مکان-ها

چکیده با ورود پیامبر(ص) و مهاجران به یثرب و با ساخت مسجد جامعی که محوریتی توامان دینی و سیاسی داشت و برپایی خانه‌هایی ساده برای خود و مهاجران در کنار آن، که ساکنانش را با این مرکز مذهبی مانوس سازد، آن حضرت کوشیدند تا آموزه‌های دینی را در طراحی فضای شهری و معماری بناها و نیز مناسبات اجتماعی بکار برند. در سایه انعقاد عهدنامه مدنی، ساکنان شهر بویژه یهودیان را در بعد حقوق شهروندی و در سایه پیمان مواخاه، مسلمانان را در بعد ایمانی با یکدیگر متحد ساخت و با وقف اماکن مفرحی مثل حش یا بوستان، چاه‌ها و آب‌ها…

چکیده هدف این نوشتار، طراحی نقشه و نقشه‌نگاری موضوعی کهن در تمدن اسلامی است. در گذشته نیز همانند امروز به علت وجود مسئلۀ هدایت در مکان‌های پر‌تردد از جمله اماکن مذهبی، وجود نقشه‌های راهنما موضوعی در خور توجه بوده است. هدف از انجام این پژوهش به‌طورکلی، استخراج ویژگی‏ های بصری نقشه‏ های راهنمای مسجدالنبی، قبرستان بقیع و قبرستان معلات است. این پژوهش از نوع تحقیقات تاریخی ـ تحلیلی به شمار می‌آید. جامعۀ هدف، نقشه‏ های راهنمای مربوط به مسجدالنبی، قبرستان بقیع و قبرستان معلات از قرن دهم تا دوازدهم هجری، برگرفته از کتاب فتوح‌الحرمین است که در مجموع، 25 مورد…

چکیده هشتم شوال هر سال یادآور حادثه ای تلخ برای جهان اسلام، به ویژه عالم تشیع است؛ واقعه ای که طی آن قبور اهل بیت عصمت و طهارت(ع) و اصحاب پیامبر(ص) به همراه آثار پرارزش به جای مانده از روزگار صدر اسلام توسط پیروان فرقه وهابیت تخریب شد، این نوشتار با رویکردی توصیفی – تحلیلی به شرح این حادثه و پیامدها و عکس العمل هایی که در جهان اسلام پدید آورد، پرداخته و در ادامه به پاسخ این پرسش اساسی می پردازد که با وجود فضای ضد وهابی در ایران آن روز و تلاش های علما و نیروهای مذهبی در…

چکیده آل بویه در قرون چهارم و پنجم هجری(322-447) با سه شاخه: آل بویه فارس، آل بویه ری و آل بویه عراق بر بخش‌های گسترده ای از قلمرو خلافت شرقی در مرکز و غرب ایران فرمانروایی کردند. این روزگار عصر زرین فرهنگ و تمدن اسلامی ایرانی است و علوم مختلف از جمله دانش‌های اسلامی پله های بزرگ رونق و ترقی را زیر پا نهاد. دوره طلایی تمدن اسلامی ایرانی در کنار تعالیم و آموزه های اسلامی، و همت و پشتکار عالمان و متعلمان، دستاورد حمایت‌های مادی و معنوی امیران و وزیران بویهی و محصول رفتار ملایم و توأم با تسامح…

چکیده ابوالقاسم محمد بن امیرالمؤمنین علی بن ابی‌طالب (ع)، در دوره خلافت خلیفه دوم در مدینه منوره به دنیا آمد. مادر وی، خوله‌ی حنفیه دختر جعفر بن قیس بود و او با انتساب به مادرش، به نام «محمد بن حنفیه» یا محمدِ حنفیه شناخته می‌شود. از رسول خدا (ص) روایت شده است که از جمع‌کردن بین نام و کنیه خود نهی فرمودند، اما به امام علی (ع) اجازه دادند که برای فرزندشان محمد، اسم و کنیه ایشان را جمع کند. او در جنگ‌های امام (ع) شرکت داشت و در جریان جنگ جمل، امام (ع) پرچم لشکر خود را به دست…

چکیده: این مقاله به بررسی زندگی، آثار و نقش شیخ لطف‌الله اصفهانی، از علمای مهاجر جبل‌عامل به ایران در عصر صفوی، می‌پردازد. شیخ لطف‌الله که به دعوت شاه عباس صفوی به اصفهان آمد، سرپرستی مدرسه و مسجدی را که به نام او ساخته شد بر عهده گرفت و به عنوان شخصیتی مورد اعتماد در امور دینی و پیشنماز آن مسجد به فعالیت پرداخت. از وی آثار قلمی بر جای مانده که از جمله آنها رساله‌ای فقهی به زبان عربی در مورد «اعتکاف» با نام «ماء الحیات» است. مقاله با تمرکز بر محتوای رساله اعتکافیه شیخ، به اختلاف‌نظر فقهای شیعه در…

چکیده: در مورد مزار حضرت زینب(سلام الله علیها) میان مورخان اختلاف است. از سویی وجود دو مرکز مشهور در دمشق و قاهره و از سویی بیان برخی مورخان که مزار ایشان را در مدینه می دانند. نویسنده در این گفتار، ادلّه هر سه نظر را بیان کرده و نظر سوم را قوی تر می داند. مقدمه حضرت زینب (سلام الله علیها) دختر امیر المؤمنین، علی ابن ابی طالب بن عبدالمطلب بن هاشم قریشی هاشمی حضرت زهرا (علیها السلام) در حیات رسول خدا (صلی الله علیه و آله) به دنیا آمد و الطاف آن حضرا را درک کرد.(ج:2ص:7، 134) براساس گفته…

یكی از موضوعات مورد پرسش از سوی مؤمنین و مبلغان محترم، تعیین محل دقیق قبر مطهر حضرت زینب كبری «علیها السلام» است. این سؤال به خاطر انتساب مكان‌های مختلفی به آن بانوی بزرگوار در كشورهای مختلف است. به منظور پاسخگویی به این سؤال، و به مناسبت سالروز وفات حضرت زینب «علیها السلام» بر آن شدیم تا این موضوع را در محضر استاد ارجمند حضرت حجت الاسلام و المسلمین مهدی پیشوایی به بحث و بررسی بگذاریم. جناب آقای پیشوایی با تشكر از حضرتعالی به خاطر عنایتی كه نسبت به مجله مبلغان داشتید، لطفا بفرمایید اصولا چند محل به قبر مطهر حضرت…

چکیده: اردن و فلسطین شامل بخش‌های جنوبی سرزمین شام است که تعداد قابل توجهی از اماکن مقدس و زیارتگاه‌های ادیان بزرگ آسمانی و فرق و مذاهب مختلف اسلامی را در خود جای داده است. در این میان زیارتگاه‌هایی نیز منسوب به اهل بیت پیامبر اکرم (صلی الله علیه وآله) وجود دارد که با حضور گسترده تشیع در این سرزمین‌ها در قرون اولیه اسلامی بی‌ارتباط نیست. در این نوشتار به معرفی مهم‌ترین مزارات اهل بیت (علیهم السلام) در دو کشور اردن و فلسطین اشغالی پرداخته شده است.

چکیده: پایان‌‌نامۀ حاضر در یک مقدمه و شش بخش سیماى حکومت پیامبر اسلام (ص) را از لحاظ رفتار با مخالفان بررسى کرده ‌‌است. در مقدمه از مشروعیت و مقبولیت، آزادى، قانون‌مداری، تسامح و تساهل، اقتدا به پیامبر (ص)، سیماى یثرب مرکز خلافت حکومت پیامبر اسلام (ص)، منابع مورد استفاده (قرآن، سیره) و اقسام مخالفین پیامبر (ص) سخن رفته و موضوعات بخش‌‌هاى شش‌گانۀ آن به این شرح است: بخش اول، حکومت پیامبر (ص) در مدینه: تعریف حکومت، عناصر سازندۀ حکومت، ضرورت تشکیل حکومت در اسلام، دلایل تشکیل حکومت در اسلام، مشروعیت حکومت پیامبر (ص)، مخالفان تشکیل حکومت توسط پیامبر (ص)، دلایل…

چکیده: با لشکرکشی اعراب مسلمان به داخل ایران سراسر این سرزمین از جمله خراسان تحت نفوذ اعراب درآمد. بعد از فتوح اولیه‌ی مسلمین آن‌ها برای ادامه دادن فتوح خود در این ناحیه شروع به مهاجرت و اسکان در شهرهای ایران به‌ویژه خراسان کردند این مهاجرت تبعات سیاسی و اجتماعی زیادی به همراه داشت. مسأله اساسی پژوهش حاضر، این است که اعراب بنا بر کدام عوامل به خراسان مهاجرت کردند و مهاجرت آن‌ها به خراسان چه پیامدهای سیاسی را به دنبال داشته است؟ در جواب بخش نخست مسئله پژوهش می‌توان گفت عوامل متعددی در مهاجرت اعراب به خراسان مؤثر بود، از…

چکیده: شهر کوفه در دوران خلافت عمر بن خطاب و برای اسکان سپاهیان اسلام در شش کیلومتری شهر باستانی حیره بنا گذاشته شد. نخستین شالوده‌ی تشیّع در کوفه با امارت عمّار یاسر در این شهر ریخته شد و با انتقال مرکز خلافت اسلامی به کوفه در دوران امام علی (ع) تثبیت گردید. شهر کوفه از آغاز تأسیس تا قرن چهارم هجری به دلیل اسکان شمار زیادی از طرفداران امام علی (ع) و حضور خاندان‌های بزرگ شیعه در آن، به عنوان اصلی‌ترین پایگاه تشیّع در جهان اسلام مطرح بود. تشیّع کوفه از همان نخستین سال‌های پیدایش در اثر یک سلسله تحولات…