پایان نامه ها

چکیده: چندی از ظهور دین اسلام نگذشته بود که این آیین آسمانی دچار انشعاب شد و به فرق گوناگون تبدیل گردید که مهم‌ترین نمودش را باید در رویارویی دو مذهب تشیع و تسنن دید. تثبیت سیطره سیاسی اهل سنت در پی تأسیس خلافت عباسی باعث گردید تا فرق مخالف و به‌ویژه تشیع مترصد فرصتی برای به چالش کشیدن اقتدار سیاسی و معنوی خلیفگان سنی باشد. استقرار مقر خلافت در شهر ایرانی بغداد به سال 135 ه ق این فرصت را به شیعیان داد و با تجمیع اقوام و فرق گوناگون در پایتخت اسلام، تعامل و تقابل شیعه و سنتی به…
 چکیده: شهر بغداد با ترکیب و ساختاری سیاسی و اقتصادی در زمره مشهورترین پایتخت‌های اسلامی قرار دارد. جاذبه‌های سیاسی، علمی و فرهنگی بغداد به‌ویژه در دوره نخست خلافت عباسیان به حضور پرشمار جمعیت و به‌تبع آن بالا گرفتن مطالبات اقتصادی و شکوفا شدن و رونق گرفتن فعالیت‌های اقتصادی منجر شد. شکل‌گیری نهاد بازار به‌عنوان یکی از اصلی‌ترین بخش‌های اقتصادی شهر بغداد نقش مهمی در تأمین نیازهای جامعه ایفا کرد. گزارش‌های موجود از فعالیت بازارهای متعدد اعم از عمومی و عمده‌فروشی، تخصصی و صنفی حاکی از رونق فعالیت‌های اقتصادی در بغداد دارد. آنچه خواست پژوهش حاضر است بررسی وضعیت بازارهای بغداد…
چکیده: تمدن و فرهنگ اسلامی از آغاز تأسیس خلافت بنی‌امیه و پس از آن خلافت عباسیان تا سقوط شهر با عظمت بغداد به دست مغولان، از نظر ترقی و توسعه علوم و فنون و فلسفه سرآمد دنیای متمدن و جهان فرهنگی آن زمان محسوب می‌شود. تولد و بالندگی دو شهر دمشق و بغداد از پدیده‌های شگرف تاریخ جهان به شمار می‌آید. این دو شهر پس از اینکه یکی بعد از دیگری به پایتختی انتخاب شدند راه ترقی و پیشرفت را در پیش‌ گرفته و با داشتن موقعیت سوق‌الجیشی، بازرگانی و اقلیمی خاص خود شکوفایی مدنیت اسلام را به اوج رساندند….
چکیده: یکی از شیوه‌های قابل توجه ارشادات قرآنی بیان حکایاتی از سرگذشت انبیا و امم گذشته است. در این بین سرگذشت حضرت ایوب، دارای ویژگی‌های مهم و شایان توجهی است. چون شخصیت حضرت ایوب و سرگذشت او بیان کننده آموزه‌های مهمی از تعالیم الهی است که می‌تواند تأثیری شگرف در زندگی انسان‌ها داشته باشد. جالب توجه است که این داستان نیز به‌طور مفصل در عهد قدیم بیان شده است. بررسی و تطبیق آن با قرآن می‌تواند آشکار کننده وجوه اختلاف و اشتراک دیدگاه‌های اخلاقی این دو کتاب مقدس در خصوص شخصیت حضرت ایوب و هویت اخلاقی وی داشته باشد. پژوهش…
چکیده: متکلمان امامیه‌ی در دو مدرسه کوفه و بغداد پیرامون مسائل مختلف، دارای دیدگاه‌های متفاوتی بوده‌اند و از جمله مهم‌ترین اختلاف آن‌ها در تعریف امامت و شئون آن یعنی علم و عصمت امام بوده است. امامت در دیدگاه متکلمان اسلامی یعنی خلافت رسول خدا (ص) در امور دین و دنیا. طبق این تعریف گستره‌ی زعامت امام بر مسائل مربوط به حوزه دین و همچنین مسائل سیاسی و حکومت‌داری و تمامی امور مربوط به دنیا تسری و تعمیم می‌یابد. این تعریف مورد اتفاق بزرگان متکلمین شیعه و سنی است. متکلمین امامیه، مقام مفترض‌‌الطاعه را برای امام قائل بوده‌اند. متکلمان امامیه در…
چکیده: حمله مغول به بغداد مرکزیت سیاسی جهان اسلام را فرو پاشید. این رخدادی بود که تا زمان حاضر، بحث و جدل‌هایی دربارۀ آن هست. اهل تسنّن به نقش علمای شیعه در این باره، حساس هستند. امّا بر پایۀ منابع تاریخی، می‌توان گفت، نابودی خلافت عباسی، در شمار اولویت‌های حکومتی مغولان بود. در این پژوهش، با هدف تبیین اوضاع شیعیان اثنی عشری بغداد در دستگاه خلافت عباسی و نقش آن‌ها در سقوط بغداد (656 ه.ق)، تلاش شده است که با روش تحلیلی _ توصیفی، منابع نزدیک به حادثه را مورد بررسی قرار دهیم. نتیجه کلی آن‌که با برافتادن این نهاد،…
چکیده: در این نوشتار تحلیلی _ تاریخی از نقش ابن‌العلقمی وزیر شیعی عباسیان در سقوط بغداد در قرن هفتم هجری که در خلال حمله مغولان به این شهر صورت گرفته و صحت و سقم آن از منظر تاریخی، سخن رفته است. نویسنده می‌گوید: سقوط بغداد براثر بی‌کفایتی این وزیر شیعی نبوده، بلکه اتهام‌های برخی مخالفانش مانند ابن تیمیه به وی واقعیت ندارد و از تعصبات مذهبی و فرقه‌ای آنان نشأت می‌گیرد؛ زیرا ابن العلقمی شایستگی‌های فراوانی را در طول دوران وزارتش از خود نشان داده که منتقدان آن‌ها را نادیده می‌گیرند. این نوشتار در سه فصل سامان یافته است. در…
چکیده: از نیمه دوم قرن اول هجری به بعد فرق و مذاهب مختلف کلامی شروع به نشو و نما کردند. فرقه معتزله نیز توسط و اصل بن عطاء‌ پایه‌گذاری شد و برخی مؤسس اصلی معتزله را عمر و بن عبید می‌دانند. این فرقه در عهد عباسی و به‌خصوص در ایام خلافت سه تن از خلفای عباسی به‌صورت جدی موردحمایت قرار گرفت؛ و دوره محنت را برای اصحاب حدیث و حنابله فراهم آورد. زمانی که متوکل به خلافت رسید به مخالفت با سیره خلفای قبل از خود پرداخت و دستور داد که قائلین به خلق قرآن را مورد تعقیب و آزار…
چکیده: اندلس در عصر حکومت‌های اسلامی به اوج رونق و شکوفایی رسید. از آنجا که مسلمانان با سایر ادیانی که در اندلس بودند، تسامح دینی داشتند و حاکمان مسلمان زمینه‌ی رشد و پیشرفت را فراهم می‌کردند در عصر امویان اندلس توجه به علوم و دانشمندان، مدارس، هنر و معماری بیشتر حاصل شد حتی اندلس با بغداد برابری می‌کردی حکم کتاب الاغانی را قبل از این‌که به بغداد ببرند خریداری کرد. در پژوهش حاضر سعی بر این است که علل شکوفایی تمدن اسلامی اندلس در زمینه‌های مختلف: از جمله علوم، مدارس و کتابخانه‌ها و عوامل سقوط این تمدن مورد بررسی قرار…
چکیده: تحولات سیاسی و اجتماعی قرن‌های چهارم و پنجم هم‌زمان با ضعف سامانیان و استیلای آل‌بویه و سلجوقیان بر خلافت عباسی در بغداد بود. در ابتدای قرن چهارم، آل‌بویه شیعه‌مذهب از ضعف قدرت عباسیان استفاده کردند و با استفاده از ترکیب ملیت و مذهب تشیع توانستند بر بغداد مسلط شوند و خلافت عباسی را عملاً بازیچه‌ای در دست خود قرار دهند. آل‌بویه مجبور بودند در جهت کسب مشروعیت از خلیفه عباسی تأییدیه بگیرند. آل‌بویه ایرانی شیعه‌مذهب بودند، در حالی که سلسله جانشین آنان ترک سنی مذهب بودند. آل‌بویه بر بخشی از ایران مسلط شدند در حالی که سلجوقیان کل ایران…
چکیده: در اوایل قرن چهارم هجری تجزیه حکومت عباسیان و از هم پاشیدن قدرت آنان و گسترش کشمکش‌های داخلی را در بغداد شاهد هستیم. حکومت اسلامی به حکومت‌های کوچک تجزیه یافت و وحدت مذهبی در میان جامعه از بین رفت. در این قرن هم‌زمان با حکومت آل‌بویه سلسله‌های دیگری نیز حکومت می‌کردند. دولت‌های سامانی و غزنوی که حامیان سرسخت خلافت و سنیان متعصبی بودند، برای دفاع از دین حنیف در مقابل بدعت تلاش فراوانی کردند؛ اما آنان در ایجاد وحدت چندان موفق نبودند. چنانچه غزنویان به بهانه‌های مختلف به سرکوب مخالفان مذهب سنی می‌پرداختند؛ اما با تصرف دارالخلافه بغداد توسط…
چکیده: در این رساله سعی شده با رجوع به منابع معتبر، اقدامات عضدالدوله دیلمی در زمینه‌های سیاسی، فرهنگی، مذهبی و عمرانی مورد بررسی قرار گیرد. به‌عنوان پیش درآمد نخست تاریخ سیاسی حکومت آل‌بویه به‌اختصار آورده شده است. سپس اقدامات سیاسی و لشکرکشی‌های عضدالدوله در ایران و بین‌النهرین (عراق)، از جمله لشکرکشی به بغداد، جنگ با فخرالدوله و قابوس بن وشمگیر، سیاست نظامی‌گری، سیاست اقتصادی، سیاست قضایی، سیاست امنیتی و مناسبات وی با سامانیان، حمدانیان، فاطمیان مصر، امپراتوری روم شرقی (بیزانس) و … به‌تفصیل مورد توجه قرار گرفته است. عضدالدوله دیلمی در زمینه فرهنگی خدمات ذی‌قیمتی انجام داد. از جمله به…