پایان-نامه

چکیده: مؤلفه‌های فرهنگی شریان‌های زندگی جامعه انسانی است که عموماً توسط حاکمان قابل تغییر است، اما گاهی مردم با اطاعت از رهبران دینی خود وضعیت فرهنگی و شرایط سیاسی و اجتماعی خود را تغییر می‌دهند. پژوهش حاضر با روش توصیفی _ تحلیلی به تبیین شرایط فرهنگی عصر امام رضا (ع) و نقش ایشان در برابر گروه‌ها و فرقه‌های مختلف پرداخته و این فرضیه را پیگیری می‌کند که امام رضا (ع) با استفاده از شرایط فرهنگی نسبتاً مناسبی که در اثر جنگ‌های داخلی بین امین و مأمون به وجود آمد، اقدامات مؤثری انجام داد که ثمره آن پرورش نخبگان علمی، برجای…

چکیده: امام حسین (ع) در قرآن و روایات، با عناوینی مانند فرزند رسول خدا (ص)، دارای طهارت و عصمت، واجب الاطاعه، مظلوم و صاحب نفس مطمئنه معرفی شده است. قیام امام حسین (ع) از منظر سنت دارای مبانی مهمی مانند اصلاح‌طلبی، امربه‌معروف و نهی از منکر و تشکیل حکومت اسلامی است؛ اما از منظر قرآن، این قیام از جهات متعددی قابل بررسی است؛ از یک‌سو، امام حسین (ع) مفسر، وارث معارف و مجری احکام قرآن است، که دلایل قرآنی و حدیثی بر آن دلالت داشته و به دلیل امامت، عصمت و رضایت پیامبر از آن حضرت قیام ایشان بر محور…

چکیده: قرآن کریم تنها کتاب آسمانی است که با عنایت ویژه خداوند از هرگونه تحریفی مصون مانده است. بنابر این، منبعی مطمئن برای دست‌یابی به معارف و آموزه‌های وحیانی خواهد بود. تفسیر قرآن کریم هم از همان روزهای آغازین نزول این کتاب شروع گردیده و در طی قرون و اعصار پس از آن به گونه‌های مختلف ادامه یافته است. یکی از روش‌های تفسیری که مورد قبول اکثریت قریب به‌اتفاق مفسرین است، روش تفسیر قرآن به قرآن می‌باشد. در این روش تفسیری، می‌توان با استناد به آیاتی از قرآن، آیات دیگر را تفسیر کرد. در حقیقت این روش، همان روش نبی…

چکیده: مسئله جانشینی پیامبر اسلام (ص)، یکی از مباحث کلامی مهم میان عالمان و اندیشمندان مسلمان و غیرمسلمان است که توجه خاورشناسان را نیز به خود جلب کرده است. این رساله مسئله جانشینی پیامبر اسلام (ص) را از منظر خاورشناسان مورد بررسی قرار داده و در این رابطه به سه موضوع دیدگاه خاورشناسان در مورد وجود جانشین برای پیامبر (ص)، جانشینی علی (ع) و حادثه سقیفه پرداخته است. خاورشناسان بر این باورند که پیامبر اسلام (ص) از آغاز با مسئله «انذار عشیره»، زمینه فعالیت دینی و تربیتی را فراهم نموده و مسئله جانشینی خود را روشن ساخت. حدیث غدیر، حدیث…

چکیده: در این پژوهش دیدگاه علمای شیعه و اهل سنت در مورد مصحف امام علی (ع) را (که قرآن نگاشته شده به خط آن حضرت و املای شخص پیامبر اسلام بوده) را و کتاب علی (ع) یا جامع علی (ع) (که کتابی مشتمل بر احکام حلال و حرام می‌باشد) مورد مقایسه قرار گرفته و اختلاف نظر و اشتراک نظر آنان در این زمینه برشمرده شده است. نویسنده در پنج فصل به معرفی این کتاب‌ها و ویژگی‌های آن‌ها و دیدگاه علمای شیعه و اهل سنت در این باره پرداخته است. در فصل اول، کلیاتی درباره مصحف ارائه شده و تعریف لغوی…

چکیده: این پژوهش به بررسی مقام و منزلت فاطمه زهرا، با تکیه بر احادیث فریقین پرداخته است. اسلام تقوا را ملاک فضیلت و برتری می‌داند و حضرت زهرا (س) با داشتن خلق کریم، نفس شریف، بزرگواری، خوش‌رویی، پاک‌دامنی، زهد، ایثار، شوهرداری و عبادت همراه با خشوع و خلوص، این فضیلت را از آن خود کرده است. جایگاه والای فاطمه نزد خدا تا حدی است که در دنیا از طرف خدا، برای او غذای آسمانی فرستاده می‌شود، معیار حق قرار می‌گیرد، سلام الهی به او می‌رسد و در آخرت با عظمت از محشر عبور می‌کند. منزلت فاطمه نزد پیامبر اسلام هم…

چکیده: زمینه‌های فکری و شرایط فرهنگی دوران امام رضا (ع) به‌گونه‌ای بود که مذاهب مختلف در حال تثبیت جایگاه خود در جامعه اسلامی بودند. در چنین موقعیتی، امام رضا (ع) با برخورداری از جایگاه و شأن علمی ویژه، مسئولیت تبیین انحرافات فکری و اعتقادی مذاهب مختلف را بر عهده گرفته و با مناظرات و احتجاجات بسیار، به رد شبهات پیرامون عقاید ناب اسلامی پرداخته و مبانی مذهب شیعه را تثبیت نمود. یکی از این گروه‌های منحرف، خوارج بودند که بر اساس اعتقادات خود، مرتکبین گناه کبیره را کافر دانسته، شرایط خلیفه را منحصر در تقوا، عدالت و شمشیر می‌دانستند، تقیه…

چکیده: فخر رازی در میان مفسران و متکلمان اهل سنت، بیشترین فضایل را درباره اهل‌بیت (ع) بیان نموده است. او با استناد به آیات قرآن و روایات نبوی، به مواردی مانند محبت، اعلمیت، طهارت، منزلت و کرامت اهل‌بیت (ع), تصریح کرده است. پژوهش حاضر با روش توصیفی – انتقادی به بررسی دیدگاه و آرای فخر رازی درباره اهل‌بیت (ع) پرداخته است. فخر رازی در باب فضایل، مناقب و محبت اهل‌بیت (ع) چنان می‌نویسد که اگر کسی از گرایش او به مذهب شافعی آگاه نباشد وی را شیعه می‌پندارد. او مصداق یقینی اهل‌بیت (ع) را همان اصحاب کساء یعنی پیامبر، علی،…

چکیده: مسأله شناخت خدا و یگانگی او، از مهم‌ترین مباحث اعتقادی اسلام و سایر ادیان الهی است که اولین هدف انبیا را نیز تشکیل می‌دهد. در کلمات و سخنان امام علی (ع) دلایل عقلی متعددی مشاهده می‌شود که وجود خدا و یگانگی او را به اثبات می‌رساند. پژوهش حاضر نیز کوشیده است تا این دلایل عقلی را با روش تحلیلی مورد بررسی قرار دهد. از میان سخنان امام علی (ع) می‌توان برهان عقلی برای اثبات وجود خدا استخراج نمود؛ آنچه با عنوان برهان صدیقین در سخنان فلاسفه و متکلمین مطرح می‌گردد، در واقع، برهانی برای پی بردن از علت به…

چکیده: پایان‌نامه حاضر، از دو منظر سیاسی و فرهنگی موضع‌گیری امویان و عباسیان در قبال اهل‌بیت (ع) را باهم مقایسه می‌کند. نویسنده در دو بخش شیوه‌های فرهنگی سیاسی حاکمان اموی و عباسی درباره نوع برخورد با اهل‌بیت (ع) و محدود کردن آن‌ها را بررسی کرده است. وی در بخش اول ابتدا امویان و ریشه‌های نسبی و حکومتی و چگونگی به قدرت رسیدن آنان را شرح داده، سپس با معرفی اجمالی عباسیان، ریشه‌های خاندانی و کارکردهای دوران حکومت آن‌ها و فهرست حاکمان عباسی را بیان می‌کند. نگارنده در ادامه جریان منع نقل، نشر و نگارش حدیث در زمان خلافت عمر و…