کلامی

چکیده: یکی از مهم‌ترین مباحث فلسفه اخلاق، بحث رابطه دین و اخلاق است. این بحث از با سابقه‌ترین مباحث فلسفه اخلاق به شمار می‌رود و شاید بتوان آن را از نخستین مسائل فلسفه اخلاق در یونان باستان به شمار آورد. نیز می‌توان در میان اندیشمندان مسلمان مسئله دین و اخلاق را از کهن‌ترین و پر نزاع‌ترین مسائل فلسفه اخلاق به شمار آورد، گرچه به این عنوان نبوده بلکه تحت عنوانی چون حسن و قبح افعال مطرح بود. به طور کلی همه دیدگاه‌های مطرح‌شده را می‌توان تحت سه دیدگاه کلی تباین، اتحاد، تعامل فرض کرد، عده‌ای اعتقاد دارند که بین دین…
چکیده: مالک اصلی سرمایه‌های عالم خداوند است، خداوندی که با آفرینش انسان بر او منت نهاد و نعمت‌های بی‌شماری را به وی ارزانی کرد که بدون شک این نعمت‌ها وسیله‌ای هستند برای ارتقای مادی و معنوی بشر و به زبان دیگر وسیله‌ای هستند برای رسیدن انسان به کمال والای خویش. اما این حاصل نمی‌گردد مگر از طریق شناخت نعمت‌های الهی و اینکه آدمی بداند فلسفه‌ی نعمت‌هایی که را خداوند در اختیار او قرار داده چیست؟ و چه مسئولیت‌های در قبال اعطای این همه نعمت دارد؟ از این رهگذر این پژوهش جستاری است درباره نعمت‌های الهی و مسئولیتی که انسان در…
چکیده: مسئله نعمت و افزایش یا سلب آن یکی از موضوعات مطرح و مورد بحث در قرآن کریم می‌باشد. نعمت به معنی آنچه که سازگار با زندگی و موافق با کمال انسان و رسیدن به سعادت و قرب الهی است می‌باشد. این کلمه به همراه مترادف‌های آن از جمله «آلاء، منَّ، بلاء، ید، حسنه، فضل، طول، ترفه» در قرآن کریم و لغت عرب به کار رفته است. با توجه به آیات قرآن کریم، همیشه بهره‌مندی یا سلب نعمت‌های الهی دلیل بر قرب و یا پستی و خواری جایگاه شخص نزد خداوند متعال نمی‌باشد و ممکن است کافران نیز به دلایلی…
چکیده: نعمت خوش‌گواري زندگي و نيکوبودنِ حال و مرحمت و به معني احسان و نيکي است که خداوند بر بندگانش عطا فرموده و غيرقابل شمارش است. نعمت‌ها به دو نوع دنيوي و اخروي تقسيم مي‌شوند که شامل نعمت‌هاي مادي مانند خانواده، آفرينش و … ؛ و معنوي مانند هدايت، نصرت و الطاف الهي و … مي‌شود. انسان‌ها خود تعيين‌کنندۀ ميزان بهره‌مندي از نعمت‌هاي دنيوي هستند ولي فقط اهل ايمان و عمل صالح بهره‌مندان از نعمت‌هاي اخروي‌اند انسان‌ها در قبال اين نعمت‌ها موظف به پذيرش اصول دين، سپاسگزاري و انجام فرامين الهي هستند. حال براي شناخت عميق‌تر و دقيق‌تر واژه‌هاي نعمت…
چکیده: خداوند نعمت‌های مادی و معنوی بسیاری به انسان ارزانی داشته و تمام ابعاد زندگی بشر را مورد توجه قرار داده است که مهم‌ترین آن‌ها نعمت ولایت و هدایت انسان است؛ و انسان باید این‌ها را بشناسد و به‌صورت صحیح از آن‌ها بهره‌گیری نماید تا به کمال معنوی برسد. لذا این رساله به تبیین نعمت‌های الهی به‌طور عام و مطلق پرداخته است. پاسخگویی به سؤالات از این قبیل که فرق بین نعمت و نقت چیست؟ منعم علیهم حقیقی و خیالی چه کسانی هستند؟ اگر ایمان یکی از عوامل جذب نعمت است چرا کشورهای کافر غرق در نعمت هستند؟ در روز…
چکیده: بر اساس قرآن کریم و روایات اهل‌بیت (ع)، ظهور امام زمان (عج) امری قطعی به‌حساب می‌آید. این حادثه مهم (ظهور) دارای علائم و نشانه‌هایی است که در روایات اهل‌البیت (ع) بیان شده است. اصل صدور روایات نشانه‌های ظهور توسط ائمه اطهار (ع) قطعی و متواتر می‌باشد ولی این به معنای صحت و اعتبار همه روایات نشانه‌های ظهور نمی‌باشد. جعل روایات نشانه‌ها توسط بنی‌امیه، بنی‌عباس و مدعیان دروغین مهدویت، اختلاط نشانه‌های ظهور با نشانه‌های قیامت، عدم تبیین و تفسیر کامل و واضح نشانه‌ها، تغییرات گسترده فرهنگی و اجتماعی (نسبت به زمان ارائه تفاسیر گذشته)، توجه ویژه به مسئله نشانه‌های ظهور…
چکیده: بررسی حیات فرهنگی و اجتماعی اصحاب امامان شیعه: نظر تاریخ‌پژوهان دهه‌های اخیر را به خود جلب کرده است. اغلب پژوهش‌های جدید، احمد بن محمد بن عمرو بن ابی‌نصر بزنطی (م 221 هـ‌. ق) را به‌عنوان یکی از اصحاب امام رضا (ع) مورد توجه قرار داده‌اند اما به همراهی او با امام جواد (ع) و نیز جایگاه کلامی او به‌صورت بایسته نپرداخته‌اند. این نوشتار پس از مروری بر زندگی‌نامه بزنطی، آرای کلامی او را موضوع بررسی خود قرار داده است و پس از ارائه تحلیلی درباره جایگاه او در بین جریان‌های کلامی آن روزگار، روایات کلامی او را با تکیه‌بر…
چکیده: به‌منظور انطباق صفات امیرالمؤمنین علی (ع) با آیات مربوط به صفات مؤمنین در قرآن، ابتدا تعداد سی آیه شریفه که به معرفی صفات مؤمنین پرداخته بودند را با تفسیر عنوان نمودیم این آیات شریفه مانند نوری مسیر رسیدن به کمال را برای انسان روشن می‌سازد. در ادامه به ذکر برخی از آیات قرآن کریم پرداختیم که ازنظر تفاسیر اهل سنت و شیعه بر فضائل حضرت علی (ع) دلالت دارند و در این راستا تأکید بر تفاسیر مهم اهل سنت بوده است لذا از تفاسیر بیشتری استفاده ‌شده است تا اثبات ادعا بیشتر از دیدگاه غیر شیعه صورت گرفته باشد…
چکیده: ازجمله مسائل مهم و قابل تأمّلی که در عصر ظهور به وقوع می‌پیوندد، مسئله رجعت است. رجعت به معنای حیات مجدد گروهی از مؤمنان راستین و عدّه‌ای از کافران محض، به دنیا است تا مؤمنان به درک حکومت عدل الهی نائل گشته و کافران به سزای پاره‌ای از اعمال خود برسند. این اعتقاد مسئله‌ای نوظهور و جدید نبوده، در آیین‌ها و ادیان دیگر نیز به چشم می‌خورد. بازگشت شخصیت‌های مهم تاریخ که دارای ایمان و یا کفر خالص بوده‌اند، رجعت را به مسئله‌ مهمی مبدّل ساخته که پیوسته موردبحث و بررسی قرارگرفته است. از سوی دیگر، ازآنجاکه مسئله رجعت…
چکیده: در دوره‌ی اول عباسی بی‌اعتنائی به اوامر و نواهی الهی و سقوط در ورطه‌ی مناهی‌ و ملاهی همراه با جفا نسبت به ساحت اهل‌بیت (ع) به‌ سرعت حوزه خلافت و حاکمیت را فرا گرفت و مردم نیز با تأثر از شیوه امراء خو فسق و فجور را آسان گرفتند. مجالس گناه‌آلود با شعر و موسیقی پیوند داشت لذا در این دوره شعر و شاعری در خدمت آلودگی‌ها قرار گرفت. معدودی شاعران عاشق حریم ولایت با صداقت و استقبال خطر به دفاع از اخلاق کریمه و حریم مقدس اهل‌بیت (ع) پرداختند. متأسفانه آثار این شاعران با ترفند معاندان ناشناخته مانده…
چکیده: برخی از ناقدان متعصب ادب عربی نظرات مغرضانه‌ای در خصوص سرایندگان متعهد شیعی ارائه نمودند. آنان تا توانسته‌اند بر شخصیت اعتقادی – ادبی این سرایندگان یورش بردند و این‌ همه استواری و آزاداندیشی آنان را ندیدند و شاید نخواستند که ببینند. در این مقاله بر آنم تا در وهله اول برخی از این نظرات مغرضانه را تبیین نموده و در مرحله بعد پاسخی مناسب و مبرهن بدان ارائه دهم. د. نبیل خلیل ابوحلتم در ((الفرق الاسلامیه فکرا و شعرا)) اصرار دارد سیدحمیری را ((کیسانی)) مذهب معرفی کند و نظرات ناقدان ادب عربی را پیرامون تغییر مذهب سید از کیسانیّه…
چکیده: احسان به معنای انجام دادن عمل نیک است که در قرآن کریم از جایگاه خاصی برخوردار است. گاه احسان فردی مطرح بوده که همان احسان به نفس است و شامل اطاعت از دستورات الهی و انجام اعمال صالح و خودداری از گناهان و معاصی است؛ و گاه احسان اجتماعی مطرح است که شامل بخشش‌های مادی و معنوی و رسانیدن خیر و نیکی به دیگران است. لازم به ذکر است که هر احسانی مورد قبول خداوند متعال واقع نمی‌شود، بلکه تنها در مواردی که انگیزه و هدف از انجام احسان، الهی بوده و در کمال اخلاص صورت گیرد، مورد پذیرش…