کلامی

چکیده با گذشت تطورات بسیار بر اندیشه های بشری برخی روابط بدیهی مورد شک و تردید قرار گرفت که یکی از آن روابط، رابطه حق و دین است. در مکاتب خداباورانه جای مناقشه ای در تلازم دین و حق نیست؛ اما هم زمان با جایگزین شدن انسان محوری به جای خدامداری، در ملازمه دین و حق تردید شد. از این رو، این مقاله در صدد بررسی رابطه دو دیدگاه «حق غیردینی و حق دینی» است. در این پژوهش ضمن طرح مبانی اعتقادی نظریه حق غیردینی در چهار محور خداشناختی، معرفت شناختی، هستی شناختی و انسان شناختی و نقد آنها، شواهدی…

چکیده عدالت مفهومی آرمانی است که یکی از غایات‌ علم سیاست به‌شمار می‌رود. خارج ساختن این مفهوم از حالت ذهنی و تحقق آن در واقعیت عینی، اجتماعی و سیاسی، نیازمند روش است. امام علی(ع) در نامه‌هایش به یاران و کارگزاران خود، شیوه‌های اجرایی و عملی رسیدن به عدالت را ترسیم می‌کند. در این پژوهش با مطالعه موردی نهج البلاغه، با استفاده از تحلیل محتوای آثار با روش پدیدارشناسی به نقد و ارزیابی اندیشه آن بزرگوار در مورد عدالت می‌پردازیم. چارچوب نظری به‌کار گرفته‌ شده در این پژوهش، تکنیک­‌های قدرت برگرفته از آثار مارتین هایدگر، میشل فوکو و جورجو آگامبن می‌باشد،…

متن مقاله: حقوق چيست؟ امروزه واژه «حقوق» استعمالات و كاربردهای متفاوتی دارد. اين كاربردها و معانی گوناگون هرچند بی ارتباط با يكديگر نيستند، ولی از برخی جهات از يكديگر متمايزند: 1. «حقوق» به معنای دست مزد و حق الزحمه: مثلا، گفته می شود: «حقوق كارمندان دولت». منظور از آن دست مزدی است كه اين افراد به طور ماهانه از دولت دريافت می كنند. 2. حقوق عبارت است از: مجموعه قواعد و مقررّاتی كه بر روابط افراد يك جامعه در زمان معيّن به كاربرده می شود. به ديگر سخن، حقوق مجموعه ای از بايدها و نبايدهايی است كه اعضای يك جامعه…

چکیده بعثت پیامبران یک ضرورت و نیاز طبیعی و فطری انسان است زیرا هرگز کتاب آسمانی به تنهایی کارساز نیست. خداوند پیامبران را برای تبیین راه و هدایت مردم به سوی حق و صواب مبعوث کرده است تا حقیقت بر همگان روشن شود و این چنین بود که در طول تاریخ پیامبران و یا اوصیای آنان برای راهنمایی و ارشاد مردم مبعوث شدند. بعثت یعنی سرآغاز مبارزه با هر گونه شرک و انحرافات فکری، عقیدتی، عملی و خرافات. مقاله حاضر در صدد است بر اساس دیدگاه های قرآن، نهج البلاغه و منابع تاریخ اسلام به بررسی بعثت پیامبر اعظم(ص) و…

چکیده هدف از این نگارش تبیین فلسفی انواع حق به طور مطلق در اولین تقسیمات آن در دانش فلسفه حق است. در این دانش می‌توان حق را مقسم انواع گوناگون از جهات متعدد قرار داد. این جهات مختلف عبارتند از: 1. منشأ پیدایش حق، 2. ارکان حق، 3. تلازم حق و تکلیف و 4. قابلیت و عدم قابلیت انتقال. مقسم در همه این تقسیمات، مطلق حق، یعنی حق غیرمشروط به قید اخلاقی، حقوقی، سیاسی و غیر آن است. جهت‌های مذکور موجب اعتبار یافتن 12 نوع حق می‌شود که به ترتیب عبارتند از: حق اخلاقی و قانونی، حق خدا و غیرخدا،…

این فایل به تبیین و دفاع از شاخص‌های کلیدی امامت در اندیشۀ شیعی می‌پردازد که در پاسخ به ادعاهای مطرح شده در مقاله‌ای با عنوان «بازخوانی امامت در پرتو نهضت حسینی» نگاشته شده است. نویسنده استدلال می‌کند که ویژگی‌هایی مانند نصب الهی، نص شرعی، عصمت و علم کامل امام به شریعت، از باورهای اصیل و ریشه‌دار شیعه هستند و نه نوآوری متکلمان قرون سوم و چهارم. این مفاهیم هرچند ممکن است در همۀ سخنان ائمه(ع) به صراحت ذکر نشده باشند، اما در مجموعۀ روایات و مبانی کلامی شیعه حضور پررنگ و غیرقابل انکاری دارند. مقاله به نقد این دیدگاه می‌پردازد…

چکیده بررسی معنای امامت و ولایت الهی با رویکرد قرآنی ـ روایی در شناخت مقام امامت الهی اهمیت بسزایی دارد. بررسی معنای واژگانی «ولی» نشان میدهد وضع این واژه به نحو مشترک معنوی و معنای ریشه آن «اولویت در تصرف» است. واژه های «ولی» و «مولا» در بسیاری از آیات قرآن از جمله آیات ولایت به معنای صاحب اختیار و اولی به تصرف است. از نظر متکلمان شیعه و روایات ائمه اهل بیت نیز «ولی» در آیات ولایت به معنای «مفترض الطاعه» و «امام» است. تلقی عرف جامعه معاصر با زمان نزول آیه از «ولی» نیز همین معنا بوده است….

چکیده این پژوهش عهده دار تبیین چیستی خلیفة اللهی در قرآن و بررسی نحوه پیوند آن با امامت است. گسترده ­ترین آیه در زمینه استخلاف آیه 30 سوره مبارکه بقره است، خلیفة الله برترین موجودات و دارای شؤون متمایزساز از دیگران است. امامت در دیدگاه شیعه عبارت از جانشینی انبیاء و خلافتی از جانب حق تعالی در همه امور دینی و دنیایی است که با نصب الهی تعیین می­شود. امامت در دیدگاه اهل سنت نوعی رهبری عمومی با هدف حراست از امور دین و دنیای مردم و جانشینی و نیابت از نبی است. از نظرگاه شیعه فرقی بین خلیفة الله…

چکیده احادیث خلق آدم «علی صورته» که به طور گسترده در جوامع حدیثی نقش بسته اند، در طی سده های متمادی زمینه ای برای چالش عقایدی میان جریان های مختلف جهان اسلامی، به ویژه محدثان متکلمان بوده است. در پهنه تاریخی این چالش ها، ویژگی سده های دوم و سوم از آن­روست که در مسیر مطالعه آنچه در این برهه درباره احادیث یاد شده گذشته، به نکته های ارزشمندی درباره فضای فکری در عصر شکل گیری مذاهب و علوم اسلامی و چگونگی گفت­و­گو میان اصناف و طوایف دست یافت. پرسش اصلی در مقاله حاضر آن است که در طی سده…

چكيده: حديث يوم الدار، بازگو كننده يكى از نخستين رويدادهاى تاريخ اسلام است كه برخى از دانشمندان اهل سنّت از جمله ابن‏ تيميّه، شبهاتى پيرامون سند و متن آن (تعداد حاضران ارتباط قبول دعوت با جانشينى پيامبر، سبقت در اسلام آوردن و…) مطرح كرده‌‏اند. واسطى دانشمند اهل سنّت قرن چهارم نيز شبهاتى در مورد آيه مربوط به اين حديث مطرح كرده است؛ از جمله: امر در آيه، استخلاف و انقياد، مرسل بودن روايات، خطاب موازرت، معيّن بودن خليفه، احتمال ايجاد اختلاف، تحصيل حاصل، خلافت بر عشيره و… نويسنده در اين مقاله شبهه ها را بيان كرده و پاسخ گفته است….

چکیده یکی از پدیده‌هایی که در جهان اسلام رخ نموده، پدیده غلوّ است. این پدیده از جهات متعددی دارای اثراتی در جهان اسلام بوده که یکی از این اثرات، استفاده از جعل حدیث در راستای اهداف غالیانه در این حوزه فرهنگی است. احادیث جعلی در حوزه غلوّ موضوعات متعدّدی را شامل می‌شوند که شناسایی آن‌ها بر حدیث پژوهان امری ضروری است. همچنین به نظر می‌رسد پدیده غلوّ در حوزه علوم قرآنی و تفسیر نیز وجود داشته و اثراتی برجای نهاده است که از جمله نمودهای این حضور را می‌توان در تأویلات نابجا و تبلیغ عقیده تحریف قرآن و جعل احادیثی…

چکیده این مقاله كه به مناسبت سال پیامبر اعظم «صلی الله علیه و آله وسلم» –نگارش یافته، حاصل بینشی است دیگرگون از قصه هجرت آن حضرت و با استفسار از قرآن كریم و تدبر در آیات كریمه آن كتاب عظیم فراهم آمده است. اصول مطالب مطرح شده در این مقاله عبارتند از “هجرت یا اخراج”، “سنت الهی پس از اخراج هر پیامبر” و “تدبیر آسمانی نبی معظم به هنگام خروج”. البته این اصول را فروعی است كه بنابر مقتضا و در مجال یك مقاله به آنها اشاره شده است.