چکیده:
قرآن برای ارتباط همسری بین زن و شوهر، قوانین و تکالیفی را قرار داده است و حقوقی را نیز برای هر یک ثابت دانسته است، هر تکلیفی حقی را ثابت میکند و هر حقی تکلیفی را با خود به همراه دارد. ازاینرو اگر سخن از حقوق متقابل زن و شوهر به میان میآید در همان حال بایستی توجه داشت که تکالیفی نیز برای آنان ثابت است. در تفاوتهایی که در تفاسیر شیعه و اهل سنت در مورد حقوق متقابل زن و شوهر مشاهده میشود تفاوت جوهری و اساسی دیده نمیشود اما آنچه این دو را از هم متمایز میسازد منابع تفسیری آنهاست. هدف از این پژوهش شناخت دیدگاههای برآمده از قرآن درزمینهی حقوق متقابل زن و شوهر است. قواعد و اصول قرآنی در بحث حقوق متقابل زن و شوهر که شامل قاعده مماثلت حقوق و تکالیف، قاعده معاشرت، قاعده تسلط، قاعده لا ضرر و … در این تحقیق بیانشدهاند. یکی از بحثهایی که در موضوع حقوق متقابل زن و شوهر مطرح میشود و از مباحث مبنایی در موضوع خانواده است حق حاکمیت و مدیریت در خانواده است. ابعاد مدیریت و حاکمیت در خانواده که شامل اطاعت و تمکین زن نسبت به مطالبات مرد، مشورت، حق تصمیمگیری در نگهداشتن طلاق و رجوع و عدالت میشود از منظر مفسران شیعه و اهل سنت معاصر موردبررسی قرارگرفته است. از دیگر حقوق متقابل زن و شوهر حقوق معنوی است که شامل کمک به رشد معنوی و شناخت ضروریات دین و رسیدگی به امور معنوی و احکام دینی یکدیگر میشود. همچنین حقوق عاطفی که دربرگیرنده حسن خلق و احترام گذاشتن به یکدیگر، دوست داشتن یکدیگر، رازداری و حفظ آبرو و ضرر نزدن به یکدیگر میشود؛ و حقوق جنسی است که شامل آمیزش و بقاء نسل، رعایت بهداشت و عدم آزار درآمیزش میشود. حقوق اقتصادی زن و شوهر نسبت به یکدیگر گاهی حالت عام دارد که مشترک بین زن و شوهر است مثل اجرت کسب (دستمزد) و گاهی حقوقی هستند که جنبهی اختصاصی به زن دارد مثل حق نفقه و مهریه.