فقهی

چکیده: 1) زمین به‌عنوان یک موهبت الهی یکی از عوامل مهم زندگی اقتصادی بشر بشمار می‌رود و به همین جهت عاملی سرنوشت‌ساز در امور اقتصادی، اجتماعی و حتی سیاسی جوامع بشری است و لذا مالکیت آن بخش عمده‌ای از مباحث و احکام فقهی و حقوقی را در شرع مقدس اسلام و قوانین جاری مملکت ما به خود اختصاص داده است. 2) همیشه تعاریف اراضی بخصوص در انطباق احکام با مصادیق بسیار مهم و قابل توجه است و لذا با توجه به تعاریف فقهی از انواع اراضی که بسیار جامع و گسترده می‌باشند، تعاریف قانونی موجود که به‌صورت تکراری و حتی…
 چکیده: سنت دومین مصدر تشریع و مشتمل بر قول، فعل و تقریر معصوم است و حجیت آن به‌وسیله ادله چهارگانه کتاب، سنت، اجماع و عقل به اثبات رسیده است. یکی از ابعاد سنت که منشأ اختلاف‌هایی بین اصولیان شیعه و سنی بوده است، فعل معصوم است. این نوشتار درصدد رفع این ابهام‌ها بر آمده است. بدین منظور سعی شده است نخست از رهگذر اثبات عصمت برای پیامبر و ائمه اثنی عشر قلمرو سنت فعلی از حیث انتساب به صاحب آن به پیامبر و ائمه محدود شده و سایر فرضیه‌ها دراین‌باره مردود گردد. هم‌چنین با بیان ابعاد فعل و ترک معصوم…
 چکیده: مسئولیت کیفری عبارتست از متحمل گردیدن انسان، نتایج و عواقب جرمی را که خود، از روی علم و اختیار مرتکب گردیده و نتایج آن را درک می‌کرده است. هر انسانی که حائز شرایط عامه تکلیف، یعنی بلوغ، عقل، قصد جنایی و اختیار باشد و مرتکب جرمی گردد، مسئول بوده و مجازات می‌شود. مسئله‌ای که حائز اهمیت است این است که آیا اگر مجنون و سفیه که هر دو به‌عنوان بیمار روانی شناخته می‌شوند اگر مرتکب جرمی شوند و جنایتی وارد آورند آیا آنان نیز مسئول اعمال خود بوده و مجازات می‌گردند؟ یا برعکس اگر عاقلی موجب جرح و قتل…
 چکیده: اجرای مجازات‌های اسلامی از جمله قصاص و دیه (اگر دیه را مجازات صِرف بدانیم که به نظر می‌رسد جنبه‌ی مجازات آن بر جنبه‌ی دیگرش که جبران خسارت است، غلبه دارد) از مهم‌ترین مباحث حقوق جزای اسلام است که شارع مقدس بر انجام آن بسیار تأکید نموده و علاوه بر کلیات، فروعات آن را نیز بیان داشته است؛ لکن حکم برخی از مسائل آن به‌طور صریح بیان نگشته که یکی از آن‌ها بحث تداخل در قصاص و دیات است. بیان موارد تداخل یا عدم تداخل قصاص عضو در قصاص نفس و همچنین موارد تداخل یا عدم تداخل دیه‌ی عضو در…
چکیده: بدون شک، ارث یکی از مهم‌ترین بخش‌های هر نظام حقوقی است. دلیل آن نیز روشن است چون تکلیف ثمره حیات انسان‌ها از طریق قواعد و مقررات پیچیده ارث روشن می‌گردد. ماترک متوفی به‌طورکلی به دو بخش اعیان و حقوق تقسیم می‌گردد. موضوع این رساله، ارث حقوق می‌باشد که در چهار فصل به بررسی آن پرداخته و مسائلی از قبیل حق و حکم و تفاوت میان آن‌ها، تقسیمات حق از نظر فقها و حقوقدانان، نظرات مختلف در مورد ارث حق، شرایط و موانع ارث و کیفیتخمعاملات فضولی و اکراهی، اقاله و …؛ و فروعات متعدد مربوط به آن‌ها موردبحث و…
چکیده: در مورد تعریف و معیار تشخیص حق و حکم، اختلافات زیادی بین حقوق‌دانان و فقیهان وجود دارد. یکی از موضوعاتی که زیرمجموعه بحث حق و حکم است و در مورد حق یا حکم بودنش اختلاف است، ولایت ولی‌قهری می‌باشد. در این مورد سه نظریه مطرح شده است: نظریه اطلاق، نظریه عدم مفسده، نظریه رعایت مصلحت که از بین این سه نظریه، نظریه رعایت مصلحت، بیشتر با ماهیت ولایت ولی‌قهری سازگارتر است. فصول پایان‌نامه: این تحقیق در سه فصل ارائه شده است: فصل اول: «حق و حکم» * حق * حکم * شک در حق و حکم * فرق بین…
چکیده: با توجه به اهمیت بحث حق و حکم در فقه امامیه و مشتبه بودن برخی از مصادیق آن، پایان‌نامه‌ حاضر، با عنوان «تبیین مفهومی و مصداقی حق و حکم، در فقه امامیه»، درصدد بررسی این مسئله بوده و بدین منظور، از دو فصل، تشکیل گردیده است. فصل اول، در سه بخش، تنظیم شده که در بخش اول، عنوان حق، بخش دوم، حکم و بخش سوم، تفاوت میان حق و حکم، مورد بررسی قرار گرفته است. فصل دوم نیز، از سه بخش تشکیل گردیده است. در بخش نخست، حق تألیف، در بخش دوم، حق تحجیر و در بخش پایانی، حق…
چکیده: یکی از مالیات‌هایی که سابقه‌ای به قدمت تاریخ اجتماعی بشر دارد، مالیات بر زمین یا همان «خراج» است. خراج مالیاتی است که حکومت‌ها و دولت‌ها از زارعین می‌گرفته‌اند و در ادوار مختلف تاریخ بشری و در نزد اقوام و ملت‌های گوناگون دارای انواع، شکل‌های مختلف و شرایط متفاوت بوده است. در اسلام نیز چون قسمت اعظم درآمدهای بیت‌المال و خزانه دولت‌های اسلامی به‌وسیله خراج تأمین می‌شده، این مقوله از اهمیت بسزایی برخوردار بوده است، با توجه به قدمت آن برای این مهم قوانین و احکام خاصی نیز تدوین شده است. چون اکثر سلاطین از اهل سنت بوده‌اند، آن‌ها بیشتر…
چکیده: نوشتار حاضر اندک کوششی است در جهت بررسی و تبیین کلیات جرائم شرب خمر و قماربازی که با استفاده از آیات و احادیث و همچنین نظرات فقها و دانشمندان علم حقوق تهیه و تدوین گردیده است. توضیحات بیشتر: فصول پایان‌نامه: این تحقیق در دو فصل ارائه شده است: فصل اول: «شرب خمر» * مبحث اول: تاریخچه و مفاهیم * مبحث دوم: شرب خمر از دیدگاه ادیان آسمانی * مبحث سوم: کیفر ارتکاب به شرب خمر (حد) * مبحث چهارم: عناصر تشکیل‌دهنده جرم تظاهر به استعمال مشروبات الکلی * مبحث پنجم: عناصر تشکیل‌دهنده جرم خرید یا حمل و نگهداری مشروبات…
چکیده: بر اساس همه سیستم‌های حقوقی، رکن «ضرر و ورود خسارت»، اصلی‌ترین رکن از ارکان مسئولیت است، لیکن گستره ضرر قابل جبران در نظام‌های حقوقی متفاوت است و برخی از نظام‌های حقوقی همچون نظام اسلام، همه مصادیق ضرر را قابل جبران نمی‌دانند که در این تحقیق، مصادیق ضرری که در قابلیت جبران آن تردید و اختلاف وجود دارد؛ مورد بررسی قرار گرفت. این مصادیق تحت عناوین «ضرر از بین رفتن دارایی، کاهش ارزش و بازماندن از منفعت»، مورد بررسی قرار گرفت. ضرر «از بین رفتن دارایی» یا «ذهاب ملکیت»، مصداقی از ضرر است که زیان‌دیده بر اساس فعل زیان‌بار دیگری،…
چکیده: در این رساله بحث تفصیلی انقلاب و قیام در مقابل حکومت ظلم از دیدگاه اسلام مورد بررسی قرارگرفته است. نخست تاریخچه‌ای از تئوری‌های انقلاب و پدیده‌هایی چون شورش، طغیان، کودتا و اصلاح ذکر شده و سپس به این نکته اشاره می‌شود که واژه انقلاب یکی از الفاظی است که در قرن هفده به بعد در ایران مورد استعمال قرارگرفته و در فرهنگ‌ها و اقوام مختلف دیگر نیز الفاظ متفاوتی برای آن بکار رفته است. علاوه بر تنوع الفاظ از گستره تعاریف و مفاهیم مختلفی نیز برخوردار بوده است؛ بنابراین برای تحقیق پیرامون موضوع باید بحث لفظی را کنار گذاشت…
چکیده: یکی از مهم‌ترین مسائلی که در بین بزرگان از علمای فریقین وجود دارد موضوع مصلحت است که دارای مباحث گسترده‌ای می‌باشد و با در نظر گرفتن آن بسیاری از چالش‌های فقهی برطرف می‌گردد. مصلحت به معنای خیر و صلاح و منفعت است که در کلام برخی از علما در مقابل مفسده آمده است و یکی از مسائل مهمی که در این بحث وجود دارد این است که احکام تابع مصالح و مفاسد می‌باشند. مصلحت دارای مباحث گسترده‌ای است که در این تحقیق به مصلحت شرعی توجه ویژه‌ای شده است. مصلحت شرعی بر سه قسم است. معتبر، ملغاه و مسکوت…