پایان-نامه

چکیده: صدقه به هر نوع بخشش مالی و غیرمالی که به‌قصد رضای خدا باشد اطلاق می‌گردد که شامل واجب و مستحب می‌باشد؛ و در اسلام دارای ارزش بسیار زیادی است. یکی از صدقات واجب خمس است که تمام مذاهب اسلامی (شیعه و سنی) در اصل وجوب خمس اتفاق نظر دارند تنها اختلاف میان آنان موارد و مصارف خمس است که اکثر اهل سنت معتقدند خمس تنها به غنائم جنگی تعلق می‌گیرد ولی امامیه معتقدند هر چیزی که کلمه غنیمت بر آن صادق باشد خمس آن واجب است. سبب این اختلاف تفسیر کلمه غنیمت در آیه 41 سوره انفال است که…
چکیده: رساله حاضر، پژوهشی در مورد صدقه می‌باشد و از منظر قرآنی، به بحث درباره آن پرداخته است، گرچه به‌تناسب، نقش صدقه در لغت، فقه و روایات نیز مورد بررسی قرار گرفته است. همچنین صدقه مرادف، با انفاق فی سبیل الله و به‌قصد قربت و رضای خدا دانسته شده است که به دو معنای اصلی و گسترده استعمال گردیده است، معنای اصلی بخشش مالی به‌قصد قربت و معنای گسترده، احسان و معروف می‌باشد. پژوهش حاضر در پنج فصل تنظیم شده است. در فصل نخست، با عنوان کلیات، به بررسی مفهم واژه‌ی «صدقه» در لغت فقه، قرآن و روایات پرداخته شده…
چکیده: این تحقیق به ابتلا و تزکیه اخلاق پرداخته است و درصدد پاسخگویی به شناخت کلی ماهیت ابتلا و تزکیه اخلاقی و چگونگی تأثیر آن دو بر یکدیگر می‌باشد. انسان موجودی است که با قدرت انتخاب و تصمیم‌گیری می‌تواند خود را به سرحد کمال ارتقاء دهد؛ برای این منظور خداوند آزمایش و ابتلا را بر سر راه بندگانش قرار می‌دهد و از آنجایی که ابتلا سنّت دائمی و فراگیر است، تزکیه اخلاقی باعث می‌شود تا انسان عکس‌العمل مناسبی را در صورت مواجه‌شدن با بلایا داشته باشد، چرا که بی‌تابی در برابر این سنّت الهی اثرات سوئی را برای فرد به…
چکیده: علم‌آموزی و فراگیری دانش یکی از مناسبات انسانی است که نقش مهمی ‌در سعادت آدمی‌ دارد و می‌تواند از منظر اخلاقی محل توجه واقع شود. در فرآیند علم‌آموزی افعالی از انسان صادر می‌شود که می‌توان در باب حسن و قبح یا درستی و نادرستی آن‌ها سخن گفت. عالمان اخلاق و فلاسفه مسلمان و غیرمسلمان هر کدام دیدگاه‌های مختلفی در باب ملاک حسن و قبح و تشخیص نیک از بد ارائه کرده‌اند؛ ملاک‌هایی همچون سود و منفعت، لذت، وظیفه و تکلیف و فضیلت. از دیدگاه اسلام، آنچه یکی از اصلی‌ترین معیارهای اخلاقی بودن افعال و رفتار انسان را شکل می‌دهد…
چکیده: تزکیه از بنیادی‌ترین مباحثی است که نهج‌البلاغه به آن می‌پردازد و موضوع این نوشتار «تزکیه نفس از دیدگاه نهج‌البلاغه» است. واژه تزکیه در لغت به معنای رشد و نمو دادن است و از آنجا که این رشد معنوی و درونی انسان است و لازمه پاکی و تطهیر باطن می‌باشد از این‌رو معنای تطهیر و پاک گردانیدن را نیز برای این واژه به کار برده‌اند. امام علی (ع) جای‌جای نهج‌البلاغه در آستانه جنگ، بستر بیماری، مسجد، بازار و … همواره مردم را به رعایت اخلاق دعوت می‌نمایند. تزکیه هدف و خلاصه کار تمامی انبیاء است که همواره مورد توجه بوده…
چکیده: ادعیه و زیارات مأثوره از طریق اهل‌بیت (ع) علاوه بر منظور خاصی که از انشاء آن بوده سرشار از معارف اعتقادی و آموزه‌های تربیتی و اخلاقی است. از جمله دعاهایی که به‌منظور استغفار و طلب آمرزش از درگاه خداوند نقل‌شده دارای این ویژگی مهم است. به‌ویژه آن‌که در مقام استغفار انسان در جستجوی پاک شدن از گناهان و رذایل اخلاقی روی به درگاه خداوند می‌آورند این‌گونه ادعیه در کتاب‌های شیعه فراوان است. از آن میان دو کتاب صحیفه علویه و صحیفه‌ سجادیه است؛ که در آن ادعیه حضرت امیرالمؤمنین (ع) و حضرت امام زین‌العابدین (ع) گرد آمده است. در…
چکیده: روح انسان دارای جنبه‌های منفی و صفات ناپسندی است که اگر درمان نشوند، زمینه هلاکت انسان را در دنیا و آخرت فراهم می‌سازند. جنبه‌های مثبت و صفات نیک‌نفس در نتیجه پالایش روح و به کمال رسانیدن آن محقق می‌گردد. تزکیه روح یعنی پاک نمودن نفس از صفات رذیله که هر یک در حدّ خود مهلک روح می‌باشند، همچنین تعدیل نمودن خواهش‌های نفسانی که موجب پستی و شقاوت آدمی می‌شود. قرآن کریم به اهمیت این موضوع اشاره نموده و تزکیه نفس را کلید رستگاری معرفی می‌کند و هدف از بعثت انبیاء را تزکیه نفوس مردم از آلودگی‌ها و تعلیم آن‌ها…
چکیده: دعا در ادبیات عرفانی از اهمیت فوق‌العاده‌ای برخوردار است و از مهم‌ترین راه‌های ارتباط گفتاری انسان با خداست. دعا از منابع اصیل خداشناسی معرفی‌شده، از منظر پژوهشی با رویکردهای مختلفی می‌توان به مقوله دعا پرداخت، یکی از این رویکردها، رویکرد الهیاتی است، به این معنا که دعاها متضمن چه نوع خداشناسی هستند و دعاکننده چه تصویری از اسماء و صفات خداوند به‌عنوان طرف خطاب به دست می‌دهد. در پایان‌نامه حاضر به بررسی الهیات عرفانی امام خمینی در دعاها و شروحی که وی برای ادعیه داشته‌اند پرداخته‌ایم تا نشان دهیم، امام خداوند مخاطب در دعاها را چگونه شناسانده؟ و چه…
چکیده: امید به زندگی اصطلاحی نوظهور و یک شاخص آماری است که نشانگر متوسط طول عمر افراد در یک جامعه است. این شاخص بیان می‌کند که هر عضو یک جامعه، چند سال می‌تواند توقع طول عمر داشته باشد با توجه به اهمیت این شاخص، دانشمندان رشته‌های علوم تربیتی و روانشناسی کوشیده‌اند تا عوامل مؤثر در امید به زندگی را موردبررسی و تحلیل قرار دهند. از سوی دیگر عطف توجه همگانی به این اصطلاح و جایگاه آن در ادبیات جهانی، بازخوانی این مباحث را برای محققان اسلامی نیز ضروری نموده است. روشن است به سبب نوظهور بودن این اصطلاح نمی‌توان انتظار…
چکیده: امید، حالتی نفسانی است که در آن، انسان با اموری که هم‌اکنون وجود ندارد، ولی انتظار وجود آن‌ها را دارد؛ نوعی دل‌بستگی و تعلّق خاطر پیدا می‌کند. امیدواری یک مقوله سه جزئی شناختی، عاطفی و حرکتی است. انسان امیدوار، انسان سرزنده، پویا، پرتحرک و شادابی است که در جهت دستیابی به امیدهای خود حرکت می‌کند. انسان با امید به این‌که تلاش او ثمربخش است، فعالیت می‏کند و اگر امید نبود انسان دست به هیچ اقدامی نمی‏زد. هدف این پژوهش بررسی و نتایج امید به خدا و آشنایی با شیوه صحیح امیدواری با استفاده از روایات نهج‏البلاغه است. علی (ع)…
چکیده: ذکر و یاد خدا با همه مراتبش حلقه اتصال بین انسان و خداوند است. این مسئله در زندگی انسان از چنان ضرورتی برخوردار است که می‌تواند سعادت و شقاوت انسان را رقم بزند، بر همین اساس مورد تأکید قران کریم و ائمه اطهار (ع) قرار گرفته است. هدف از این بررسی شناخت هر چه بیشتر این مسئله مهم و تبیین کارکردهای آن جهت ترغیب مشتاقان سلوک به‌سوی خداست. روش ما در این پژوهش روش کتابخانه‌ای است که با رویکرد روایی و ادعیه مأثوره، کارکردهای ذکر را مورد بررسی قرار داده است. این پژوهش به بررسی اهمیت و کارکردهای ذکر…
چکیده: آرامش و سلامت روان، از نیازهای اساسی بشر به شمار می‌رود و دارای نقش کلیدی در کارکرد خانواده و جامعه است. قرآن معجزه‌ی جاویدان الهی است و خداوند متعال آن را هدایتگر انسان‌ها معرفی کرده است. از دیدگاه قرآن کریم، توکل به خداوند نقش اساسی در تأمین آرامش و سلامت روان دارد. قرآن کریم ابعاد مختلف وجود انسان را در نظر گرفته و برای تأمین آرامش و سلامت آن راهکارهای حیاتی ارائه نموده است. معنای روان از منظر قرآن با معنایی که در روان‌شناسی کنونی مطرح است، تفاوت ماهوی دارد. (این تفاوت در فصل اول مورد بررسی قرار گرفته…