پایان-نامه

چکیده: بررسی زمینه‌های نشانه شناختی تعزیه در محدوده پژوهش‌هایی که به تحول و تکمیل آن پرداخته‌اند، کمتر مورد توجه و امعان نظر بوده است. تحقیق حاضر تلاشی جهت شناختی مبتنی بر نشانه‌شناسی تعزیه است. بر این اساس ضمن سیری کوتاه در تعزیه به‌عنوان هنری قدسی و تحول و تطور آن در طول تاریخ حیات آن، و بررسی آراء و نظریات بزرگان علم نشانه‌شناسی و نشانه‌شناسی درام به‌طور خاص، به تطبیق این نظریات با عناصر تعزیه پرداخته شده است. در این راستا تفاوت‌های تعزیه با تأثر غربی، ویژگی‌های آن ارائه، و محدودیت‌ها و کمبودهای نشانه‌شناسی در تجزیه و تحلیل فرایند معنا…

چکیده: اهمیت و جایگاه شرح نهج‌البلاغه ابن ابی الحدید در میان متون علوم دینی و همچنین جایگاه و نقش تأثیرگذار شخصیتی همچون عمر بن خطاب در تاریخ اسلام و به‌خصوص در موضع‌گیری‌های شارح نهج‌البلاغه، نگارنده را بر آن داشت که دیدگاه‌ها و دفاعیات شارح معتزلی در مورد عمر بن خطاب را به بوته نقد و بررسی بکشاند. دیدگاه‌های ابن ابی ‌الحدید درباره عمر در دو حوزه تاریخی و کلامی تقسیم‌بندی می‌شود. وی در خلال برخی مباحث تاریخی تلاش دارد به طرق مختلف همچون ذکر روایات تاریخی در فضیلت عمر و هم‌چنین منقولات و استنادات تاریخی، شخصیتی صالح، سالم و مصون…

چکیده: طور کلی رساله حاضر از چهار فصل تشکیل می‌شود. در فصل اول چگونگی فتح خراسان به دست مسلمانان، مهاجرت اعراب به آن ناحیه، روابط قبایل عرب با یکدیگر، سازمان اداری خراسان و جایگاه دهقانان در ساختار اجتماعی و اقتصادی تشریح گردیده است. در فصل دوم بنا به اهمیت موالی در قلمرو حکومت اسلامی، چگونگی شکل‌گیری موالی در اسلام، سیاست بنی‌امیه و رفتار آنان نسبت به موالی، اقدامات عمر بن عبدالعزیز خلیفه اموی در ارتباط با شیعیان، خوارج و موالی پرداخته شده است. زمینه‌های عمومی دعوت عباسیان، منشأ عباسیان، انتخاب خراسان برای دعوت، سیاست «الرضا من آل محمد (ص)» از…

چکیده: نوع فعالیت سیاسی خاندان‌ها و نحوه عملکرد آن‌ها در طول تاریخ اسلام از عوامل مهم تأثیرگذار در پیدایش و شکل‌گیری حکومت‌ها بوده است. علاوه بر آن خاندان‌ها در پیدایش و گسترش علوم مختلف عقلی و نقلی و انتقال آن به نسل‌های بعد نقش قابل توجهی را ایفا نموده‌اند. به همین دلیل شناسایی نحوه عملکرد سیاسی خاندان عقیل در قرون بعد که در شناخته‌شده‌ترین دوره حیات خود، یعنی قرن 1 هجری به لحاظ سیاسی نقش مهمی را در برخورد با حکومت بنی‌امیه ایفا نمودند، موضوع مهمی می‌باشد که؛ نیازمند بررسی و پژوهش بوده است. از سوی دیگر با در نظر…

چکیده: بر طبق آیات قرآن، قاعدین افرادی هستند که بدون عذر موجه از جهاد کناره گرفته، پیشوای حق را یاری نمی‌دهند. در زمان پیامبر (ص) نیز افرادی این‌گونه بودند که در آیات متعدد قرآن به آن‌ها اشاره شده است. در دوران خلافت امام علی (ع) نیز افرادی از همراهی امام در جنگ‌ها خودداری کردند که در میان سران آن‌ها برخی از صحابه مانند سعد بن ابی وقاص، عبدالله بن عمر و… بودند که در این پژوهش به بررسی علل و انگیزه‌های رفتار آن‌ها پرداخته می‌شود. ابوموسی اشعری سردمدار آن‌ها بود که در جنگ جمل، کوفیان را به کناره‌گیری از جنگ…

چکیده: عاشورا بزرگ‌ترین نماد در فرهنگ شیعه است. شناسایی و ارائه دلایل حرکت و نماد زیبایی عاشورا رسالتی بر گردن تمامی هنرمندان متعهد است. در بین نمادها می‌توان به نشانه‌های تصویری اشاره کرد. در این رساله تلاش بر آن بوده است تا پاسخ سؤالات زیر ارائه گردد. 1_ چگونه و در چه زمانی علامت‌ها و نمادها شکل گرفته‌اند؟ 2_ قدرت انتقال مفاهیم کربلا در نمادها چگونه است؟ 3_ تأثیرات عاشورا در هنر ایران تا چه حدودی بوده است؟ 4_ چگونه می‌توان با زبان امروز و نمادهای گذشته عاشورا را معرفی نمود؟ الف) در فصل اول تعریف و تاریخ سمبل و…

چکیده: خلافت فاطمی اولین حکومت شیعی بود که مستقل از عباسیان در جهان اسلام شکل گرفت و خلفای فاطمی اولین حاکمانی بودند که عنوان خلیفه را پس از عباسیان بر خود نهادند. تشکیل این حکومت در مغرب بود و سپس با فتح مصر به آنجا انتقال یافت. در این زمان بین حاکمان اسلامی و جامعه‌ی مسلمانان علم از جایگاه والایی برخوردار بود. خلفای فاطمی نیز توجه زیادی به علم‌آموزی و تعلیم و تربیت نمودند. مراکز تعلیمی خاصی در این دوره چون دارالعلم تأسیس شد. جامع الازهر در قاهره نیز مرکزی برای تدریس علوم دینی بود. کتابخانه‌ی قصر خلفا‌ی فاطمی از…

چکیده: پس از ظهور اسلام واقعه عاشورا از حیث اثر بخشی مهم‌ترین و تأثیرگذارترین حادثه تلقی می‌شود. اهمیت این رخ داد تاریخی موجب شد که از همان روزهای نخستین پس از حادثه، کسانی نقش گزارشگر را ایفا کنند. به‌مرور مجموعه این گزارش‌ها و روایات صورت مکتوب به خود گرفت؛ و این امر در ادوار مختلف تحت تأثیر شرایط سیاسی و اجتماعی حاکم بر جوامع آن روزگار ادامه یافت. در دوره حکومت صفویان که به‌عنوان دوره حاکمیت تشیع در ایران شناخته می‌شود، تاریخ‌نگاری و مقتل نویسی امام حسین (ع) مورد توجه قرار گرفت و آثار متعددی در این زمینه نگاشته شد….

چکیده: ابومخنف یکی از پیشگامان تاریخ‌نگاری در سده اول است. مقتل نگاشته شده توسط ایشان یکی از مهم‌ترین آثار در زمینه شهادت امام حسین (ع) و واقعه عاشورا به شمار می‌آید. بررسی این اثر ما را با اولین تصویر مکتوب و بکر از این واقعه آشنا می‌کند. اثری که در آن سند روایت حفظ شده و دیدگاه‌ها و گرایش‌های مذهبی بر روی متن تأثیری نداشته است و روایات بدون شاخ و برگ و با رعایت ترتیب زمانی وقوع حوادث در این اثر ثبت شده‌اند. انعکاس این روایت در آثار پس از آن، اهمیت آن را نزد دانشمندان دیگر از گذشته…

چکیده: پژوهش حاضر به بررسی مراتب تحریف در حماسه‌ی حسینی، از طریق استخراج تحریفات از مراثی و مدایح برجسته‌ی دهه‌های 50-70 پرداخته است که با بررسی متون مختلفی اعم از: مقتل‌های معتبر (مطالعه‌ی حدود 20 مقتل، به‌عنوان منابع اصلی) و نیز کتب مرتبط با بحث تحریفات عاشورا و آسیب‌شناسی عزاداری‌ها و مقالات مرتبط با این موضوع و نیز کتب علوم قرآنی و حدیثی (به‌عنوان منابع فرعی) که تا حدودی به بحث تحریفات عاشورا و زوایای آن پرداخته‌اند، صورت گرفته است. این پژوهش، مبتنی بر روش کتابخانه‌ای _ توصیفی است؛ و از طریق نقد و تحلیل مدایح و مراثی از نوارها…

چکیده: «عاشورا پژوهی» از جمله موضوعات مهمی است که از قرن‌ها پیش تا به امروز همواره مورد عنایت صاحب‌نظران واقع شده است. پژوهش حاضر نیز کاوشی است در همین راستا است که با محوریت کتاب مناقب ابن شهرآشوب _ به‌عنوان یکی از معتبرترین آثار قرن ششم _ و با روش توصیفی _ تحلیلی و با استفاده از منابع اسنادی و کتابخانه‌ای سامان یافته است. پژوهش حاضر می‌کوشد تا ضمن ابهام‌زدایی از برخی ابعاد این حماسه، به بررسی صحت و سقم روایات مناقب ابن شهرآشوب بپردازد. یافته‌های پژوهش حاضر بیانگر این واقعیت است که با وجود مطابقت‌های بسیار زیاد مناقب با…

چکیده: مقتل نگاری بخشی از تاریخ‌نگاری از صدر اسلام محسوب می‌شده اما تنها تاریخ‌نگاری نیست، ترسیم یک واقعه عظیم انسانی است که به انگیزه کشف تمام جوانب عقیدتی-سیاسی و اجتماعی آن صورت می‌گیرد، در طول تاریخ بسیاری حوادث عاشورا را ضبط و ثبت کرده‌اند و پیرامون آن کتاب‌ها نوشته شعرها سروده و مرثیه‌هایی گفته‌اند اما هر یک با انگیزه و سنّت خود و عاشورا هیچ‌گاه از صحنه تاریخ محو نشد، حادثه‌ای جاودانه و حماسی باقی ماند و تاکنون هزاران نویسنده در این راستا قدم‌ها برداشته و قلم‌ها زده‌اند. مسلمانان نیز به فراخور ذوق و سلیقه خود از زمان بدو حادثه…