چکیده:
بعد از هجرت پیامبر اکرم به مدینه، نخستین تجربهی حکومت اسلامی در آن سرزمین شکل گرفت. شهر مدینه پایگاه اصلی دیانت و سیاست در عصر پیامبر (ص) بهتدریج دچار تحول گردید و مرکزیت سیاسی خود را از دست. داد با روی کار آمدن امویان که اساس حاکمیت خود را بر پایهی گرایشهای قومی و قبیلهای بنا نهادند و جایگزین شدن سیاست دنیوی بهجای سیاست دینی این مرکز مهم، بیش از پیش به انزوا کشیده. شد با دگرگون شدن مبنای خلافت اسلامی و اتکای آن بر قهر و غلبه حاکمان (الحکم لمن غالب) و پس از آن موروثی شدن خلافت، دست صحابه به کلی از خلافت کوتاه شد. این تغییرات بنیادی، که با مخالفت بزرگان اهل مدینه بیش از سایر نقاط مواجه میشد، اعمال سیاستهای خاصی را نسبت به شهر اقتضاء میکرد مهمترین اقدام امویان غیرسیاسی کردن مردم و غفلت از سیاستهای جاری حکومت بود. به همین دلیل بود، که مدینه بهزودی به یکی از مراکز لهو و لعب، شعر و موسیقی و آوازهخوانی تبدیل شد. البته این در کنار حفظ موقعیت شهر بهعنوان مرکزی دینی و علمی بود، که به دلیل حضور امامان شیعه، بزرگان صحابه و تابعین اجتنابناپذیر مینمود. لذا در این دوره مدینه مرکز مهم علوم دینی اعم از فقه، حدیث و تفسیر از سویی، فعالیتهای غیردینی و حتی ضد دینی از سوی دیگر گردید. در واقع هر دو نوع فعالیت بهمنظور برکنار ماندن مردم از امور سیاسی بود مورد تشویق قرار میگرفت. در پژوهش حاضر وضعیت سیاسی، اجتماعی و فرهنگی مدینه در این دوره تاریخی مورد بررسی قرار گرفته است.
کلیدواژهها:امویان، مدینه، سیاسی، اجتماعی، فرهنگی.
فصول پایاننامه:
این تحقیق در چهار فصل به ارائه مطالب خود پرداخته است:
فصل اول: «کلیات»
* بیان مسئله
* سؤالات پژوهش
* فرضیات پژوهش
* مفاهیم و واژگان پژوهش
* اهداف پژوهش و ضرورت آن
* روش پژوهش
فصل دوم: «جغرافیای طبیعی و تاریخی مدینه»
* بررسی جغرافیای طبیعی و تاریخی مدینه
* ساختار سیاسی و اجتماعی مدینه قبل از ظهور اسلام
* وروداسلام به مدینه
* اوضاع سیاسی، اجتماعی و فرهنگی مدینه در عصر خلفای راشدین
فصل سوم: «وضعیت سیاسی مدینه در دوران امویان»
* خلفای اموی
فصل چهارم: «وضعیت اجتماعی و فرهنگی مدینه در دوران امویان»
* الف: وضعیت اجتماعی مردم مدینه
* ب: سیاست فرهنگی امویان در مدینه
نتیجهگیری.