فقهی

چکیده تمامی ادیان و مذاهب بزرگ درباره صلح به تأمل و به عرضه آموزه‌ پرداخته‌اند. در این زمینه، اسلام نیز آموزه‌ها و ایده‌هایی دارد اما صورت‌بندی گفتمانی جامع از آن، به میان نیامده است. از‌ این‌رو، تولید آثار نظری آکادمیک در این عرصه، مورد توجه جدی صورت نگرفته است. پرسش این است: گفتمان اسلامی در ایران پیرامون مفهوم صلح در عرصه روابط بین‌الملل چگونه مفهوم‌سازی کرده و چه آموزه‌هایی دارد؟ (سؤال) گمان این است که گفتمان اسلامی، با استناد به مبانی مورد نظر خود، انگاره‌های سلبی و ایجابی را در زمینه مفهوم صلح ایجاد کرده که هدف اصلی آن تحقق…
چکیده مقاله حاضر، در بررسی مبانی هستی شناسی و انسان شناسی صلح به برخی اصول حاکم بر هستی شناسی و انسان شناسی اسلامی که بنیان صلح گرایی را سامان می دهد، می پردازد و پس از بررسی دیدگاه های متفاوت در ماهیت انسان، به این سؤال که آیا طبیعت انسانی میل به شرارت و نزاع دارد و یا اینکه انسان ذاتاً اصلاح طلب بوده و جنگ، معلول عوامل بیرونی است پاسخ می دهد. نویسنده پس از طرح ایده ها، به بازکاوی مبانی تکوینی و تشریعی انسان شناختی صلح از دیدگاه دین می پردازد و در نهایت با جمع بندی مباحث،…
چکیده صلح و هم‌زیستی مسالمت‌آمیز انسان‌ها و ملت‌ها با یکدیگر، هم در درون مرزها و هم در عرصۀ نظام بین‌الملل از ضرورت‌های ارکان پایدار تمدن بشری و منطبق بر فطرت و طبیعت بشر در طول تاریخ بوده است. اسلام، آیات متعدد قرآن کریم، اندیشمندان و فقهای جهان اسلام نیز بر اصالت صلح در روابط جوامع و ملت‌ها تأکید و توجه جدی دارند. با توجه به تأثیر مستقیم اصول شریعت اسلام در شکل‌گیری نظام جمهوری اسلامی ایران و تدوین قانون اساسی و اصول سیاست خارجی، همان‌گونه که ملاحظه می‌شود، در طول بیش از سه دهه حیات جمهوری اسلامی، روابط ما با…
چکیده جنگ و صلح دو وضعیت کاملا متمایز از یکدیگرند که بر هرکدام آثار خاص و قواعد حقوقی ویژه ای مترتب است و پیشینه ای به اندازه تاریخ بشریت دارند. حکومت‌های اسلامی در دوران تاسیس و استقرار کامل اسلام، با حکومت‌های سایر ادیان و ملل غیرمسلمان، روابط سیاسی ـ حقوقی برقرار کرده و ارتباطات دیپلماتیک داشته اند. سؤال اصلی این نوشتار این است که آیا در روابط کشورهای اسلامی با ملل غیرمسلمان، اصل اولیه، جنگ است یا صلح؟ در این مقاله، دو دیدگاه مهم در زمینه روابط سیاسی ـ حقوقی حکومت های اسلامی با پیروان سایر ادیان و مشرکان بررسی…
چکیده مقاله: مقاله حاضر در مورد بررسی. نقش نظریه های دینی و الهی صلح در توسعه و وحدت جوامع انسانی در دنیا به خصوص از نظر اسلام است، نویسندگان بر آن هستند که در این نوشتار به بررسی معانی مختلف صلح از دیدگاه‌های مختلف و اهداف این نظریه‌ها برای وحدت جوامع انسانی پرداخته شود، یافته های پژوهشی که با استفاده از روش توصیفی – تحلیلی به دست آمده اند بیانگر این است که همه مذاهب الهی خصوصا اسلام به صلح با دیدگاه ویژه‌ای مینگرند و آیات قرآنی که مردم را به صلح و مسالمت دستور داده مبین این مطلب است،…
چکیده برخی منتقدان دین معتقدند دین به جهت تقدس گرایی، جزمیت و عقل گریزی، یکی از عوامل ایجاد خشونت در جوامع است. این مقاله در صدد پرداختن به جایگاه عقل در دین اسلام و تاثیر آن بر رفتار انسان‌ها است. در این راستا، مقاله نشان می‌دهد تاکید مستقیم اسلام بر عقلانیت در فهم اعتقادات و احکام دین سبب می‌شود که جهالت‌ها و کج فهمی‌ها زایل شده، افراط‌ها و تفریط‌های برخاسته از این کج فهمی‌ها از عرصۀ دینداری طرد شوند. به علاوه، این تاکید بر عقلانیت تنها ناظر به تحسین عقل نیست، بلکه ناظر به رفع موانع حاکمیت عقل بر فکر…
چکیده صلح و امنیت از دغدغه های همیشگی بشر بوده و انسان همت خویش را در مسیر دست یابی به این آرمان به کار گرفته است؛ هر چند در نیل به این مهم همواره توفیق چندانی نیافته و جنگ و ستیز در همیشه تاریخ بشر روزافزون بوده است. صلح در اسلام به خاطر مبانی مبتنی بر وحی از ویژگی‌هایی برخوردار است که نظیر آن در هیچ مکتب فلسفی یافت نمی شود. توجه به نظریه پردازی صلح از این جهت ضرورت دارد که عدم درک صحیح آن و بی توجهی به ابعاد صلح در اسلام موجب هجمه ها و شبهاتی از…
چکیده: تفاوت حکم شهادت زن و مرد را برخی به عنوان نقصی در ارزش انسانی زن مطرح می سازند. دقایق و ظرایف کشف نشده ای در خلقت زن و مرد و مصالح دنیوی و اخروی آن و نیز برخی نکات و اسرار حکمت آمیز در احکام اسلام وجود دارد که بدون احاطه بر آنها داوری های ژورنالیستی در خصوص حقوق زن و مرد بسی غیر علمی و عجولانه خواهد بود. همه مشکلات ما ناشی از بد فهمی یا بد رفتاری و عدم تطبیق ما با احکام آزادی بخش و عزت آفرین اسلام است. آنچه مسلم است با فهم درست و…
چکیده قوال فقهای امامیه در مورد اعتبار شهادت زن بر دو قول مبتنی است، دسته‌ای برای شهادت زن موضوعیت قائل هستند، لذا شهادت زن را منحصر به نصوص فقهی می‌دانند. از این حیث در مواردی فقط شهادت زن را پذیرفته‌اند، در مواردی برای شهادت زن اعتباری قائل نشده و آن را منحصر به مردان دانسته‌اند و در مواردی شهادت زن را در­ صورتی دارای اعتبار می‌دانند که منضم به قسم باشد و در اعتبار آن از نظر عدد با مردان تفاوت قائل شده‌اند. دسته‌ای دیگر از فقها برای شهادت زن طریقیت قایل شده‌اند لذا حصول اطمینان برای قاضی محکمه را…
چکیده جایگاه شهادت و گواهی به عنوان یکی از ادله اثبات دعوی در فقه قضایی اعم از مدنی و کیفری و اثبات موضوعات حکم شرعی، ضرورت شناخت شرط‌­های معتبر را در فقه و حقوق ایجاب می­کند. با توجه به آیات و روایات و مواد قانونی شرط‌­هایی مانند بلوغ، عقل، اسلام، عدالت، عدم تهمت، به عنوان شرط‌­های مشترک و شرط‌­هایی مانند ایمان، حریت، نطق و… به عنوان شرط‌­های غیرمشترک پذیرفته شده است. برخی از شرط‌­ها مانند طهارت مولد هم مورد اختلاف است که با توجه به دلایل فریقین مورد بررسی قرار گرفته است. کلیدواژه‌ها: شهادت؛ شاهد؛ فریقین؛ ایمان؛ طهارت مولد
چکیده بلوغ و ایمان از جملۀ شرایطی هستند که به اجماع فقهای امامیه و تصریح قانون در مواد 1313 ق.م. و 155 آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور کیفری، در صورت استناد به شهادت به‌عنوان دلیل (نه اماره) در شهود لازم هستند. لیکن: 1. با وجود تصریح فقها و تبصره 1 ماده 1210 ق.م. به سن بلوغ (پانزده سال قمری تمام بر مرد و نه سال قمری تمام بر زن)، مادۀ 1314 ق.م. با شرط کردن پانزده سالگی برای شاهد موجب ابهام در مقبولیت شهادت اناث بین نه تا پانزده ساله شده است؛ 2. در فقه، شهادت پسران…
چکیده: موضوع شهید و شهادت، در عرفان اسلامی، موضوعی است تازه و هنوز به طور مستقل و جامع، درباره آن، تحقیقی صورت نگرفته است. با آن كه در شریعت مقدس اسلام، جایگاه شهادت و شهید، به خوبی روشن و آشكار است و آیه و حدیث فراوانی در این زمینه وجود دارد؛ اما در عرفان اسلامی تنها جمله هایی كوتاه، به صورت جسته و گریخته، در لابه لای متون عرفانی و كتاب های صوفیه یافت می شود كه به مفهوم شهادت باز می گردد. در این مقاله، سعی بر آن است كه پس از روشن كردن جایگاه شهادت و شهید در…