شخصیت-ها

چکیده: یکی از محورهای موفقیت و سعادت در زندگی که مورد توجه ویژه اسلام قرار گرفته، خردورزی است. خردورزی پایه انسانیت و جداکننده انسان از دیگر موجودات است. به همین دلیل، جامعه آرمانی اسلام، جامعه‌ای است که از خرد سیاسی، فرهنگی، اجتماعی و عبادی برخوردار باشد. با نگاهی به زندگی حضرت زینب (س) که یکی از راهبران بصیر نهضت عاشورایی است، درمی یابیم که عنصر خرد در عملکرد آن حضرت، جایگاه ویژه‌ای داشته است. این جایگاه که در نهضت عاشورا نیز جلوه نموده است، سبب شد تا اهداف نهضت امام حسین (ع) تبیین شده، راه برای تغییر اساسی در جامعه اسلامی…
چکیده این مقاله در صدد پاسخگویی به این پرسش است که آیا ام­ کلثوم دختر حضرت علی(ع) و حضرت فاطمه(س) به همسری عمر بن خطاب در آمده ­است یا خیر. برای پاسخ به این پرسش به منابع روایی، فقهی، تاریخی، نسب شناسی، فضایل نگاری، کلامی و… فریقین مراجعه شده و پس از نقل آرا، دلایل مخالفان و موافقان مورد بررسی و تأمل قرار گرفته است. درباره زندگانی ام کلثوم دختر بزرگ حضرت فاطمه(س) و علی(ع) اطلاع چندانی در دست نیست. برخلاف خواهر کوچک ترش زینب که نام و آوازه و وضع روشن تری دارد، زندگی و شرح حال او بسیار…
چکیده مناسبات اجتماعی و تعاملات فکری امامیه با دیگر جریان‌های مذهبی در دوران حضور ائمه(ع)، مسئله‌ای است که با وجود آثاری که درباره آن پدید آمده است به پژوهش‌هایی تازه نیاز دارد. این مقاله با هدف کشف چگونگی این تعاملات می‌کوشد با شرح عمیق و گسترده عصر صادقین:(94ـ 148ه.ق) به عنوان یک زمینه، مناسبات اجتماعی و سپس تعاملات فکری و علمی امامیه با خوارج را در دو بخش جدا از هم بررسی کند. نتیجه این پژوهش نشان می‌دهد که امامیه در این دوره با راهبری امام باقر(ع) و امام صادق(ع) در کنار مخالفت با هرگونه برخورد عجولانه با اقدامات خوارج،…
چکیده این پژوهش با هدف بازخوانی مواضع سیاسی امام صادق (ع) در برابر بنی‌امیه در حفظ و حراست فرهنگ شیعی انجام‌ شده است. پژوهش حاضر یک پژوهش تاریخی به شمار می‌رود به‌ صورت توصیفی، تحلیلی بوده و موضوعات مربوط به آن از منابع معتبر دوران امام صادق (ع) چه تاریخی و چه حدیثی به شیوه کتابخانه‌ای گردآوری‌ شده است. نتایج حاصل نشان می‌دهد، زمانی که حکومت بنی‌امیه در سراشیبی سقوط قرار گرفت فضای باز سیاسی ایجاد شد و در این مرحله فشار بر روی مخالفین مخصوصاً امام صادق (ع) کاهش یافت و امام (ع) از فرصت به‌ دست‌آمده حداکثر استفاده…
چکیده آموزه‌ هایی روایی شیعی بر مباحث کلامی تأثیرگذار بوده، و بسیاری از متکلمان افزون بر استفاده از مبانی و روش‌ های عقل‌ گرایانه، از احادیث هم به لحاظ مضمونی و هم به جهت روش و نوع خاص رویکرد ائمه بهره گرفته‌اند. بررسی این تأثیرها بیانگر آن است که این امر خطیر، در جنبه‌های گوناگونی تحقق پذیرفته است. در این خصوص، تأثیر روایات امام صادق(ع) به دلیل شرایط خاص عصری ایشان، شگرف و قابل توجه است، به گونه‌ای که گاهی از رهگذر آن، در قالب تبیین صحیح مواضع کلامی امامیه و نفی اندیشه‌ های نااستوار انتسابی به شیعه اثنی عشری…
چکیده امام صادق(ع) در طلیعه حرکت و نهضت علمى اسلام، همزمان با انتقال خلافت، از سلسله بنی ‏امیه به آل عباس، یکى از چهره‌‏هاى درخشان و مورد توجه و محل رجوع علماى اسلام بوده است. کاوش و بررسى ابعاد وجودى و علمى آن امام، بسیارى از حقایق پنهان، در کیفیت رشد و گسترش و شکل ‏گیرى فرهنگ و علوم اسلامى را، روشن مى ‏نماید. امام صادق(ع) در این حرکت عظیم در ابعاد مختلف علمی چون فقه، حدیث، کلام، تفسیر و علوم بشرى دیگر و… نقش داشته است. ایشان شاگردانی تربیت کرده است که در دانش‏‌هاى گوناگون تبحر داشته ‏اند. از…
چکیده دانش‌هایی که از طریق اصحاب حضرت علی(ع) به طبقات بعدی منتقل شده، سرمایه ارزشمند اسلامی است. در این پژوهش اصل وجود نگاشته‌های اصحاب امام علی(ع)، شکل، کیفیت، حدود و محتوای آنها و نیز نوع کاربرد و سودمندی آنها برای عصر حاضر بررسی شده است. نیز تبیین شده که «مصحف فاطمه(س)» مجموعه‌ای نوشتاری به نگارش حضرت علی(ع) است که به عنوان یکی از میراث‌های امامت و بدون نشر عام بوده است. همچنین «کتاب میثم تمار» به فرض وجود، استنساخی از «کتاب علی(ع)» یا مجموعه نوشتاری از روایات بوده است و اثری از حارث ‌بن ‌عبدالله ‌اعور به دست ما نرسیده…
چکیده مدیریت اسلامی، توان اداره نمودن یک مجموعه، برای رسیدن به اهدافی مشخص، طبق اخلاق و توحید اسلامی است. از آنجا که یکی از بخش‌های مهم مدیریت، اخلاق مدیریتی است و به این مهم، کمتر پرداخته شده، این نوشتار با استفاده از سیره و احادیث امام رضا(ع) که نقش بسیار پررنگی در تبیین مدیریت اخلاقی برای نسل‌های مختلف دارد، کوشیده است، بخشی از این خلا را پر کند. نتایج پژوهش نشان می‌دهد، مدیر باید شرایط خاصی مانند علم، بردباری، اخلاق نیکو و خداترسی در تمامی بخش‌های مدیریتی را داشته باشد و وظیفه‌شناس و متواضع برخورد کند و با تلاش و…
چکیده یکی از مباحث مهم در بحث مهدویت و ظهور قائم(عج) نشانه‌های ظهور است و همچنین یکی از مهم‌ترین نشانه‌های ظهور خروج سفیانی است. سفیانی، نام مردی جنایتکار است که از شام قیام می‌کند و لشکرهایی برای کشتن شیعیان به مدینه و کوفه می‌فرستد. نوشتار حاضر در پی مقایسه بین دو کتاب الغیبه نعمانی و الفتن نعیم ابن حماد که قدیمی‌ترین منبع شیعه و اهل تسنن می‌باشد، او معارف مشترک بین این دو منبع و اختصاصی هر کدام در مورد ویژگی‌های سفیانی و کیفیت خروج او را به صورت تطبیقی استخراج نموده است. کلید واژه ها: سفیانی، الغیبه، الفتن، نعمانی،…
چکیده نوشتار حاضر، از وجوه مختلفی به بازکاوی قصه منع حضرت داوود از ساختن بیت المقدس پرداخته است. در بررسی سندی، وجود راویان غیرقابل اعتماد و ضعف ارسال در سلسله سند، صلاحیت اعتمادسازی به حدیث از بین برده است. در بخش شناخت شناسی متن نیز وجود چندگانگی معنایی در گزارش‌های متفاوت متنی به گونه‌ای است که پوششی از ضعف اضطراب بر صورت آن سایه انداخته است که بر پایه ساز و کار سنجش درستی یا نادرستی حدیث نمی‌تواند معنای اطمینان سازی از متن بیافریند. بازشناسی‌های عقلی و قرآنی از متن حدیث نیز نشان می‌دهد درون مایه معنایی حدیث با اصول…
چکیده جنبش ضداموی و ضدزبیری مختار، یک جنبش اجتماعی – انقلابی بود که با هدف خونخواهی امام حسین (ع) و برپایی حکومت عدل شکل گرفته بود. از این رو بررسی جامعه شناختی این جنبش می‌تواند در ارزیابی آن کمک زیادی کند. این پژوهش پس از گردآوری داده‌های تاریخی با رویکرد جامعه‌شناختی بر پایه چهار محور بنیادی: فرآیند، ساختار و ارتباط با کنش‌گران جنبش و باورها و نقش نیروهای کنش‌زا به تحلیل جامعه‌ شناختی این جنبش پرداخته است. دستاورد پژوهش نشان دهنده آن است که در پی دست‌یابی موالی به حقوق خویش، مختار به عنوان رهبر کاریزماتیک توانست موالی و شیعیان…
چکیده انصار از عناصر اصلی مسلمین و اهرم‌های قدرت در صدر اسلام بودند. آنان در وقایع بعد از سقیفه کنار امام علی(ع) قرار گرفته و در حوادث مهم آن زمان ایشان را یاری دادند، با این حال برخی از انصار از جمله بشیر بن سعد خزرجی و فرزندش نعمان بن بشیر والی کوفه در آستانه قیام امام حسین(ع)، موضع متفاوتی در پیش گرفتند. این پژوهش با روشی توصیفی – تحلیلی به بررسی عملکرد نعمان بن بشیر در مواجهه با کوفیان و حامیان امام حسین(ع) پرداخته است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد نعمان بن بشیر رفتاری دوگانه، مبهم و گاه متضاد در…