پایان-نامه

چکیده: هجوم مغولان به سرزمین‌های اسلامی، نتایج سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی گسترده‌ای در پی داشت. در نخستین مرحله‌ی هجوم که در سال 616 ه‌. ق. آغاز شد، در گستره‌ی فلات ایران، حکومت قدرتمند خوارزمشاهی در معرض تهدیدی اساسی قرار گرفت و در تداوم همین یورش‌ها، یکسره از میان رفت. دستگاه خلافت عباسی که گرفتار مجادله با خوارزمشاهیان بود از ظهور دشمن جدید و خطرناکی در مرز دولت خوارزمشاهی ناخرسند نبود. اسماعیلیان نزاری ایران، نخستین حکومت مسلمانی بودند که پس از عبور مغولان از جیحون، با ارسال سفیر، فرمان‌برداری آنان را پذیرفتند. همین اقدام آنان سبب شد که در شرایطی…

چکیده: در سده‌های یکم و دوم هجری، خلاقیت اموری و پس از آن خلافت عباسی با شورش‌ها و جنبش‌هایی مردمی از قبیل شورش خوارج، کیسانیه، زیدیه و خرمدینان در گوشه و کنار قلمرو وسیع اسلامی روبرو شدند. این جریانات مخالف که نشان دهنده نارضایتی‌های سیاسی و اجتماعی بودن، در اغلب موارد در قالبی مذهبی به ظهور می‌رسیدند. نهضت اسماعیلیه تیز یکی از این جریانات سیاسی – مذهبی مخالف بود. اسماعیلیان در تاریخ اسلام و در ایران به دلیل فعالیت‌های سیاسی فکری، فرهنگی و عقیدتی‌شان دارای اهمیت بودند. روند رو به رشد مذهب اسماعیلی نزاری، در سده‌های پس از سقوط الموت…

چکیده: آئین اسماعیلی در بستری کاملاً اعتقادی شکل گرفت و در محیط‌های مختلف سیاسی و اجتماعی رشد و نمو پیدا کرد. بدین ترتیب استقرار حاکمیت نزاریان در الموت و بخش‌های متفرق آن در ایران، نتیجه سال‌ها تلاش صبورانه اعتقادی و کوشش پیگیر سیاسی امامان، رهبران و پیروان آن‌ها بوده است. ترکیب متناسب این دو عنصر صلابت و انعطاف‌پذیری خاصی به این قدرت بخشید. حاکمان الموت از نارضایتی‌های اجتماعی برای قدرت گیری و از الزامات مذهبی جهت تثبیت پایه‌های حکومت دینی خویش بهره گرفتند. از طرف دیگر، پس از چندین قرن حاکمیت عناصر بیگانه بر جامعه ایران و بروز نارضایتی‌های عمومی…

چکیده: ناصرخسرو از حکما و شعرای بزرگ پارسی‌زبان قرن پنجم هجری است که براثر تحول روحی که در سن چهل‌سالگی در وی ایجاد شد تمام دنیا و مظاهرش را رها کرد و عازم سفری طولانی گشت و در این سفر پرماجرا ضمن ملاقات با فاطمیان مصر به عقاید اسماعیلیان گرایش پیدا کرد و به مقام حجتی رسید و از جانب امام فاطمی آن زمان المستنصربالله مأمور دعوت مردم خراسان به مذهب اسماعیلیه شد. با غور و بررسی در محتوای تألیفات ناصرخسرو می‌توان به اندیشه‌های وی پی برد. تألیفات ناصر مشحون از مسائل کلامی، دینی و فلسفی است که وی با…

چکیده: کمیت بن زید اسدی نخستین کسی است که باب مناظره و احتجاج را در شعر باز کرده است؛ و شاعران متعهد شیعی دیگر از او پیروی نمودند. شاعران شیعه با بهره‌گیری از استدلالات عقلی و با اقتباس از قرآن و احادیث، همواره به دفاع از اهل‌بیت عصمت و طهارت (ع) و پیروان ایشان در برابر دشمنان ایشان می‌پرداختند. از شعرای متعهد شیعی، کمیت بن زید اسدی در دوره اموی و دعبل بن علی خزاعی در دوره عباسی با احتجاج به دفاع از حقّ غصب شده اهل‌بیت (ع) پرداختند. در اشعار کمیت و دعبل مبانی و مباحث احتجاج چهار عنوان…

چکیده: بعد از هجرت پیامبر اکرم به مدینه، نخستین تجربه‌ی حکومت اسلامی در آن سرزمین شکل گرفت. شهر مدینه پایگاه اصلی دیانت و سیاست در عصر پیامبر (ص) به‌تدریج دچار تحول گردید و مرکزیت سیاسی خود را از دست. داد با روی کار آمدن امویان که اساس حاکمیت خود را بر پایه‌ی گرایش‌های قومی و قبیله‌ای بنا نهادند و جایگزین شدن سیاست دنیوی به‌جای سیاست دینی این مرکز مهم، بیش از پیش به انزوا کشیده. شد با دگرگون شدن مبنای خلافت اسلامی و اتکای آن بر قهر و غلبه حاکمان (الحکم لمن غالب) و پس از آن موروثی شدن خلافت،…

چکیده: مسئله‌ی تربیت از دیدگاه اسلامی و ولایی، از مهم‌ترین مسائل و مباحث اسلامی و قرآنی و محوری‌ترین مسئله در مکتب اهل‌بیت (ع) است. بر این اساس مسئله‌ی ولایت و جایگاه و اهمیت آن، نیز مفاهیم، مصادیق، ابعاد، اقسام و مباحث دیگر آن در متون دینی به‌طور مبسوط بحث و بررسی گردیده و زوایای آن تعیین شده است. ولایت و اثر تربیتی آن در همه‌ی رده‌های سنی و از هر جنس، از جایگاه بلند اعتقادی و محتوای آن، از مسائل عمیق ارزشی برخوردار است و از ذخایر نهفته‌ی درون عالم و آدم حکایت می‌کند. ولایت در قرآن، حکایت حقیقت آدمی…

چکیده: اصبغ بن نباته به‌عنوان کسی که روایات زیادی از وی در منابع شیعی و سنی نقل شده، یکی از افرادی است که سید حسین مدرسی به نقل از برخی نویسندگان متأخر، احتمال صاحب کتاب بودن او را مطرح و فهرستی از روایات وی را ارائه می‌دهد. این پژوهش که بر پایه‌ی این احتمال شکل گرفته است، در آغاز بعد از مقدمه‌ای در مورد بازسازی کتاب به شرح‌حال اصبغ بن نباته _ به‌عنوان یکی از یاران و اصحاب خاص امام علی (ع) که احادیث زیادی از ایشان در فضائل، خطب و سیره نقل می‌کند _ از دیدگاه دانشمندان رجال شیعه…

چکیده: حکومت سفیانیان در مصر، در شرایطی ادامه داشت که مهم‌ترین اهداف آن، تثبیت حاکمیت در مصر بود. از عزل و نصب‌های سریع و نابهنگام والیان و کارگزاران مهم ولایت مصر، در این دوره، هم خبری نیست. گسترش فتوح، به علل گوناگون، مورد توجه و تأکید سفیانیان قرار داشت، والیان مصر این مهم را پیگیری می‌کردند و دامنه‌ی متصرفات مسلمان‌ها را تا «مغرب میانه» کشاندند و سنگ بنای تشکیل ولایت ششم دولت سفیانی را در شمال آفریقا بنا نهادند. در جنگ‌های دریایی که معاویه اهتمام ویژه‌ای به آن داشت. مصری‌ها، گوی سبقت را از سایر ولایات ربودند و پایه‌ی اساسی…

چکیده: این رساله شامل پنج بخش است: در بخش نخست به بحث درباره پیدایش فرقه اسماعیلیه و علل رونق و رواج آن پرداختم. بخش دوم رساله دربرگیرنده چگونگی ارتباط حکیم نزاری به فرقه اسماعیلیه است در این قسمت مدخل بحث را بر قراین موجود غیر از دیوان حکیم نهادم سپس به بررسی تمام اشعار چاپ شده نزاری که به نحوی با آراء اسماعیلیان در ارتباط می‌باشد پرداختم. بخش سوم ارزیابی مختصری از خمریات نزاری است چون عمده خلاقیت نزاری سرودن همین خمریات است بعضی از انگیزه‌های نزاری در سرودن این خمریات و ارتباط آن با تفکر باطنیان را بازگو کردم….

چکیده: این تحقیق در سه بخش به ترتیب زیر تنظیم گردیده است: بخش اول: پیدایش اسماعیلیان تا پایان زمامداری حسن سوم. بخش دوم: دوران علاءالدین‌محمد سوم. بخش سوم: دوران رکن‌الدین خور شاه و سقوط الموت. فصول پایان‌نامه: این تحقیق در سه بخش نگارش شده است: بخش اول: «زمینه پیدایش اسماعیلیان، نزاری» * فصل اول: پیدایش اسماعیلیه * فصل دوم: عناوین اسماعیلیه و انشعابات شیعه بعد از امام صادق * فصل سوم: مروری کوتاه بر نهضت اسماعیلی قبل از نزاریان * فصل چهارم: بررسی دوران به وجود آمدن نزاریان از حسن صباح تا حسن سوم بخش دوم: «دوره چهارم الموت، زمامداری…

چکیده: اسماعیلیان نخستین به رهبری محمد بن اسماعیل و نوادگانش، حدود یک قرن به فعالیت پنهان خود ادامه دادند تا اینکه در اواسط قرن سوم و با استفاده از فرصت به دست آمده از قیام‌های مختلف علویان و غیر آن‌ها، در کوفه با عنوان قرامطه ظهور کردند و به‌سرعت، داعیانی به دیگر بلاد اسلامی گسیل داشتند که از جمله آن‌ها، ابوسعید جنابی بود که با استقرار در بحرین و با به اطاعت درآوردن قبایل منطقه، دولتی تأسیس کرد که بارها خلافت عباسی را با تهدیدهای جدی روبرو کرد. این دولت گرچه حدود دو قرن پابرجا بود ولی بررسی تاریخ این…