کلامی

چکیده: رساله‌ای که در پیشرو دارید با عنوان «جایگاه نهی از سوءظن در قرآن کریم و آسیب‌شناسی آن در اخلاق اجتماعی» تهیه و تدوین گردیده است. در این رساله ‌آیات و روایات مختلف در مورد یقین، حسن ظن و سوءظن موردبررسی قرار گرفته و تأثیرات آن بر فرد و خانواده تبیین شده است. مشکل امروز جامعه، هم ریختگی اخلاق اجتماعی در عصر حاضر و ایجاد تنش و بدگمانی و سوءظن در میان جامعه انسانی و خصوصاً جوامع اسلامی است. لذا اصلاح رفتار نامناسب اجتماعی و تبیین جایگاه اخلاق حسنه اجتماعی بر اساس مبانی و اصول قرآن و روایات ضروری به…
چکیده: پژوهش حاضر با هدف تهیه پاسخ مناسب برای این پرسش است که جنبه‌های آموزشی و تربیتی امید در اسلام چیست؟ و چه نقشی در سلامت روان انسان دارد؟ روش تحقیق، توصیفی –تحلیلی است و جامعه پژوهش (بستر تحقیق) کلیه کتب، پایان‌نامه‌ها، مقالات و سایت‌های مرتبط با موضوع پژوهش است نمونه تحقیق، کتب، پایان‌نامه‌ها، مقالات و سایت‌های مرتبط با موضوع در حد بضاعت علمی محقق است. روش جمع‌آوری داده‌ها کتابخانه‌ای و از ابزار فیش‌برداری استفاده شده است. طرح آن از طرح‌های تحقیق نظری و کیفی تبعیت می‌کند. در این پژوهش با توجه به هدف کلی و اهداف ویژه تحقیق به…
چکیده: این تحقیق که با موضوع «تحلیل تأثیر زهد بر رشد اقتصادی با تأکید بر سخنان امیرالمؤمنین (ع)» به نگارش درآمده، در پی آن است که ضمن توجه به آموزه‌های دینی و تأکید پیشوایان آن بر عدم اسراف و صرفه‌جویی در زندگی و هم‌چنین با توجه به تلقی غلط جامعه از مفهوم زهد که آن را به معنای عدم پیشرفت و رشد در زندگی و عامل عقب‌افتادگی امت اسلام می‌داند؛ این نتیجه را بیان کند که: نه تنها بین زهد و رشد اقتصادی ناسازگاری وجود ندارد، بلکه اثرات زهد با تبیین ساز و کارهایی که ضمانت اجرایی آن در حکومت…
چکیده: کنش‌گرایان با کنش خواندن فعل آدمی به‌جای رفتار تمایز ویژه‌ای میان انسان و حیوان قائل شدند. قصدمند بودن به‌عنوان یکی از مؤلفه‌های کنش همیشه مدنظر کنش‌گرایان بوده است؛ اما آیا می‌توان به این مؤلفه توسعه معنایی بخشید؟ در حقیقت نیت در ادبیات اسلامی را می‌توان نوعی قصدمندی خاص (الهی) دانست که در تمام کنش‌های انسان مؤمن حضور دارد. از دیگر سو باید گفت که انسان مو من که در درون خود به دنبال کسب رضای الهی است و درصدد است تا تمام کنش‌هایش مطابق با خواست خداوند باشد این نیت و عزم و اراده درونی خود را از طریق…
چکیده: تقوا از برترین معانی است که خداوند از انسان طلب کرده تا با کسب آن بندگانش را از یوغ بندگی غیر رها سازد و در منزلگاه موعود جای نهد. رساله حاضر در مقام تبیین و تحلیل جایگاه تقوا در مکانیسم معنایی قرآن کریم می‌باشد. شیوه پژوهش معناشناسی با تکیه بر نظریه میدان معنایی با رویکرد همزمانی است. معناشناسی همزمانی، بر اساس نسبت‌های بینامتنی، واژگان مرتبط را تحلیل می‌کند. نسبت‌هایی که در این رساله برای تحلیل میدان معنایی تقوا در نظر گرفته شده است، عبارتند از: نسبت هم‌نشینی، جانشینی و تقابل. هم‌نشین‌های تقوا به هم‌نشین‌های زمینه‌ای، تأثیرگذار، مکمل و تأثیرپذیر…
چکیده: انسان دارای نیازهای بسیاری است و از آن‌ها نیاز به آرامش و آسایش خاطر است و به خاطر پیچیدگی روان برای برآورده کردن آن همواره نیاز به الگو و راهنمایی است، مکتب‌های فکری هم هر کدام به‌نوعی درصدد ارائه‌ي راه‌حلی برای رسیدن به آرامش روانی بشر بوده‌اند لکن از آن‌جا که انسان دارای روح و روان پیچیده‌ای است و نیازهای گوناگونی در او نهفته است، تنها مکتبی می‌تواند راه درست را ارائه دهد که به روح و جسم انسان آگاهی کامل داشته باشد و به لحاظ آن‌که خداوند خالق و رب بشر و تمام عالم می‌باشد، مکاتب توحیدی در…
چکیده: توبه و استغفار از مهم‌ترین آموزه‌های تربیتی و اخلاقی نهج‌البلاغه است که آثار بی‌شمار و پیامدهای مثبت فراوانی دارد به‌گونه‌ای که می‌تواند سبب اصلاح و الهی شدن رفتارهای فردی و جمعی افراد گردد. توبه امری ارادی و اختیاری، به معنای بازگشت و ترک گناه بوده و عقلاً و شرعاً واجب است. استغفار به معنای مستور کردن و پوشاندن و طلب آمرزش از گناه است. در کلمه استغفار به دو اسم از اسماء شریفه الهی، غفاریت و توابیت اشاره شده است. توبه و استغفار گاهی در یک معنا و مفهوم به کار می‌رود اما تفاوت‌هایی با هم دارند که در…
چکیده: دعا به‌عنوان یکی از آموزه‌های قرآنی، از جمله موضوعاتی است که موردعنایت فیلسوفان مسلمان واقع شده است. فارابی نیز که تا حدودی همت خویش را مصروف ایجاد توافق میان دین و فلسفه کرده، موضوع دعا را مدنظر قرار داده است. هر چند که فارابی، با نگرشی بدیهی انگارانه به موضوع دعا پرداخته و از این‌رو تنها در عبارتی کوتاه تعریف مختصری برای آن ارائه کرده، لکن با رویکرد به نظرات فلسفی او، می‌توان برداشت تفسیر گونه‌ای از این عبارت ارائه نمود که نشان‌دهنده کمال این تعریف در عین موجز بودنش است.
چکیده: حرص از منظر قرآن و روایات به کوشش الهام اسماعیل‌زاده حرص به معنای علاقه و رغبت شدید بر چیزی همراه با فعالیت زیاد است و صفتی است نفسانی که انسان را بر جمع نمودن زائد از آنچه به آن احتیاج دارد، وامی‌دارد. در قرآن و روایات از واژگانی نظیر طَمَع، شَرَه، شُحّ، هَلََع و نَهَم در معنای حرص استفاده شده است. خداوند این صفت را در نهاد انسان قرار داده است تا به کمک عقل، آن را برای رسیدن به خیر به کار برد. واژه حرص‏ معمولاً بار منفى دارد ولى گاه این واژه در مواردى به کار مى‏رود…
چکیده: هدف از این تحقیق بررسی حقیقت و مراتب تزکیه نفس در قرآن می‌باشد. در واقع طبق منابع اسلامی ‏ورای قلب محسوس «نفسی» است که حقیقت انسان است. بعضی آن را «نفس» و بعضی «دل» و بعضی ‏‏«روح» گفته‌اند. این نفس برای «شناخت» حق‌تعالی و ادراک حقایق به نحوی که اگر حجابی برای این نفس ‏پیدا شود و از مشاهده ربوبیت و ادراک معقولات عاجز بماند بیمار است؛ و آن «حجاب» را قرآن «مرض» ‏نامیده است. در این نوشتار تلاش شده است سنخ شناسی مدنظر قرآن که عبارت است از: نفس اماره ‏، لوامه، مطمئنه و همچنین عوامل تزکیه نفس…
چکیده: موضوع این پژوهش «خودشناسی و خودسازی در پرتو دعاهای امام سجاد (ع)» می‌باشد. با توجه به تأکید دین بر مسئله خودشناسی و خودسازی، در این پژوهش تلاش شده با بهره‌گیری از تفاسیر، منابع روایی، شروح صحیفه سجادیه و مراجعه به کتب اخلاقی و تأمل در نیایش‌های حضرت (ع)، دیدگاه ایشان را در مورد خودشناسی و خودسازی در قالب سه فصل مورد بررسی قرار دهیم. در فصل اول پس از توضیح مفاهیم و اصطلاحات و بیان اهمیت و جایگاه دعا، شرایط تاریخی دوران امام سجاد (ع) و دلیل رویکرد ایشان به دعا مورد بررسی قرار گرفته، سپس به مجموعه دعاهای…
چکیده: بحث درباره خوف و رجا در عقل و نقل از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. قرآن و کتب حدیثی از قبیل اصول کافی، محجه‌البیضاء، جامع‌السادات، مرآه‌العقول و کتب آسمانی دیگر از قبیل تورات و انجیل در این مورد سخن گفته‌اند. در این پژوهش به روش کتابخانه‌ای به آن‌ها مراجعه و فیش‌برداری شده است. گروه‌هایی مثل مرجئه، خوارج، خوفیه، عدلیه، نظراتی درباره خوف و رجا دارند؛ اما عقل و فلسفه که فقر وجودی و ممکن‌الوجود بودن انسان را اثبات می‌کنند. سراپای هستی انسان را در برابر عظمت و کبریائی الهی به خشیت می‌کشند و در برابر صفات جمال الهی و رحمت…