فقهی

چکیده این مقاله به بازخوانی تفاوت های برشمرده شده میان حد و تعزیر در متون فقهی می پردازد. بر پایه یکی از قواعد بنیادین فقه جزایی، مجازات ها به حد و تعزیر تقسیم می شوند. این دو نوع مجازات علاوه بر موجِب آنها یعنی جرائم، در ویژگی ها و احکام با یکدیگر متفاوتند. تکرار این تفاوت ها در کتاب های فقهی آنها را به یک امر مسلم تبدیل کرده و فاصله میان این دو نوع واکنش در برابر رفتار ضد هنجار را به گونه ای ناموجه و پرسش برانگیز افزایش داده است. بررسی ریشه های شکل گیری نظام افتراقی حد-…

چکیده: در این مقاله سعى شده است تا انواع تعزیر و مقدار آن در قوانین جزایى اسلام تعیین شود. نویسنده براى رسیدن به این هدف به بررسى روایات مربوطه به حبس، مقدار تعزیر و تعزیر کودک و برده پرداخته است، آنگاه با توجه به اصل ولایت فقیه به این نتیجه مى رسد که مقدار تعزیر به دست حاکم شرع است که بى تردید بر اساس مصلحت فرد و جامعه تعیین خواهد شد. در این میان نیز به برخى اشکالات در مورد ولایت فقیه در این گونه موارد پاسخ مى دهد. آنگاه با توجه به روایات معتبر، حداکثر مقدار تعزیر را…

چکیده تعزیر به‌عنوان یک مجازات نامعین، فراگیرترین واکنش علیه جرایم در سیاست کیفری اسلام محسوب می‌شود. کارآمدی تعزیر به نحوۀ استفاده از آن در جهت تطبیق این نوع واکنش با شخصیت مجرمان بستگی دارد. برخی فقهای امامیه معتقدند تعزیر نیز همانند نهی از منکر دارای مراتب است و باید الزاماً از مراتب پایین‌تر مانند تذکر و توبیخ شروع شود و سپس در صورت تکرار به مراتب شدیدتر مانند حبس برسد و قاضی در صورتی که می‌داند با مراتب خفیف‌تر مثل توبیخ، بازدارندگی حاصل می‌شود، حق ندارد در اولین مرتبه به سراغ حبس و شلاق و امثال آن برود. با توجه…

کلمات کليدي: تجارت، امام صادق (ع)، اسلام، فروش، خدا تجارت در نگاه شریعت تجارت یکی از راههای کسب درآمد است که در آیات و روایات زیادی به آن سفارش شده است. (فاذا قضیت الصلوه فانتشروا فی الارض وابتغوا من فضل الله واذکرواالله کثیرا لعلکم تفلحون وقتی نماز جمعه برگزار شد، در زمین منتشر شوید و در طلب روزی به داد و ستد بپردازید و خدا را بسیار یادکنید. امید است رستگار شوید. (… واخرون یضربون فی الارض یبتغون من فضل الله … و برخی برای تجارت سفر می کنند(و)از کرم خدا روزی می طلبند. عبدالله بن مسعود می گوید: پیامبرگرامی…

اصل مقاله: قانون انتقام با آغاز تاریخ عربستان شروع میشود و تا به امروز در بیشتر کشورهای عربی به قوت خود باقی است. بی‏ شک هیچ قانون و عرفی تا این حد در زندگی ملتی مؤثر نبوده و تا این درجه نپائیده‏ است. اسلام برای نخستین بار در مکه و رسما هنگام تشکیل امت اسلام در مدینه ضربت محکمی به قانون انتقام وارد ساخت و قصاص را جایگزین‏ آن کرد. سپس در «مناسبات گوناگونی» انتقام جوئی و عصیبت و سایر رسوم دوره جاهلی را بعنوان اخلاق جاهلی نکوهید و مردم را به شکیبائی‏ و تأمل دعوت کرد. تعلیمات اسلام تا…

چکیده قاعده فقهی «من ملک شیئاً ملک الإقرار به»، از قواعد اصطیادی و مشهور نزد فقهای شیعه و اهل سنّت است. هر چند در کلام معصومین (ع) تصریحی به این قاعده نشده امّا فقهای بزرگی مانند: شیخ طوسی، ابن ادریس، ابن براج، محقّق، علامه، فخر المحققین و شهید اوّل به آن تمسک کرده و بر اساس آن فتوا داده‌اند. بر اساس این قاعده، هر کس که قدرت تسلّط و تصرّف در یک شیء را داشته باشد، اختیار اقرارِ نسبت به آن را هم دارد. بنابراین، اقرار وکیل، نسبت به موکّل خود در اموری که اختیار انجام آن را دارد، اقرار…

چکیده بررسی ماهیت اقرار علاوه بر داشتن اهمیت نظری دارای آثار غیرقابل انکار عملی نیز می باشد. نظریه های مختلفی در مورد ماهیت اقرار مطرح شده که می توان آن‌ها را به دو دسته کلی نظریاتی که حجیت اقرار را ناشی از کشف واقع می دانند و نظریاتی که کشف واقع را در اقرار مورد توجه قرار نمی دهند، تقسیم نمود. مولفه صدق، به عنوان یکی از ارکان تعریف مرسوم معرفت، به معنای آن است که مفادّ گزاره با واقعیت خارجی تطابق دارد. با تحلیل این شرط و تطبیق آن با احکام مستند به اقرار مدنی، می توان به این…

چکیده: اهمیت و ارزش اثباتی اقرار، در میان ادله اثبات حق و دعوی، بر كسی پوشیده نیست و به دلیل عقل و شرع اقرار شخص عاقل به زیان خویش نافذ بوده و اقرار كننده به مفاد اقرار خود ملزم می‏شود. در مورد نفوذ اقرار شخص سالم، هیچ‏گونه نزاعی میان فقیهان و حقوقدانان وجود ندارد ولی در مورد اقرار مریض (در مرض موت) اختلاف شده و میان دانشمندان مذاهب پنج‏گانه فقهی در اسلام، نظراتی گوناگون به چشم می‏خورد. نگارنده در این نوشتار نظر به اهمیت موضوع،‌ ضمن بیان معنای اصطلاحی مریض و منشأ نزاع در حكم اقرار مریض به بیان اقوال…

چکیده: در منابع نظام کیفری اسلام، با استناد به آیات قرآن و روایات ائمه اطهار (ع) تحقق توبه مجرم در شرایط خاص، به عنوان رادع مجازات برخی جرایم ذکر گردیده است. این خود بیانگر آن است که سیاست‌های کیفری اسلام نه مبنی بر انتقام‌جویی، که حاکی از بزرگداشت کرامت انسانی است. در پژوهش حاضر تلاش شده با محور قرار دادن دیدگاه‌های حضرت امام خمینی، ضمن بیان آرای دیگر فقها و مواد قانونی مرتبط با موضوع، میزان تأثیرگذاری توبه در سقوط مجازات جرایم منجر به «حد» مورد بررسی قرار گیرد. اما از آنجا که فقها و قانون‌گذار، در بحث از توبه…

چکیده: فقه سیاسی به عنوان فربه ­ترین دانش سیاسی شیعه در صدد است احکام جزیی و هنجاری در حوزه مسائل مربوط به نسبت فرد و دولت ارائه نماید. در نسبت­ سنجی فقه سیاسی و دموکراسی دو مسئله حائز اهمیت است: تنوع دیدگاه­ ها در فقه سیاسی شیعه، و مرتبه ­ای بودن مفهوم دموکراسی. در حالی که فقه سیاسی از دیدگاه حداقلی ­ها بی ­اعتبار است، حداکثری­ ها از آن انتظار حداکثری در پاسخ به مسائل مربوطه را دارند. بر اساس نظریه همروی، اما، فقه سیاسی هم اعتبار دارد، هم محدودیت. فربه شدن فقه سیاسی در طول تاریخ با زوال فلسفه…

چكیده یکی از مقامات فقیهان در زمان غیبت، مقام افتا و بیان احکام شرعی عملی است. فقیهان شیعه، علی‌رغم اتفاق‌ نظر در ثبوت مقام افتا برای فقیه و جواز تقلید از وی، در منصب بودن افتا و نیاز آن به جعل و نصب از سوی معصوم اتفاق‌ نظر ندارند. این پژوهش، در صدد پاسخ به این سؤال است که آیا افتا مقام و منصب الهی و نیازمند جعل و نصب است، یا مقام علمی است که قابل نصب و عزل نیست. فقهای شیعه، هر چند از افتا بحث کرده‌اند، اما از این حیث مورد بررسی قرار نداده‌‌اند. از این‌ رو،…

چکیده: این مقاله به بررسی زندگی، آثار و نقش شیخ لطف‌الله اصفهانی، از علمای مهاجر جبل‌عامل به ایران در عصر صفوی، می‌پردازد. شیخ لطف‌الله که به دعوت شاه عباس صفوی به اصفهان آمد، سرپرستی مدرسه و مسجدی را که به نام او ساخته شد بر عهده گرفت و به عنوان شخصیتی مورد اعتماد در امور دینی و پیشنماز آن مسجد به فعالیت پرداخت. از وی آثار قلمی بر جای مانده که از جمله آنها رساله‌ای فقهی به زبان عربی در مورد «اعتکاف» با نام «ماء الحیات» است. مقاله با تمرکز بر محتوای رساله اعتکافیه شیخ، به اختلاف‌نظر فقهای شیعه در…