فقهی

چکیده خمس از احکام ضروری دین مبین اسلام است که فقیهان شیعه و سنی با استناد به آیۀ 41 سورۀ مبارکۀ انفال و سنت نبوی و اجماع فریقین، آن را پذیرفته‌اند؛ با وجود این، در مصداق‌های آن اختلاف وجود دارد، به‌ویژه منافع کسب که فقط عالمان شیعۀ امامیه بر اساس ظهور آیه و روایات معتبر ائمۀ معصومین(ع) به آن فتوا داده‌‌اند. پرداخت خمسِ سرمایه و سودِ حاصل از آن واجب است. از آنجا که برخی از شرکت‌ها و مؤسسات دارای شخصیت حقوقی مستقل هستند، ظاهر آن است که حکم فوق دربارۀ آنها نیز جاری گردد؛ این تسری دو دلیل دارد:…
چکیده: خمس به عنوان یك مساله فقهی دارای جنبه های متعددی است. هر كدام از این جنبه ها در معرض تضارب و تقابل آرای فقهی واقع شده است. مقاله حاضر در دو بخش جداگانه به بررسی مفاهیم كلی آیه ناظر به خمس و مسایل و ملاحظات فقهی آن می پردازد. در بخش مفاهیم كلی، معانی مقردات، ارتباط آیه خمس با آیات دیگر، تاریخ و سبب نزول مطرح می شود. در بخش دوم غنیمت با نهادهایی چون فیء، انفال و زكوة مقایسه می شود و اموال متعلق خمس، نصاب و مصارف خمس از نظر مذاهب مختلف فقهی به تفصیل مورد بحث…
چكيده: در وجوب پوشش زن در ميان هيچ يك از مذاهب اسلامى، ترديدى نيست. از اين رو، بايسته است حكومت اسلامى براى تحقق اين وظيفه دينى، فرهنگ سازى كند تا مردم با اعتقاد كامل، به حجاب به عنوان هنجارى اجتماعى بنگرند و ترك آن را ناهنجارى بدانند. در اين ميان، سخن اين است كه آيا الزام بر حجاب واجب است و حكومت اسلامى از نظر شرعى و بنا بر ادله فقهى مى تواند ترك پوشش را مجازات و تعزير كند يا خير؟ در این باره سه نظریه وجود دارد. بنا بر نظریه مشهور، سیره عقلا بر پایه جلوگیرى از اختلال…
آثار و پیامدهای نوشابه های الکلی، عنوان موضوعی است که می توان آن را از جنبه های گوناگون اجتماعی، اخلاقی، فرهنگی، اقتصادی، بهداشتی، سیاسی و… بررسی و کنکاش کرد. پدیده هایی چون تزلزل نظام خانواده، عدم امنیت و آرامش در جامعه، دوری از یاد خدا و نماز، رکود عقل، از بین رفتن سرمایه های ملی و نیروی انسانی، فقر، خودکشی، اختلالات روانی و جسمی و هزاران هزار پیامد دیگر کشف شده و کشف نشده، جملگی پیامدها و آثاری هستند که از رهگذر نوشیدن و دامن زدن به مایع فساد پدیدار میشوند و به دلیل همین پیامدها، در تمام ادیان الهی…
چکیده: اعتیاد به مواد مخدر (مسکرات) یکی از پیچیده ترین آسیب های اجتماعی است. آثار و پیامدهای نوشابه های الکلی را می توان در جنبه های مختلف اجتماعی، اخلاقی، فرهنگی، اقتصادی، بهداشتی، سیاسی و … بررسی کرد. دین اسلام در بسیاری از آیات قرآن پیروان خویش را از پیامدهای خوردن چیزهای حرام از جمله شراب، گوشت خوک و… مطلع می کند و به این نکنه نیز اشاره می کند که خوردن آنها تاثیر منفی بر روح و روان فرد دارد. نگارنده در این نوشتار سعی دارد با بهره گیری از آیات قرآن و روایات معصومین (ع) و سخن بزرگان، آثار…
چکیده: گر چه اصل حرمت خمر مورد اتفاق است، اما در بارۀ کیفیت تحریم آن اختلاف نظر وجود دارد؛ برخی از اندیشمندان شیعه اعلام حرمت خمر را به اوایل دوران مکه باز می گردانند؛ اما اهل سنت آن را مربوط به اواخر دورۀ مدینه و تحریم را به گونه تدریجی و چند مرحله ای می دانند و از این رهگذر نظریۀ تحریم تدریجی خمر را مطرح می کنند. این نظریه دارای زمینه ها و پیامدهایی است که در این پژوهش به آنها اشاره کرده و به نقد این نظریه پرداخته ایم و در نتیجه تدریج در تحریم را مردود دانسته…
چکیده در میحث غضب نگارنده با بررسی دیدگاه فقهای برجسته امامیه و عامه و مراجعه به اهم منابع فقه اسلامی من جمله آیات قرآنی و روایات منقول از پیامبر (ص) و ائمه معصومین و نیز به ادله عقلی معتقد شده است که ارتکاب آن جایز و مشروع نمی باشد. سپس حکم فعل غصب از دو جنبه تکلیفی (حرمت) و وضعی (ضمان) مورد بررسی قرار گرفته است. و از آنجا که غصب جزء اسباب ضمان قهری می باشد. به تناسب بحث به اختصار معنی لغوی و اصطلاحی و اقسام ضمان را مورد بررسی قرار داده در نهایت آثار غصب را مورد…
چکیده صحت و بطلان بیع اسکناس محل اختلاف نظر است. برخی فقیهان آن را باطل و برخی دیگر آن را جایز می‌دانند. نظر به اینکه اسکناس، مال، عین و معدود تلقی شده و فروش آن در برخی حالات دارای منفعت عقلایی است، مقالۀ حاضر بیع آن را صحیح می‌داند. اما در صورتی که انگیزۀ چنین بیعی فرار از ربای قرضی باشد، بیع یادشده صوری و باطل خواهد بود. از آنجا که در اکثر موارد عنوان بیع اسکناس برای ظاهر‌سازی و فرار از ربای قرضی است، این ظاهر غلبه داشته، مدعی صحت باید خلاف آن را اثبات کند. کلیدواژه‌ها: بیع صوری؛…
چکیده بغی عبارت است از خروج و جبهه گیری گروهی از مسلمانان مقابل امام عادل و قیام براندازانه ضد او. بر اساس ادله و قراین، ضرورت جهاد و مقابله با باغیان و خروج کنندگان بر «امام عادل» شامل خروج کنندگان بر ولی فقیه نیز می شود و این عنوان، اختصاص به امام (ع) ندارد. البته لازم است، پیش از هرگونه اقدام قهرآمیز ضد این گروه، آنان را ارشاد و راهنمایی کرد و به شبهه های احتمالی آنان پاسخ داد. باغیان، محکوم به کفر نیستند و در صورت صلاحدید حاکم اسلامی، اموال آنان، مصادره نمی شود. چنانچه خروج کنندگان بر پیشوای…
چکیده: ساختار حقوقی مالیات خراج با خمس و زکات تفاوت اساسی دارد زیرا وضع این مالیات از اختیارات حاکمیت است نه تکالیف الزامی الهی. دو ویژگی گستردگی پایه خارج و انعطاف پذیری نرخ آن زمینه مقایسه بین این نوع مالیات را با مالیات ارزش افزوده مصرفی فراهم نموده است. واژه‌های کلیدی: خراج، خمس، زکات، مالیات ارزش افزوده مصرفی
چکیده: مسئولیت مدنی دولت، به عنوان اندیشه ای نو در اكثر نظام های حقوقی پذیرفته شده است. مطالعه قوانین نشان می دهد كه مسئولیت مدنی دولت به صورت جامع و نظام مند در حقوق ایران مطرح نشده و دولت در قوانین و مقررات پراكنده و خاص، مسئولیت برخی از اقدامات كاركنان خود را به عهده گرفته و تنها قانون كلی كه این نوع مسئولیت در آن مطرح شده است، قانون مسئولیت مدنی می باشد كه روح حاكم بر آن نیز موافق با قواعد مسئولیت مدنی در حقوق و اسباب ضمان در فقه نمی باشد و اصلاح قوانین موجود و تدوین…