چکیده:
بررسی و نقد دیدگاههای مثبت و منفی خاورشناسان درباره اهلبیت (ع)، هدف اصلی این رساله میباشد که با روش کتابخانهای صورت گرفته است. مستشرقین درباره پیامبر اسلام (ص)، تشیع و اهلبیت (ع) آثار متعددی تألیف نمودهاند؛ اما در ورای این تحقیقات و تألیفات، انگیزه واحدی مشاهده نمیشود و برخی از آنان کاملاً با اهداف استعماری یا تبشیری به این وادی قدم نهادهاند. نتیجه چنین تحقیقاتی قابل نقد بوده و عدم تسلط کافی آنان بر متون دینی و بررسی تاریخ تشیع با استناد به منابع مخالف یا معارض، موجب شده که آنان در زمینه اهلبیت (ع) دچار اشتباهات فراوانی شوند. برخی از مستشرقان مانند مادلونگ و ماسینیون، با دید مثبت به اهلبیت (ع) نگریسته و آنان را از خاندان پیامبر (ص) و جانشینان برحق او شمرده و آیه تطهیر، مباهله و مودت را دلیل جانشینی آنان معرفی کردهاند. برخی دیگر از شرقشناسان، تشیع را یک نهضت سیاسی نامیدهاند که پس از رحلت پیامبر اسلام (ص)، یا در دوران خلیفه سوم و یا در زمان خلافت امام علی (ع) بهوجود آمده است. از سوی دیگر، زندگانی پیامبر (ص)، بعثت و کتاب آسمانی او، بهویژه اثرپذیری آن از یهودیت و مسیحیت، غزوات، ازدواجها و اتهاماتی که بر پیامبر وارد شده، از مسائل مورد توجه مستشرقین میباشد. دیدگاههای مثبت و منفی مستشرقان درباره علی (ع)، همسر و فرزندان او، بهویژه شایستگیهای او برای جانشینی، از نظر علم، شجاعت، تقوا و توانایی در آثار خاورشناسان منعکس شده است. برخی نیز اتهاماتی در زمینه حکومت و سیاست به امام وارد ساختهاند. بعضی از آنان نیز معتقدند که فاطمه (س) نتوانست از موضع جانشینی پدر خود بهخوبی دفاع کند. آنان در مورد صلح امام حسن (ع)، قیام امام حسین (ع)، عدم قیام امام سجاد (ع)، علم امام باقر (ع) و صادق (ع)، برخورد با غالیان، رابطه عباسیان با ائمه (ع)، ولایتعهدی امام رضا (ع) و مهدویت و زندگانی امام عصر (ع) دیدگاههای متفاوتی را ابراز نمودهاند که مورد بررسی قرار گرفته است.
کلیدواژهها:اسلام، اهل بیت (ع)، شیعه، مستشرقین، پیامبر اسلام (ص)، ائمه اطهار (ع).