فقهی

چکیده: قرآن نخستین و مهم‌ترین منبع استنباط فرامین شرع می‌باشد. در این تحقیق آنچه آیات احکام حج نسبت به آن نص بوده و یا مُشعر به آن است از دیدگاه فقهای امامیه و اهل سنت بررسی شده است. طبق نظر فقهای امامیه و اهل سنت با استناد به آیه 97 سوره آل‌عمران، انجام حج در صورت حصول شرایط واجب است، اما در اینکه منظور از «سبیل و استطاعت» چیست بین فقها اختلاف نظر وجود دارد. فقهای امامیه و حنبلیه متفق‌القول هستند به دلیل اجماع وجوب حج فوری است و دلیل این فوریت آیه قرآن نیست، اما شافعیه و مالکیه حج…

چکیده: حج از جمله فرایض الهی و تشریعات ارزشمندی است که دارای قدمتی طولانی بوده و در حجه‌الوداع رسول گرامی اسلام (ص) به شکل مناسکی کامل نمایان گشته است. در حج جنبه‎های گوناگون زندگی بشری اعم از فردی، اجتماعی، عبادی، سیاسی و فرهنگی تجلی یافته است. این پایان‎نامه درصدد بررسی مسائل فقهی اختصاصی حج بانوان در فقه فریقین است. از آنجا که بانوان، به علت موقعیت جسمی، روحی و عاطفی متفاوت با مردان، دارای آداب و احکام خاصی در بسیاری از اجزای حج از جمله احرام، طواف، سعی، وقوف و رمی هستند، کوشش شده با انجام پژوهشی مؤثر در احکام…

چکیده: سرمایه‎ی اجتماعی یک مفهوم نسبتاً جدید جامعه‌شناسی می‌باشد که دارای ابعاد مختلف اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و سیاسی است که هرکدام از این ابعاد هم دارای مؤلفه‌ها و اجزاء مخصوصی هستند. از طرف دیگر حج هم یک عمل عبادی دارای منافع و کارکردهای وسیع و متنوع فردی، اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و سیاسی است. این تحقیق می‌کوشد که با عینک سرمایه‎ی اجتماعی به حج نگریسته تا به این نتیجه برسد که حج چه کارکردهایی در توسعه و ارتقای سرمایه‎ی اجتماعی جهان اسلام دارد؟ به‌عبارت‌دیگر با بررسی حج، از دیدگاه سرمایه‎ی اجتماعی و با توجه به ابعاد مختلف اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و…

 چکیده: اسلام داراى مبانى و ارکانى است. یکى از این ارکان حج است که بر اساس روایات از سابقه سه هزار ساله قبل از خلقت حضرت آدم (ع) برخوردار است. بر اساس دلایل نقلی فراوان برای قبولی و مشکور بودن حج حتماً باید با قبول ولایت پیامبر (ع) و اهل‌بیت (ع) در راستای ولایت خداوند، حج را با زیارت پیامبر (ص) خاتمه داد. این پژوهش درصدد است تا به روش تحلیلی – توصیفی و با الهام از آیات و روایات معصومان (ع) به تبیین نقش محوری معصومان: درباره حج بپردازد. این پژوهش نشان می‌دهد که قرآن کریم و روایات با…

احکام فقهی بر پایه مصلحت و مفسده جعل شده است سؤال مهم و اصلی این است آیا ممکن است حکم مسئله‌ای مانند احکام حج بر اثر شرایط و موقعیت‌هایی تغییر نماید؟ چون اساس احکام الهی بر پایه دائمی بودن و تغییرناپذیری استوار شده است. با مراجعه به روایات و قواعد مسلم فقهی می‌توان به این نتیجه رسید که برخی احکام (مانند احکام موجود در حج به علت تغییر فیزیکی اماکن مقدسه) در شرایطی دچار تغییر می‌شوند. ما در این رساله، با توجه به اینکه احکام فقهی در زمینه این تغییرات دارای مبانی و دلایلی است که عموماً در بیشتر موارد…

اصل وجوب خمس همانند زکات از ضروریات دین مبین اسلام است؛ اما موارد تعلق و مصرف این دو مالیات اسلامی همواره به علل گوناگونی مورد بحث و مناقشه میان فقهای شیعه و سنی بوده و در میان موارد تعلق خمس، مورد تعلق آن به ارباح مکاسب بیش از موارد دیگر توجه فقهای فریقین را به خود جلب کرده است. در مورد وجوب خمس بر غنائم جنگی هیچ‌گونه اختلافی بین فقهای شیعه و سنی وجود ندارد؛ اما در غیر غنائم جنگی اختلاف دیدگاه وجود دارد. در مورد معدن، غیر از امامیه، تنها مذهب حنفیه قائل به وجوب اخراج خمس شده است….

 در تحقیق حاضر با در نظر گرفتن خمس به‌عنوان یکی از منابع تأمین بودجه دولت اسلامی، درصدد اثبات این ادعا برآمدیم که پرداخت خمس از طرف مردم و مصرف بهینه آن به‌وسیله مسئولان در اقتصاد ایران گامی مهم در جهت ریشه‌کن کردن مسئله فقر در جامعه خواهد بود. در ابتدا فلسفه وضع خمس (کاهش فقر) را از منظر آیات و روایات مورد بررسی قرار داده و دیدگاه فقهای شیعه و سنی را درباره موارد تعلق خمس مورد بحث قرار دادیم و نظریه امام خمینی (ره) مبنی بر حق الاماره بودن خمس _ حاکم اسلامی در هر زمان حق جمع‌آوری خمس…

در این تحقیق، مصرف خمس از دیدگاه صاحب جواهر (ره) و امام خمینی (ره) که تألیفات آن‌ها از منابع معتبر فقه شیعه است بررسی می‌شود تا با مقایسه این نظریات به نتایج مطلوبی برسیم این دو بزرگوار در مورد تقسیم خمس، مصرف خمس در زمان غیبت و مصرف انفال دیدگاه‌های متفاوتی دارند. طبق نظر صاحب جواهر، در زمان غیبت کبری نیمی از خمس باید به سادات پرداخت شود و نیمی دیگر که سهم امام است حکم مال مجهول‌المالک را دارد که باید از طرف امام صدقه داده شود. ولی امام خمینی (ره) معتقد است که همه خمس سهم امام است…

در دین مبین اسلام مواردی به‌عنوان مبنای درآمد برای حکومت در نظر گرفته شده است که به اعتقاد شیعه عبارت از: خمس و زکات و انفال است. اگر این اموال، به هر دلیل برای اداره‌ی جامعه اسلامی کافی نباشد و خمس و زکات به‌اندازه‌ی کافی در اختیار ولی امر نباشد و او تشخیص بدهد، به‌مقتضای ولایت خود می‌تواند به هراندازه که مصلحت می‌داند مردم را به پرداخت مالیات وا دارد و مشروعیت این مالیات حکومتی بر اساس حق ولایتی است که از طرف خداوند برای ولی امر نسبت به جامعه و کشور قرار داده شده است. در این پایان‌نامه در…

چکیده: وجوب زکات از ضروریات دین مبین اسلام است و منکر آن، کافر محسوب می‌شود. زکات در لغت به معنای رشد و نمو و در اصطلاح، خارج کردن قسمتی از مال، با شرایط خاص است تا در بقیه آن، نمو و برکت، حاصل آید و موجب پاکیزگی مال برای زکات دهنده شود. انجام این فریضه الهی به‌طور صحیح، باعث تعدیل ثروت در جامعه شده و نقش بسزایی در ریشه‌کن کردن فقر دارد. زکات از احکام تأسیسی اسلام نیست و در ادیان گذشته نیز وجود داشته است؛ اما اسلام به‌عنوان آخرین و کامل‌ترین دین آسمانی، آن را به صورتی نو و…

چکیده: پژوهشگر در این تحقیق کوشیده است با بررسی و تبیین مفهوم زکات، تعریف درست و دقیقی از آن ارائه نماید. سپس با تبیین مبانی نظریه انحصار زکات در موارد نه‌گانه و ضمن نقد آن، مبانی و ادلّه نظریه تعمیم را به استناد کتاب، سنت و عقل ارائه نماید. وی در حل تعارض بین روایات متعارض نقل شده، از میان راه‌حل‌های چهارگانه حل تعارض (شامل حمل بر استحباب نمودن اخبار عدم انحصار، تقیّه، حکومتی بودن تعیین متعلقات زکات و مصداقی بودن موارد نام‌برده شده) عدم حصر موارد نام‌برده شده و مصداقی بودن آن‌ها را پذیرفته و با به‌کارگیری منطق جمع…

چکیده: بحث زکات از مهم‌ترین مباحث در فقه اقتصادی ما می‌باشد. یکی از موضوعات زکات در حوزه فقه، بررسی موارد وجوب زکات می‌باشد. به‌طورکلی دو دیدگاه در این موضوع وجود دارد. دیدگاه اول قائل به انحصار موارد زکات در همان نه مورد زمان پیامبر (ص) می‌باشند و دیدگاه دوم قائل به عدم انحصار موارد زکات در نه مورد می‌باشد. طرفداران این دیدگاه اعتقاد دارند که موارد زکات امروزه می‌تواند تغییر کند چنانچه در زمان ائمه (ع) نیز دامنه موارد زکات به بیش از نه مورد زمان پیامبر افزایش یافت. در نوشتار پیش رو ما به بررسی یکی از موارد زکات…