پایان-نامه

چکیده: در عصر حاضر ما شاهد رشد روزافزون مسائل مربوط به جنگ نرم و حوزه مطالعاتی آن در جهان هستیم. به‌علاوه اینکه نهضت عاشورا به‌عنوان یکی از منابع مهم قدرت در تفکر و ایدئولوژی اسلام و به‌ویژه شیعه است که باید تئوری پردازی شود و مبانی اصیل و مهم این رویداد عظیم روشن گردد؛ به‌عبارت‌دیگر به‌رغم پذیرش نهضت عاشورا توسط مسلمانان و شیعیان به‌صورت یک عقیده، لازم است این نهضت به‌صورت یک نظریه بیان و ابعاد مختلف آن تبیین شود. پژوهش حاضر با موضوع جهاد از نگاه قرآن کریم به دنبال آن است که الگویی پیرامون جهاد، مبتنی بر آیات…

چکیده: منشأ بسیاری از تحولات مهم در جامعه اسلامی از صدر اسلام، دین و ارکان آن بوده است. یکی از این ارکان در اسلام فریضه حج است که هدف آن، توحید، اتحاد و وحدت مسلمانان بوده و توانسته بر جامعه و مسائل آن تأثیر بگذارد و همچنین از آن تأثیر بپذیرد. حج‌گزاری ایرانیان شیعی‌مذهب در دوره صفوی و دشواری‌ها و موانع حجاج ایرانی در پرتو مناسبات بین دو دولت صفوی و عثمانی، با تکیه بر مطالعات کتابخانه‌ای و با روش توصیفی تحلیلی، مورد بررسی این پژوهش است. در این رساله پژوهشگر می‌کوشد درباره حج‌گزاری در دوره صفویه به پرسش‌های زیر…

چکیده: پژوهش حاضر با استفاده از شیوه‌ی توصیفی _ تحلیلی و به روش کتابخانه‌ای درصدد رسیدن به چهار هدف خود که عبارت است از «بررسی مبانی و آثار تربیتی حج از منظر قرآن و روایات» است، می‌باشد. در این رابطه پنج سؤال اساسی را مطرح ساخته است. در رابطه با سؤال اول خود یعنی بررسی مفهوم حج از منظر قرآن و روایات، به تعاریفی از مفاهیم حج پرداخته است. در رابطه با سؤال دوم یعنی بررسی مبانی تربیتی حج از منظر قرآن و روایات، به معرفی برخی از مبانی انسان‌شناسی حج از جمله پرستش‌گری، عقل ورزی، حقیقت‌جویی، اجتماع‌گرایی، مسئولیت‌پذیری و…

چکیده: قرآن نخستین و مهم‌ترین منبع استنباط فرامین شرع می‌باشد. در این تحقیق آنچه آیات احکام حج نسبت به آن نص بوده و یا مُشعر به آن است از دیدگاه فقهای امامیه و اهل سنت بررسی شده است. طبق نظر فقهای امامیه و اهل سنت با استناد به آیه 97 سوره آل‌عمران، انجام حج در صورت حصول شرایط واجب است، اما در اینکه منظور از «سبیل و استطاعت» چیست بین فقها اختلاف نظر وجود دارد. فقهای امامیه و حنبلیه متفق‌القول هستند به دلیل اجماع وجوب حج فوری است و دلیل این فوریت آیه قرآن نیست، اما شافعیه و مالکیه حج…

چکیده: حج از جمله فرایض الهی و تشریعات ارزشمندی است که دارای قدمتی طولانی بوده و در حجه‌الوداع رسول گرامی اسلام (ص) به شکل مناسکی کامل نمایان گشته است. در حج جنبه‎های گوناگون زندگی بشری اعم از فردی، اجتماعی، عبادی، سیاسی و فرهنگی تجلی یافته است. این پایان‎نامه درصدد بررسی مسائل فقهی اختصاصی حج بانوان در فقه فریقین است. از آنجا که بانوان، به علت موقعیت جسمی، روحی و عاطفی متفاوت با مردان، دارای آداب و احکام خاصی در بسیاری از اجزای حج از جمله احرام، طواف، سعی، وقوف و رمی هستند، کوشش شده با انجام پژوهشی مؤثر در احکام…

چکیده: سرمایه‎ی اجتماعی یک مفهوم نسبتاً جدید جامعه‌شناسی می‌باشد که دارای ابعاد مختلف اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و سیاسی است که هرکدام از این ابعاد هم دارای مؤلفه‌ها و اجزاء مخصوصی هستند. از طرف دیگر حج هم یک عمل عبادی دارای منافع و کارکردهای وسیع و متنوع فردی، اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و سیاسی است. این تحقیق می‌کوشد که با عینک سرمایه‎ی اجتماعی به حج نگریسته تا به این نتیجه برسد که حج چه کارکردهایی در توسعه و ارتقای سرمایه‎ی اجتماعی جهان اسلام دارد؟ به‌عبارت‌دیگر با بررسی حج، از دیدگاه سرمایه‎ی اجتماعی و با توجه به ابعاد مختلف اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و…

با نگاه به فلسفه حج و اسرار تشریع آن در منابع مشترک همه مسلمانان این نکته آشکار می‌شود که حج دارای ابعاد جامع فردی و سیاسی- اجتماعی است. از سوی دیگر انقلاب اسلامی ایران با توجه به ماهیتش که مبتنی بر دین جهان‌شمول اسلام است، انقلابی قابل صدور به شمار می‌آید. یکی از کانون‌های مهمی که می‌تواند الگوی انقلاب اسلامی ایران را به جهان اسلام و کشورهای اسلامی منتقل نماید، فضای حج ابراهیمی است. مسئله اصلی این پژوهش آن است که تبیین کند چه فرصت‌هایی در حج جهت صدور ارزش‌های انقلاب اسلامی وجود دارد و همچنین چه موانعی وجود دارد…

حج از مهم‌ترین عرصه‌های دینی، سیاسی، فرهنگی و اجتماعی مسلمانان در طول تاریخ اسلام بوده است. حج ایرانیان پیش از روی کار آمدن سلجوقیان بزرگ در سده پنجم هجری، به علّت ضعف آل‌بویه و خلافت عباسی و تسلّط فاطمیان مصر بر حرمین شریفین با مشکلات زیادی روبرو بود تا آنجا که حج از اوایل سده پنجم هجری تقریباً مختل شده بود. سلجوقیان با پیروی از مذهب سنّت، هدف خود را حمایت از حرمین شریفین و باز کردن راه حج اِعلام کردند. فضای جامعه در آن دوره، یک فضای دینی بود که فرقه‌های گوناگون فقهی و کلامی مانند حنفیان، شافعیان، شیعیان…

احکام فقهی بر پایه مصلحت و مفسده جعل شده است سؤال مهم و اصلی این است آیا ممکن است حکم مسئله‌ای مانند احکام حج بر اثر شرایط و موقعیت‌هایی تغییر نماید؟ چون اساس احکام الهی بر پایه دائمی بودن و تغییرناپذیری استوار شده است. با مراجعه به روایات و قواعد مسلم فقهی می‌توان به این نتیجه رسید که برخی احکام (مانند احکام موجود در حج به علت تغییر فیزیکی اماکن مقدسه) در شرایطی دچار تغییر می‌شوند. ما در این رساله، با توجه به اینکه احکام فقهی در زمینه این تغییرات دارای مبانی و دلایلی است که عموماً در بیشتر موارد…

مناسک و آیین‌های مذهبی مبتنی بر مجموعه‌ای از نمادها است که در ورای معنای ظاهری آن‌ها نسبت به ابعاد ارتباط انسانی (ارتباط انسان با خدا، خود، سایر انسان‌ها و جهان طبیعت و حیوانات) اسرار و رموز و مفاهیم ارزشی عمیقی نهفته است. شناخت و فهم صحیحِ باورها و مفاهیم ارزشیِ این نمادها دشوار بوده و نیازمند واکاوی و کنکاش می‌باشد. در این تحقیق، تفسیر ارتباطی نمادهای حج (کعبه، عرفات، مشعر، منا)، به‌عنوان مهم‌ترین و کلیدی‌‌ترین آیین مذهبی، مورد تحلیل و بررسی قرار گرفته است. در این راستا، از روش تحقیق کیفی، از نوع اسنادی (کتابخانه‌ای) و به شیوه تحلیلی با…

اصل وجوب خمس همانند زکات از ضروریات دین مبین اسلام است؛ اما موارد تعلق و مصرف این دو مالیات اسلامی همواره به علل گوناگونی مورد بحث و مناقشه میان فقهای شیعه و سنی بوده و در میان موارد تعلق خمس، مورد تعلق آن به ارباح مکاسب بیش از موارد دیگر توجه فقهای فریقین را به خود جلب کرده است. در مورد وجوب خمس بر غنائم جنگی هیچ‌گونه اختلافی بین فقهای شیعه و سنی وجود ندارد؛ اما در غیر غنائم جنگی اختلاف دیدگاه وجود دارد. در مورد معدن، غیر از امامیه، تنها مذهب حنفیه قائل به وجوب اخراج خمس شده است….

 در تحقیق حاضر با در نظر گرفتن خمس به‌عنوان یکی از منابع تأمین بودجه دولت اسلامی، درصدد اثبات این ادعا برآمدیم که پرداخت خمس از طرف مردم و مصرف بهینه آن به‌وسیله مسئولان در اقتصاد ایران گامی مهم در جهت ریشه‌کن کردن مسئله فقر در جامعه خواهد بود. در ابتدا فلسفه وضع خمس (کاهش فقر) را از منظر آیات و روایات مورد بررسی قرار داده و دیدگاه فقهای شیعه و سنی را درباره موارد تعلق خمس مورد بحث قرار دادیم و نظریه امام خمینی (ره) مبنی بر حق الاماره بودن خمس _ حاکم اسلامی در هر زمان حق جمع‌آوری خمس…