چکیده:
مسئلهی مرجعیت علمی، از مسائل مهم میان مسلمانان، بهویژه مسلمانان اهل سنت پس از رسول خدا (ص) بوده؛ بهگونهای که ذهن بسیاری از مفسران، محدثان، متکلمـان و مورخـان را بـه خـود معطوف داشته است. مراد از «اهلبیت» (در این رساله) عبارت است از خاندان رسـول خـدا (ص)، یعنـی امام علی (ع)، فاطمهی زهرا (ع)، امام حسن(ع)، امام حسین(ع) و نُه فرزند معصومش (ع) این دیـدگاه دارای پشتوانهی قرآنی و روایی است. مراد از «مرجعیت علمی اهلبیت (ع) نـزد غیـر شـیعه» در ایـن پـژوهش عبـارت اسـت از صلاحیت اهلبیت (ع) بهعنوان افـرادی اعلم و صاحبنظر، بـرای مـورد رجـوع قـرار گـرفتن در موضوعات علمی همچون: سنت نبوی (ص)، تفسیر قرآن، قضاوت، فقه و … نزد مسلمانان اهل سنت، بهگونهای که برخی از دانشمندان ایشان، به این صلاحیت و برتریهای علمـی، اعتـراف کردهاند. بـدیهی است، مراد از «غیر شیعه»، عموم اهل سنت است؛ نه صرفاً دیدگاههای کلامی یا فقهی یا مـذهبی یـا آرای یکان یکان از افراد آنان. درباره «حجیت سنت اهلبیت (ع) به آیاتی از قرآن و سنت رسول خدا (ص) میتوان استناد کرد که برخی از آنها عبارت است از: آیات «تطهیر»، «مباهله» «اولی الأمر» و احادیث «ثقلین»، «سفینه» و «امان از اختلاف»؛ همچنان که درباره «أدلة مرجعیت علمی اهلبیت (ع)» نیز اینگونه است. برخی از این آیات و روایات عبارت است از: آیات «علم الکتاب»، «اهل الذکر»، «اذن واعیـة»، «لکـل قـومهـا» و ذیـل حـدیث «ثقلین» افزون بر مبانی و أدلة نقلی نزد اهل سنت کـه برگرفته از قـرآن و سـنت اسـت شـواهد و مستندات تاریخی نیز بیانگر صلاحیت مرجعیت علمی اهلبیت (ع) میباشد؛ هرچند کـه درباره گستره مرجعیت علمی اهلبیت (ع) دیدگاهی یکسان میان مسلمانان وجود ندارد. میان باورمندی و اعتقاد به صلاحیت اهلبیت (ع) در مرجعیت علمی، با التـزام و تمکـین در برابـر این باور، تفاوت وجود دارد و بررسی دربارهی چگونگیهای این تمکین و موانـع آن را در پژوهشهایی ویژه باید جستجو کرد.
کلیدواژهها:مرجعیت، مرجعیت علمی، اهلبیت (ع)، غیر شیعه، اهل سنت.
مقالات مرتبط:
1. مرجعیت علمی اهلبیت (ع) با تأکید بر حجیت سنت ایشان، محسن رفیعی، معصومه شریفی، اندیشه نوین دینی، پاییز 1391، شماره 30، (22 صفحه، از 155 تا 176)، (علمی _ پژوهشی)
2. مقالات اندیشهای: مبانی مرجعیت علمی اهلبیت رسول خدا (ص) از دیدگاه اهل سنت، محسن رفیعی، معصومه شریفی، اندیشه تقریب، تابستان 1390، شماره 27، (30 صفحه، از 9 تا 38).
فصول پایاننامه:
این رساله در سه بخش نگارش شده است:
بخش اول: «ادبیات تحقیق»
* فصل اول: مفهوم شناسی
* فصل دوم: تاریخچه مرجعیت علمی اهلبیت (ع)
* فصل سوم: شناخت اهلبیت (ع)
بخش دوم: «مبانی و ادلهی مرجعیت علمی اهلبیت (ع)»
* فصل اول: مبانی مرجعیت علمی اهلبیت (ع)
* فصل دوم: ادلهی مرجعیت علمی اهلبیت (ع) از منظر اهل سنت
بخش سوم: «شواهد و مستندات مرجعیت علمی اهلبیت (ع) و پاسخ به شبهات»
* فصل اول: شواهد و مستندات مرجعیت علمی اهلبیت (ع)
* فصل دوم: بررسی و نقد شبهات پیرامون مرجعیت علمی اهلبیت (ع).