فقهی

این مقاله به بررسی “طهارت‌های سه‌گانه” (وضو، غسل و تیمم) بر اساس آیه 6 سوره مائده می‌پردازد. نویسنده با استناد به قرآن و سنت، کیفیت انجام این عبادات را شرح داده و به اختلاف نظرهای فقهی بین مذاهب اسلامی، به ویژه در مورد چگونگی شستن دست‌ها در وضو (از آرنج به پایین یا برعکس) و نیز مسح کردن پاها در مقابل شستن آنها، اشاره میکند. در ادامه، شرایط و چگونگی انجام تیمم در صورت نبودن آب یا وجود عذر شرعی توضیح داده شده و بر ضرورت استفاده از خاکِ دارای گرد و غبار برای صحت تیمم تأکید میشود. در پایان،…

چکیده: تدّبر در آیات قرآن كریم و تلاش برای دست‌یابی به تجزیه و تحلیل و دركی درست از آن، همواره نخستین گام فرا راه دانشمندانی بوده است كه شناختن و شناساندن دین اسلام را در عرصه‌های اصول و فروغ آن، وجهه همّت خود قرار می‌داده‌اند. این بهره‌وری – امّا – از دشواری‌ها و پیچیدگی‌های ویژه خود، بركنار نبوده و نیست و درنگ در آیات قرآن كریم كه اصیل‌ترین دلیل در میان ادلّه اربعه اجتهاد به شمار می‌رود، مستلزم برخورداری از آگاهی‌های متنوّعی از درون و بیرون از این كتاب گران‌سنگ آسمانی است. این مقاله كوتاه، با اشاره به یكی از مصداق‌های این پیچیدگی…

چکیده شارع مقدّس اسلام همواره متشرّعان را به رعایت موازین اخلاقی و برخورد عادلانه با اشخاص توصیه نموده است. آیات قرآنی و روایات مأثوره از اهل بیت(ع) همگی بر این امر تأکید دارند که حتّی در مواجهه با افراد و جریان های انحرافی، نباید حریم عدالت و اخلاق را زیر پا گذاشته و از راه‌های مذموم شرعی، درصدد حمایت و حراست از کیان شرع بر آمد. با این وجود نظریه‌­ای در دوران متأخّر پدیدار شده است که دادن نسبت‌­های کذب و خلاف واقع را به برخی از دشمنان دین (بدعت­گذاران)، با توجیه بی آبرو کردن آنان و جلوگیری از فریفته…

چکیده: حرمت بهتان همواره مورد اجماع مسلمانان بوده است، ولی وجود روایت نبوی در مواجهه با اهل بدعت و عبارت «باهتوهم» در آن، بحث هایی را در مورد اطلاق یا تخصیص حرمت بهتان درباره این گروه برانگیخته است. شهید ثانی نخستین فقیهی است که حتی در مواجهه با اهل بدعت، بر عمومیت بهتان اصرار ورزیده است، پس از وی، شارحان کافی «باهتوهم» را به مبهوت ساختن بدعت گذاران با مجادلات علمی معنا کرده اند و فقیهان دیگر نیز یا فتوای مغایری نداشته اند، یا بر هم سویی با دیدگاه شهید ثانی تاکید ورزیده اند، اما در دوران معاصر، شیخ انصاری…

چکیده تکفیر از آن دست مسائلى است که هیچ گاه از میان امت اسلامى رخت بر نبسته است. در این میان، گاه و بیگاه مکتب تشیع هم متهم به تکفیرى بودن گردیده است. از جمله کسانى که به صورت منظم و در قالب یک کتاب این اتهام را بر شیعه وارد ساخته، عبدالملک شافعى است. براى بررسى تأثیرهاى مخرب این اتهام بر سیماى مکتب تشیع در میان اهل سنت و نیز نقش تخریبى آن در وحدت امت اسلام، این پژوهش صورت گرفته است. این پژوهش با روش توصیفى ـ تحلیلى، به سراغ روایات محل استناد رفته و با دسته بندى…

چکیده از رویدادهای مهم و نوظهور در علم پزشكی، پدیده­ ی اتانازی است كه امروزه مسائل بسیاری درباره­ ی آن مطرح شده است. رابطه­ ی این موضوع با بحث­ های فقهی – حقوقی و نیز ارتباط آن با مباحث پزشكی، اقتضای پیدایی پژوهش در این حوزه را فراهم آورده است. این مقاله در ابتدا به تبیین موضوع اتانازی و در كنار آن به تبیین موضوع احتضار پرداخته و به این سئوال پاسخ می­ دهد: آیا اقداماتی كه برای شخص محتضر صورت می­ گیرد، اتانازی محسوب می­ شود؟ و در نهایت این­ گونه به نتیجه می­ رسد كه هر گونه اتانازی…

چکیده پژوهش‌ها در زمینه مرگ و احوال دم مرگ (NDE) به سال‌های نخستین قرن بیستم میلادی باز می‌گردد. در زمینه مراحل تجربه نزدیک مرگ، نه مرحله استخراج شده است که عبارتند از: احساس آرامش، احساس سروصدا، تجربه خروج از جسم، تجربه عبور از تونل تاریک، ملاقات با اشخاص نورانی، مواجهه با موجودی مقدس و درخشان، مرور زندگی، وصول به مرز یا مانع و بازگشت. در آموزه‌های عرفانی و برخی اقوال موجود در کتاب‌های عرفانی نیز برخی عارفان و صوفیان از تجربه‌هایی سخن گفته‌اند و آن‌ها را حاصل جدایی نفس از بدن و یا کم شدن ارتباط این دو می‌دانند. از…

چکیده: نماز پرکاربردترین واجب عبادی در آیات قرآن و بهترین وسیله تقرب به درگاه الهی است که ظاهر و باطن و بلکه بطون تو در تویی دارد و افزون بر احکام و آداب ظاهری، تشریع یکایک اجزای آن از فلسفه خاص و اسرار ویژه ای برخوردار است. این مقاله با هدف پژوهش در روایات رضوی، احادیث صادر شده از آن حضرت در خصوص اسرار نماز را گردآوری کرده و با بهره گیری از نظرات شارحان حدیث، عارفان و نگارندگان کتاب های اسرار الصلاه و با ژرف اندیشی در مضامین روایات به ویژه تحلیل «الصلاه لها اربعه آلاف باب» به این…

چکیده زیبایی بخشیدن به روح و معنویت، خواست همیشگی انسان است و بی گمان، در فرهنگ اسلامی و قرآن کریم، این زیبائی به طور پیوسته برای مسلمانان، به صورت نماز ترسیم شده است، هیچ یک از اعمال عبادی، به اندازه نماز، از چنین ظرفیتی برخوردار نیست. زیرا، تمام وجود انسان را، از جهات بدنی و ظاهری گرفته تا جهات ذهنی، قلبی، باطنی و معنوی، در خدمت خدا قرار می دهد، تا وجودی الهی شود. به همین سبب، پس از معرفت خدا، نماز، بهترین عمل خوانده شده است. در قرآن و حدیث، به هیچ عمل عبادی، مانند نماز اهمیت داده نشده…

چکیده: حدیث كه یكی از منابع مهم و ارزشمند برای دستیابی به دین الهی است از بدو پیدایش خود تا به امروز با آسیب های متعددی چون جعل، از بین رفتن، نقل به معنا، تقطیع، تصحیف و اشتباهات نساخ روبه رو بوده است. با وجود اهمیت عین الفاظ و عبارات و ترتیب دعاها و اذكار و اوراد، حتی آنها نیز از گزند این آسیب ها در امان نمانده اند؛ از آنجا كه لازم است حتی المقدور ادعیه و اذكار به همان صورتی كه از معصوم «علیه السلام» صادر شده است خوانده شوند تصحیح این متون ضرورت می یابد. در این…

چکیده روزگاری«برده‌داری» به‏ عنوان یک ارزش آن‌چنان در تمامی جنبه‌های زندگی انسان و شئونات اخلاقی، فرهنگی و اقتصادی جامعۀ انسانی رسوخ‏ کرده ‏بود که انکار آن غیرممکن به‌نظر می‌رسید، ولی در فراز و‏ نشیب حرکت بشر به سوی تکریم انسان و پذیرش حقوق ‎بشر، به‌تدریج این سنت غلط نه‌تنها به یک عمل غیرقانونی تبدیل شد، بلکه جامعۀ جهانی در سایۀ حقوق بین‌الملل «حق به‌‌بردگی کشیده نشدن» را در بالاترین سطوح قواعد بین‌المللیِ مستقر در عرف بین‌المللی و معاهدات بین‌المللی حقوق‏ بشری پذیرفت و این درحالی است که امروزه جرم مرکبی با عنوان «قاچاق انسان» در جوامع بشری شایع شده که…

چکیده یکی از شبهات و اشکالات مطرح، منافات برده داری با شخصیت انسان است؛ یعنی علی رغم این که اسلام به انسان شخصیت می دهد، چرا برده داری را تایید کرد؟ و آن را لغو نکرد؟ فلسفه این تایید چه بود؟ در این مقاله با روش توصیفی و تحلیلی به آن پرداخته شده و در جمع آوری مطالب از روش کتابخانه ای و روش فیش برداری استفاده شده است و نتیجه گرفته شده از آنجا که حذف برده داری از جامعه نیازمند زمان بوده، برنامه تدریجی اسلام در راستای حذف آن بوده است و اسلام اگر چه ابتدا آن را…