چکیده: مرجعیت به عنوان بالاترین مقام دینی در مذهب تشیع در طول تاریخ روابطی گاه تعاملی و گاه تقابلی با نهاد سیاست برقرار کرده است. حتی در برخی مواقع مراجع تقلید علاقهای به ایجاد رابطه تعاملی یا دلیلی برای رابطه تقابلی نمیدیدهاند و نسبت به نهاد سیاست بیتفاوت بودهاند. پژوهش حاضر در نظر دارد با اشاره به رابطه تعاملی مرجعیت و سیاست در عراق و لبنان طی دوران مرجعیت آیتالله سیستانی و علامه فضلالله (2000 تا 2010 میلادی) تأثیر این رابطه را بر نفوذ و قدرت سیاسی جامعه شیعیان بررسی کند. از نظر نگارنده نقشآفرینی فعال مراجع در این کشورها…