) و پیشرفت اقتصادی سرمایه‌داری غرب رابطه مستقیم وجود دارد یا نه. سپس او ادیان دیگر را هم بررسی می‌کند تا پاسخی جامع‌تر به سؤال بدهد. و ادیان شرقی از جمله بودائی را هم بررسی می‌کند. در…
چکیده: با توجه به شکل‌پذیری رفتار فردی و اجتماعی مردم از اخلاق و تأثیر ملموس و انکارناپذیر آموزه‌های اخلاقی اهل‌بیت (ع) بر کم و کیف مصرف بررسی آن از این دیدگاه دارای اهمیت فراوانی است. در پایان‌نامه حاضر به این سؤال پاسخ داده می‌شود که چگونه اخلاق از منظر معصومین (ع) در اصلاح الگوی مصرف تأثیرگذار خواهد بود؟ در پاسخ به این سؤال الگوهای اخلاقی که از جانب ائمه (ع) مطرح شده، مورد بررسی قرار می‌گیرد، تا با به کار بستن آن‌ها راه اصلاح الگوی مصرف هموار گردد که عبارتند از: الگوهای فردی که شامل اعتدال در تغذیه، پوشاک و…
چکیده: شهر کوفه در دوران خلافت عمر بن خطاب و برای اسکان سپاهیان اسلام در شش کیلومتری شهر باستانی حیره بنا گذاشته شد. نخستین شالوده‌ی تشیّع در کوفه با امارت عمّار یاسر در این شهر ریخته شد و با انتقال مرکز خلافت اسلامی به کوفه در دوران امام علی (ع) تثبیت گردید. شهر کوفه از آغاز تأسیس تا قرن چهارم هجری به دلیل اسکان شمار زیادی از طرفداران امام علی (ع) و حضور خاندان‌های بزرگ شیعه در آن، به عنوان اصلی‌ترین پایگاه تشیّع در جهان اسلام مطرح بود. تشیّع کوفه از همان نخستین سال‌های پیدایش در اثر یک سلسله تحولات…
چکیده: استقرار عدالت اجتماعی و اقتصادی در جامعه از آرزوهای دیرینه بشری است که در گذرگاه تاریخ گهگاه چهره نموده و بیشتر رخ پنهان کرده است. فلسفه وجودی پیدایش چنین مفهومی، بهم‌خوردن توازن اجتماع به خاطر نفع‌طلبی بیش از حد تعدادی معدود از انسان‌ها بوده است که مصلحین را بر آن داشته تا جهت رفع این عدم تعادل، به دنبال راه‌حل‌هایی باشند که آرزوی تحقق عدالت یکی از این راهکارهاست‎. مکاتب مختلف با توجه به جهان‌بینی‌های متفاوتی که دارند هر یک به‌گونه‌ای خاص به این مهم پرداخته‌اند و در این میان از اسلام به‌عنوان دین کامل توقع می‌رود که راهکارهای…
چکیده:  تحقیق حاضر به بررسی اصلاحات اقتصادی حکومت امام علی (ع) پرداخته است. بعد از رحلت پیامبر اسلام (ص)، در دوران حکومت خلفا، جامعه اسلامی‌ در زمینه نظام اقتصادی دچار انحراف شده بود. از این‌رو، جامعه اسلامی نیازمند اصلاحات در زمینه اقتصادی بود امام‌علی (ع) اصلاحات خویش را در سه عرصه مهم اقتصادی انجام دادند 1) منابع مالی و قوانین و روش های مربوط به آن که از جمله می‌توان به اصلاح‌ بیت المال، خراج، جزیه، غنایم و خمس اشاره کرد. 2) اصلاحات در کارگزاران اقتصادی که حضرت به ساماندهی و عزل و نصب آنان پرداخت. 3) در سبک زندگی…
چکیده: بحث درباره پدیده فقر، شناخت عوامل و راه مبارزه با آن از زمان‌های دور مورد توجه مکاتب، صاحب‌نظران و تا حدودی حکومت‌ها بوده است. شاید به‌ندرت بتوان مسئله‌ای مانند آن یافت که در ابعاد مختلف اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و سیاسی یک جامعه دخالت داشته باشد. در بین ائمه معصومین (ع) تنها برای وجود مبارک امیرالمؤمنین (ع) امکان حاکمیت حکومت اسلامی فراهم شد و مبارزه با فقر یکی از برنامه‌های اصلی ایشان در مدت حکومتشان بود. حضرت (ع) پس از پنج سال ‌مبارزه با فقر در نهایت، وضعیت معیشتی مردم کوفه را این‌گونه بیان کردند: ما أَصْبَحَ بِالْکوفَهِ أَحَدٌ إِلَّا…
چکیده: «اخلاق اقتصادی» بخشی از آموزه‌های اسلامی است که از یکسو، مؤلفه‌های رشد و توسعه اقتصادی و رفاه عمومی را ارائه می‌کند. از سوی دیگر، شیوه‌ها و عناصر مقابله با مفاسد و سالم‌سازی فعالیت‌های اقتصادی را بر می‌نمایاند و بستر لازم را برای رشد معنوی و سعادت ابدی انسان نیز فراهم می‌سازد. این نوشتار، پس از اثبات رابطه اخلاق با اقتصاد و نقد مبانی سرمایه‌داری، مبنی بر جدایی آن دو، مهم‌ترین عناصر اخلاق اقتصادی را در سه بخش «تولید»، «توزیع» و «مصرف» موردبررسی قرار می‌دهد. «تحلیل اخلاق کار و تولید» و «بررسی نقش ارزش‌های معنوی در رشد اقتصادی»، «تبیین شیوه‌های…