پایان نامه ها

چکیده: متکلمان مسلمان در طول تاریخ بر محور مسئله معرفت اختلاف‌نظرهایی داشتند. یکی از نزاع‌های آنان بر این مدار بود که آیا معرفت به‌صورت کلی و یا در خصوص معارف بنیادین دینی نظیر معرفت خدا، معرفت اسما و صفات الهی، شناخت نبی و امام و … ضروری و غیر اختیاری است یا از سنخ معارف اکتسابی به شمار می‌آید؟ برخلاف آنچه برخی می‌پندارند، متکلمان امامیه در مدرسۀ کوفه دربارۀ مسئلۀ علم و معرفت دارای دیدگاه ویژه‌ای بوده و در این باب به نظریه‌پردازی می‌پرداخته‌اند. آنان بر اضطراری بودن معرفت و علم، دست‌کم در معارف بنیادین دینی اتفاق نظر داشته، بر…

چکیده: موفق عباسی یکی از فرزندان متعدد متوکل است که در سال 229 ه.ق در سامرا متولد شد. وی در جریان به خلافت رسیدن معتز در سال 252 ه.ق و برکناری مستعین نقش اساسی بر عهده داشت و از این زمان وارد عرصه تحولات سیاسی دربار خلافت شد. در دوران خلافت معتز به جرم همکاری با ترکان توطئه علیه معتز به همراه برادر دیگرش مؤید بازداشت و بعد از مدتی به بصره تبعید و سرانجام به بغداد تحت نظر قرار گرفت. بعد از خلع معتز در سال 255 ه.ق و به دنبال آن بحران جانشینی در دربار سامرا در بغداد…

چکیده: ساختار سیاسی حاکم بر ایرانِ سده‌ی چهارم هجری به میزان نسبتاً زیادی متأثر از دستگاه خلافت عباسی بود. از طرفی هر یک از قطب‌های صاحب قدرت در این دوره ناچار بودند علاوه بر صرف هزینه‌های فراوان در جهت تقویت خود و تضعیف رقبا، در رقابتی برای کسب مشروعیت از دستگاه خلافت بغداد نیز شرکت کنند. این رویکرد در میان حکومت‌های سده‌ی یاد شده که نتیجه‌ای جز تجزیه‌ی قدرت سیاسی و گستره جغرافیایی ایران به دنبال نداشت، زمینه‌ساز روی کار آمدن دیگر خاندان‌های قدرت‌طلب و جویای نام نیز شد. سلسله‌ی آل زیار به پرچم‌داری مرداویج، در چنین شرایطی وارد عرصه‌ی…

چکیده: سه فرقه اشاعره، حنابله و معتزله در دوره سلجوقی در فاصله سال‌های (429 _ 590 ق) در تعامل همگرایی و واگرایی با یکدیگر بودند. اشاعره و حنابله از گروه‌های اهل سنت بودند و در مسائل فکری و اعتقادی نسبت به دیگر گروه‌ها دارای همگرایی بیشتری بودند و این روند در دوره سلجوقی همواره تداوم یافت. با این وجود منازعات و درگیری‌های زیادی بین دو گروه در دوره سلجوقی روی داد. از سال 467 تا 512 ق تعامل خلیفه و سلطان سلجوقی در حالت واگرایی بود و قدرت خلیفه محدود به امور مذهبی شده بود و با قدرت گرفتن سلطان،…

چکیده: پس از چند دهه حاکمیت خلفای متعصب اموی،‌عباسیان با کمک ایرانیان خلافت را در دست گرفتند. از این زمان تا روی کار آمدن متوکل،‌نفوذ ایرانیان در دستگاه خلفای عباسی روزبه‌روز افزایش یافت. این امر در دوره خلافت مأمون به اوج خود رسیده زیرا وی با کمک نیروهای ایرانی به سرکردگی طاهر توانست بر برادرش امین غلبه کند و خلافت را به دست گیرد. لذا با توجه به نقش‌آفرینی ایرانیان و همچنین به جهت اهمیت ایران علی‌الخصوص خراسان در دوره خلافت مأمون، بررسی تحولات سیاسی – اجتماعی و علمی – فرهنگی ایران در دوره خلافت مأمون به‌عنوان موضوع پایان‌نامه انتخاب…

چکیده: سرانجام بعد از دو قرن حاکمیت اعراب بر سرزمین ایران، نخستین سلسله ایرانی توسط طاهریان در خراسان تأسیس شد. تا قبل از روی کار آمدن طاهریان، حکومت خراسان در دست امرای عربی بود که مستقیماً از طرف خلیفه منصوب می‌شدند. تعویض مکرر امرای مزبور، عدم دل‌بستگی آن‌ها به محل مأموریت خویش، تاخت‌وتازهای خوارج در این منطقه و همچنین اختلاف و نزاع بین قبایل عربی که در دوره معاویه به این منطقه کوچیده بودند، باعث ناامنی و ضربه شدیدی به اقتصاد خراسان گردیده بود. از آنجا که خاستگاه خاندان طاهری شهر پوشنج خراسان بود و این خاندان علاقه وافری به…

چکیده: از سال 260 (آغاز غیبت صغری) تا 334 شیعیان (امامیه) و رهبران آنان برای این‌که به‌سان سایر فرقه‌ها _ چون زیدیه که معتقد قیام به سیف بودند – زیر فشار سنگین و عملیات سرکوبگرانه خلفای بنی‌عباس، پیروان مذاهب اهل سنت و امرای همسوی با خلافت از صحنه سیاسی و فرهنگی محو نشوند به تقیه روی آوردند، خط‌مشی عمومی علویان و شیعیان با دوران پیش از عصر غیبت و روزگار ائمه شیعی، یکسان بود. در این دوره محور و الگوی حرکت‌های سیاسی و فرهنگی، امام عصر (عج) بود که رهنمودهایشان به‌وسیله نواب اربعه، به‌طور محرمانه و سازمان‌یافته به علویان و…

چکیده: از عصر الناصرلدین‌لله و پس از قدرت یافتن مجدد خلفای عباسی دوره جدیدی برای شیعیان آغاز شد و آنان که تا پیش از این تحت فشار بودند، در این عهد حضور و مشارکتی فعال در عرصه سیاسی اجتماعی جامعه عراق داشتند. دستیابی شیعیان به مناصب حساس اداری در دربار عباسیان تا حد زیادی از تنش‌ها و آشوب‌های مذهبی کاشت و دستگاه خلافت بغداد توانست با تکیه بر دولتمردان شیعه به موفقیت‌های چشمگیری در زمینه سیاسی و اجتماعی دست یابد. در دوره المستنصر نیز شیعیان با تکیه بر بی‌طرفی مذهبی خلیفه در امور و منازعات میان درباریان سنی و شیعه…

چکیده: شناخت و بررسی مکاتب حدیثی شیعه از مهم‌ترین مباحث علوم حدیث است که با فهم آن می‌تواند هرچه بیشتر با سیر تطور و کیفیت علوم و مبانی مختلف حدیث آشنا شد. در این میان مکاتب حدیثی بغداد و ری به دلیل جایگاه ویژه و نقش مهمی که در تألیف کتب اربعه داشته‌اند همت بیشتری را برای کاوش و تفحص می‌طلبد. حوزه ری به سبب نزدیکی مسافت با قم و تأثیرپذیری از آن از شاخصه‌هایی چون اخباری گری دیدگاه خاص رجالی و کلامی حول غلو تدوین و نگارش کتب حدیثی با سبک متفاوت از گذشته به فعالیت پرداخت. از دیگر…

چکیده: الموید فی الدین شیرازی، داعی ایرانی دربار خلافت المستنصر بالله فاطمی است. هم‌عصری او با حوادث و رخدادهای دوره‌ی طولانی خلافت المستنصر بالله به‌ویژه بحران‌زایی دربار خلافت عباسیان در بغداد و خیزش بساسیری و نیز فعال‌سازی دعوت اسماعیلیه در دربار بویهیان همچون دعوت ابو کالیجار بر اهمیت حضور سیاسی و فرهنگی او افزوده است. ناظر به نقش تعیین کننده الموید فی الدین شیرازی در بروز رخدادهای سیاسی و خیزش جریان‌های فرهنگی در مصر، عراق و ایران، آنچه مقرر است در این پژوهش بدان پاسخ داده شود یافت پاسخ مستدل این سؤالات اساسی است:1. اقدامات سیاسی الموید فی الدین چه…