فقهی

 چکیده: بحث ارتداد از مسائل مهم و روز جامعه‌ی امروزی به شمار می‌آید که ابعاد گوناگون آن در علم کلام- فقه- تفسیر و تاریخ قابل پیگیری می‌باشد و ضایعه‌ی ارتداد و بازگشت از دین حق به کفر یکی از خسارات مهم و جبران ناپذیری است که در طول تاریخ ادیان الهی بروز کرده است و شبهات و اشکالات گوناگونی با استناد به اصولی که در قرون اخیر از سوی مکاتب فلسفی غرب مطرح شده و تعارضی که میان احکام ارتداد با مقولاتی چون حقوق بشر با آزادی عقیده و آزادی بیان با مفهوم غربی آن احساس می‌شود به وجود آورده…

 چکیده: مسئله ارتداد از زمان پیامبر اعظم (ص) در تاریخ اسلام بوده است ولیکن مجازات مدون آن پس از پیامبر توسط فقهاي عظام با تکیه بر احادیث ائمه طاهرین تبیین و تنظیم شده است. شاید در گذشته به خاطر شرایط ویژه و اقتضائات خاص جهانی این احکام چندان مورد توجه نبوده و انتقادهایی به آن نمی‌شده است. ولی در حال حاضر این مسئله از دو منظر مورد توجه و نقد قرار گرفته است: 1) از منظر درون دینی و تعارض ظاهري آن با آیات قرآن که در آن‌ها اصول آزادي عقیده و دین و حق تحقیق و تصمیم به رسمیت…

چکیده: در این پژوهش، تطور مفاهیم ارتداد در پنج قرن اول هجری، در دو طیف منابع مذاهب همسو (مذاهب چهارگانه اهل سنت) و غیرهمسو (مذاهب شیعه و اباضیه خوارج) با حاکمیت (امویان و عباسیان) جست‌وجو شده است. همچنین تفاوت این مفهوم از نگاه راویان و فقهای هر دو طیف مذاهب تا پایان قرن پنجم مورد توجه و مقایسه قرار گرفته است. رویکرد نگارنده در این پژوهش، توصیفی و با الهام از روش‌های کیفی و کمی است که طی فرآیند معنایابی، معناکاوی و مفهوم یابی گزاره‌های فقهی و روایی صورت گرفته است.

 چکیده: تمامی مذاهب فقهی اسلامی مواردی را برای تحقق ارتداد شرط می‌دانند و برخی از شرایط تحقق ارتداد، مورد قبول بعضی از مذاهب فقهی نیست. شرط تشخیص ارتداد شهادت دو مرد شاهد عادل و اقرار دو بار مرتد است. همچنین هر کار یا سخنی که آشکارا دین را انکار یا مسخره کند موجب اثبات ارتداد می‌گردد. برخی از فقهای امامیه، توبه مرتد فطری را نمی‌پذیرند و گروه زیادی از آنان همانند اهل تسنن، توبه مرتد فطری را می‌پذیرند. درباره مرتد کیفرهایی همچون محرومیت از ارث، زندان ابد، تقسیم اموال، اعدام و … بیان شده است. امامیه در مورد زن و…

 چکیده: احادیثی با موضوع ارتداد صحابه در صحیحین آمده است. نظر به حساسیت مفهوم ارتداد فقهی و همچنین کاربرد این مفهوم درباره صحابه بررسی دلالی روایات با نظر به آراء شارحان اهل سنت امری ضروری به نظر می‌رسد. همچنین تعارض این روایات با ادله عدالت صحابه اهمیت آن را دوچندان می‌نماید. در پژوهش حاضر ضمن بررسی مفهوم ارتداد و صحابه این نتیجه حاصل شد که ارتداد دارای دو معنی اصطلاحی و لغوی است که در زبان عرب، آیات و روایات هر دو معنی به کار رفته است. کاربرد معنی لغوی در بحث جاری می‌تواند مفهوم فسق و نه کفر را…

 چکیده: از یک طرف آزادی در بیان عقاید و نظریات در قانون اساسی و کنوانسیون‌های بین‌المللی مختلفی که در این خصوص ایران به آن‌ها پیوسته است همچنین آیاتی از قران کریم نظیر «لا اکراه فی دین …» و از طرف دیگر عدم جرم انگاری صریح ارتداد در قوانین موضوعه و تنافی ظاهری آن با اصل قانونی بودن جرائم و مجازات موهم این معنا است که ارتداد جرم نمی‌باشد لیکن، وجود اصل 167 قانون اساسی و ماده 26 قانون مطبوعات و خطری که عدم جرم انگاری ارتداد حکومت جمهوری اسلامی را تهدید می‌کند تنظیم‌کنندگان سیاست جنایی تقنینی را وادار نموده در…

چکیده: ارتداد در لغت به معنای بازگشت و رجوع چیزی است، در اصطلاح به معنی کفر بعد از اسلام است. مرتد به ملی و فطری تقسیم می‌شود. آزادی فکر یکی از اصول مسلم اسلام است و در آیات متعدد قرآن کریم و در روایات معصومین (ع) به اثبات رسیده است. ارتداد با آزادی عقیده، دین و مذهب منافات ندارد، در پیش از اسلام نیز برای مرتد مجازات در نظر گرفته شده است، در قانون مجازات اسلامی قدیم ماده 513 آن و قانون مجازات اسلامی جدید مواد 262 و 263 به تعیین مجازات ساب النبی پرداخته است. در قانون جدید فقط…

 چکیده: با بررسی که حول روایات مفید حرمان انجام شد معلوم می‌گردد که بسیاری از آن‌ها از لحاظ سند و متن ضعیف می‌باشند؛ بدین نحو که بسیاری از آن‌ها متضمّن مطلبی می‌باشند که ملتزم گردیدن به آن دارای تالی فاسد عدیده‌ای می‌باشد. ادعای انجبار ضعف آن‌ها به‌واسطه عمل مشهور نیز مورد قبول نمی‌باشد. چرا که این جبران ضعف اگر پذیرفته نیز شود مختصه مواردی است که مبنای عمل ایشان به آن حدیث و روایات برای ما معلوم نباشد وگرنه با نقد و ردّ مبنای عمل ایشان به روایات مطروحه جایی برای تمسک به عمل مشهور و ادعای انجبار ضعف روایات…

 چکیده: حقوق ارث به‌عنوان شاخه‌ای از حقوق خصوصی دارای سابقه بسیاری نسبت به سایر شاخه‌ها و گرایش‌های حقوق خصوصی است و از آنجایی که تقسیم ارث نیز بدون شناختن طبقات ارث امکان‌پذیر نیست و از آنجا که حقوق فرانسه یکی از قدیمی‌ترین قواعد مکتوب و منظم در ارث را داراست و از طرفی بسیار از قوانین حقوقی ما برگرفته از این مکتب حقوقی است درصددیم در این تحقیق طبقات ارث این دو مکتب را مورد بررسی قرار داده و ریشه اختلاف بین قوانین ارثی این دو کشور را دریابیم. بر اساس ماده 734 قانون مدنی فرانسه طبقات به چهار دسته…

 چکیده: قواعد ارث، احکام تقسیم ترکه است که برای موضوعات کلی مقرر شده است و از هر یک از آن‌ها می‌توان احکام موضوعات جزئی مختلف را استخراج کرد؛ اما نه به طریق استنباط و توسیط بلکه به طریق انطباق و تطبیق، مانند انطباق کلی طبیعی بر افرادش. هدف این پژوهش بررسی جامع و مفصل قواعد فقهی ارث است که با تحلیل و بررسی این قواعد، بتوان احکام و قوانین مربوط به ارث را به دست آورد و مسائلی که در زمینه‌ی ارث مطرح است راحت‌تر مورد رسیدگی قرار داده شود. این تحقیق به اعتبار ماهیت، یک تحقیق توصیفی تحلیلی است…

چکیده: در سطح کشورهای مختلف، در مورد اقوال احوال شخصیه از دو قاعده پیروی می‌شود؛ بعضی از کشورها احوال شخصیه را تابع قانون دولت متبوع شخص می‌دانند و برخی دیگر از کشورها احوال شخصیه را تابع قانون اقامتگاه شخص می‌دانند. کشور ایران به موجب ماده‌های ششم و هفتم قانون مدنی، احوال شخصیه را تابع قانون ملی یا متبوع شخص می‌داند اما اعمال قانون ملی در ایران با استثنائاتی مواجه است. یکی از این استثنائات احوال شخصیه ایرانیان غیر شیعه می‌باشد. مطابق اصول 12 و 13 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران ایرانیان غیر شیعه شامل اقلیت‌های مذهبی (اهل تسنن) و اقلیت‌های…