کلامی

چکیده در مکتب تشیع، امامان «علیه‌ السلام» ادامه‌ دهنده رسالت پیامبر اکرم (ص) به شمار می‌آیند. تعیین نقش ایشان در ادامه‌ دادن رسالت یاد شده از مسائلی است که همواره مورد پرسش اندیشوران بوده است. با توجه به آموزه انکارناپذیر خاتمیت، این مساله باید به‌گونه‌ای پاسخ داده شود که از امامان، پیامبرانی دیگر نسازد. این نوشتار تامّلی در این مساله است. نگارنده با جستجو در آیات و روایات معتبر، ‌بدین نتیجه دست یافته که امامان «علیه‌ السلام» نه شان تشریع دین دارند و نه شان دریافت دین، بلکه ایشان تمام دین را از شخص پیامبر یا امام پیشین دریافت داشته،…
چکیده مسأله امامت از دیرباز مطمح نظر متکلّمان و مفسّران نامدار اسلامی بوده است. فرقه های اسلامی در هیچ یک از مسائل دینی به سان مسأله امامت اختلاف نظر نداشته اند. علمای نام آور اسلامی، اوّلاً به دو فرقه بزرگ شیعه و اهل سنّت تقسیم شدند که جمیع فرقه های شیعه در تعیین امام، قائل به نصّ شدند، لیکن همه فرقه های اهل سنّت قائل به بیعت و اجماع اهل حلّ و عقد در این باب گشتند. فرقه های شیعه نیز در امر تعیین امام، از برخی جهات متشتّت گشتند. برخی قائل به نصّ خفیّ و برخی دیگر به عدم…
چکیده شیعیان در عصر حضورِ ائمه معصوم (ع)، برای شناخت امام خود از راه‌ها و شیوه‌هایی استفاده می‌کردند تا پیشوای تعیین‌شده از سوی خدا و رسولش را از مدعیان دروغین تشخیص دهند. در منابع شیعی، روایات فراوانی وجود دارد که راه‌های متعددی برای تشخیص امام بیان کرده و ویژگی‌هایی برای آن ذکر می‌کند. اما اینکه شیعیان عصر حضور کدام‌ یک از این شیوه‌ها را برای تشخیص امام به کار برده‌اند پرسشی است که این مقاله در پی پاسخ به آن است. از مجموع روایات استفاده می‌شود که مهم‌ترین شیوه امامیه برای تشخیص امام خود در همه دوره‌ها، آزمودن پیشوای خود…
چکیده ختم نبوت و انسداد باب وحی تشریعی پس از نبی خاتم «صلی‌الله علیه و آله» از ضروریات‌ دین اسلام و از باورهای بنیادین مسلمانان است. تردیدی نیست که تبیین و تحلیل صحیح این مسأله، طراوت ایمان و باورهای دینی مسلمانان را فزونی‌ می‌بخشد و برای بشر معاصر نیز این فرصت را فراهم می‌سازد تا این دین‌ جهانی و کامل را مورد مطالعه و بازکاوی قرار دهد. این نوشتار باب تازه‌ای برای تبیین خاتمیت گشوده و این مسأله را از طریق فرایند امامت در دین خاتم بررسی کرده است. شؤون پیامبر اکرم «صلی‌الله علیه و آله»، قلمرو نیابت و خلافت…
چکیده دین اسلام مختص مکان، قوم، نژاد خاصی نیست؛ بلکه، آن دین جهان­ شمولی است که این ویژگی را دارد که فراتر از زمان و مکان به حرکت درآید. در قرآن، با آیاتی روبه‌رو می‌شویم که بر شکست‌ناپذیری اسلام تاکید کرده و نوید غلبه بر سایر ادیان را می‌دهد. طبق بررسی انجام شده، منظور از غلبه در این آیات، نه تنها غلبه منطقی، بلکه غلبه همه جانبه و عملی اسلام، بر همه ادیان است. از این رو، زمانی فرا خواهد رسید که اسلام به عنوان دین جهانی جلوه خواهد کرد. درباره این­که، بعد از این غلبه، آیا اسلام یگانه دین…
چکیده: نظریه شیعه امامیه درباره امامت بتدریج در قرن نخست اسلامی مطرح شد و در نیمه قرن 2 ق/8 م از سوی هشام بن حکم صورتی معین و تعریف شده یافت.(1) به نظر نمی‌رسد تا حدود صد سال بعد یعنی تا رحلت امام یازدهم امام حسن عسگری (ع) در 260 ق/874 م، تغییر قابل ملاحظه‌ای در این نظریه رخ داده باشد. تنها در نیمه قرن 4 ق/10م است که نکاتی عمده براین نظریه افزوده می‌شود؛ به این شرح که : دوازده امام وجود دارند و آخرین آنها تا ظهور نهایی خود به نام و عنوان مهدی یا قائم، در غیبت…
چکیده: در بعضی از منابع حدیثی اهل سنت روایاتی درباره کفر ابوطالب نقل شده که به روایات ضحضاح مشهور شده است. در بررسی سندی این روایات روشن می‌شود که این روایات اعتبار سندی ندارند؛ گذشته از آنکه از نظر محتوا نیز باهم تعارض دارند. از طرف دیگر محتوای این روایات با آیات قرآن که می‌گوید: در عذاب کافران تخفیفی داده نمی‌شود و شفاعت دیگران برای آن‌ها بی‌فایده است، متعارض است. همچنین با روایات اسلامی که می‌گوید: شفاعت پیامبر تنها شامل مسلمانان می‌شود متعارض است. گذشته از آنکه با واقعیت‌های تاریخی از قبیل مسلمان بودن فاطمه بنت اسد و اینکه او…
چکیده از رویدادهای مهم و نوظهور در علم پزشكی، پدیده­ ی اتانازی است كه امروزه مسائل بسیاری درباره­ ی آن مطرح شده است. رابطه­ ی این موضوع با بحث­ های فقهی – حقوقی و نیز ارتباط آن با مباحث پزشكی، اقتضای پیدایی پژوهش در این حوزه را فراهم آورده است. این مقاله در ابتدا به تبیین موضوع اتانازی و در كنار آن به تبیین موضوع احتضار پرداخته و به این سئوال پاسخ می­ دهد: آیا اقداماتی كه برای شخص محتضر صورت می­ گیرد، اتانازی محسوب می­ شود؟ و در نهایت این­ گونه به نتیجه می­ رسد كه هر گونه اتانازی…
چکیده : تفاوت عمل در جهان‌ بینی دینی با دیگر نگرش‌ها در این است که عمل، صرفاً کارکرد مادی و دنیوی ندارد و تنها عملی مایۀ سعادت و رستگاری است که در بارگاه الهی پذیرفته شود. با تأمل در آیات و روایات می‌توان عواملی را که مانع پذیرش عمل و موجب تباهی آن می‌شود به سه دسته تقسیم کرد: ۱- موانع اعتقادی از جمله: کفر، شرک، نفاق؛ ۲- موانع رفتاری عام مانند: انجام ندادن واجبات، فسق، گناه؛ ۳- موانع رفتاری خاص از جمله: دنیاطلبی، عاق والدین، تهمت، غیبت، حسد و… تقسیم کرد. در این مقاله به استناد آیات و روایات…
چکیده پژوهش‌ها در زمینه مرگ و احوال دم مرگ (NDE) به سال‌های نخستین قرن بیستم میلادی باز می‌گردد. در زمینه مراحل تجربه نزدیک مرگ، نه مرحله استخراج شده است که عبارتند از: احساس آرامش، احساس سروصدا، تجربه خروج از جسم، تجربه عبور از تونل تاریک، ملاقات با اشخاص نورانی، مواجهه با موجودی مقدس و درخشان، مرور زندگی، وصول به مرز یا مانع و بازگشت. در آموزه‌های عرفانی و برخی اقوال موجود در کتاب‌های عرفانی نیز برخی عارفان و صوفیان از تجربه‌هایی سخن گفته‌اند و آن‌ها را حاصل جدایی نفس از بدن و یا کم شدن ارتباط این دو می‌دانند. از…
این مقاله به بررسی مفهوم «ابلیس» از جنبه‌های مختلف در قرآن، احادیث و منابع اسلامی می‌پردازد. مطالب اصلی آن را می‌توان در دو بند زیر خلاصه کرد: 1. ماهیت و خاستگاه ابلیس: ابلیس در قرآن و احادیث به عنوان موجودی از جنس «جن» معرفی شده که از آتش آفریده شده است. در مقابل، فرشتگان از نور خلق شده‌اند. بحث مفصلی وجود دارد که آیا ابلیس قبلاً از فرشتگان بوده یا خیر؛ برخی مفسران با استناد به آیاتی مانند «إِلَّا إِبْلِيسَ كَانَ مِنَ الْجِنِّ» او را از جن می‌دانند، در حالی که برخی دیگر با توجه به خطاب عمومی فرمان سجده…
چکیده: قرآن مجید خداشناسى یهود را در كنار دیگر تعالیم، متون مقدس و شخصیت‌هاى این دین، مطرح كرده و درباره آن داورى كرده است. با اینكه قرآن اصل خداشناسى یهودى را مورد تایید قرار داده است، اما در عین حال امورى را در این باره به یهودیان نسبت داده و آنان را مورد مؤاخذه قرار داده است. قرآن مجید به یهود نسبت می‌دهد كه عزیر را پسر خدا خوانده‌اند، عالمانشان را رب خود گرفته‌اند، خود را فرزند خدا دانسته‌اند، خدا را فقیر و خود را غنی خوانده‌اند، و به خدا نسبت بُخل داده‌اند. برخی این پرسش را مطرح می‌كنند كه…