کلامی

چکیده: رسول خدا (ص) به استناد آیه دوم سوره جمعه سه برنامه مهم را دارا می‌باشد. 1) خواندن آیات پروردگار بر آن‌ها و آشنا ساختن گوش‌ها و افکار با این آیات. 2) تعلیم، یعنی وارد ساختن این حقایق در درون جهان آن‌ها. 3) تزکیه نفوس و تربیت ملکات اخلاقی و انسانی. پایان‌نامه حاضر در پنج فصل تهیه شده است، فصل اول: مباحث کلیات مطرح کرده‌ایم. در فصل دوم: شرایط تزکیه بیان شده. فصل سوم: از مهم‌ترین عوامل تزکیه بحث شده. فصل چهارم: مراحل تزکیه مطرح شده. فصل پنجم: موانع تزکیه بررسی‌شده است. فصول پایان‌نامه: این تحقیق دارای پنج فصل می‌باشد:…
چکیده: توبه در لغت به معنای بازگشتن و در اصطلاح عبارت است از: ندامت و پشیمانی بر اعمال گذشته و تصمیم بر عدم بازگشت به گناه. این واژه از جمله الفاظ مشترک بین پروردگار و عبد می‌باشد. توبه خدا عبارت است از: برگشتن به‌سوی عبد به رحمت و توبه عبد عبارت است از: برگشتن به‌سوی خدا به استغفار و دست‌برداری از معصیت. استعمال واژه‌های توبه، استغفار و انابه در آیات و روایات گاه به‌گونه‌ای است که نشان می‌دهد بین آن‌ها اتحاد معنایی وجود دارد، اما توجه به معنای لغوی و اصطلاحی آن‌ها و نیز برخی دیگر از شواهد، نشان‌دهنده‌ی افتراق…
چکیده: مفهوم کلی تهذیب و تزکیه عبارت از تطهیر و پاک‌سازی نفس از اخلاق ناپسند و صفات رذیله و آراستن آن به فضایل می‌باشد. تهذیب و تزکیه به‌عنوان یکی از واجبات، موجب رستگاری انسان و بالا رفتن انگیزه برای اکتساب اخلاق الهی است که بدون تزکیه امکان ندارد. مهم‌تر از همه، توجّه به هدف اساسی بعثت انبیای الهی، اهمیت و جایگاه تهذیب و تزکیه در قرآن را مشخص می‌کند. در این راستا، روش فلسفی و عقلی که ویژگی آن تکیه بر اعتدال میان قوای چهارگانه نفس می‌باشد و همچنین روش عرفانی که توجه خاص به روابط انسان با خدا دارد…
چکیده: حب و بغض دو حقیقت نهفته فطرت آدمی است که دست خلقت الهی در کمون انسان‌ها سرشته است. دین اسلام آیینی است متصل به وحی که جهت این خصیصه را ترسیم و مصادیق محبوب و یا مبغوض را معلوم دینداران به آیین محمدی (ص) کرده است. باید گفت که هم قران کریم و هم متون روایی منقول از پیامبر اکرم (ص) و همه‌ی ائمه بزرگوار شیعه (ع) همواره مرزها و فرهنگ مربوط به این ویژگی فطری را تشریح و موضوعات اصلی و فرعی آن را چه در اعتقاد و چه در عمل سامان بخشیده‌اند. در این پایان‌نامه سعی بر…
چکیده: در این پایان‌نامه موضوع دعا در قرآن از دو جهت مورد بررسی قرار گرفته است: 1) دعا به معنای مصدری 2) دعا به معنای اسمی. مراد از دعا به معنای مصدری، معناشناسی دعا در قرآن کریم است. در این قسمت سعی شده با استناد به قول لغت پژوهان و نیز موارد کاربرد واژه دعا و دیگر واژگان هم‌خانواده آن در قرآن کریم، مفهوم صحیح دعا از دیدگاه قرآن ارائه شود. سؤالی که در این بخش مطرح است این است که حقیقت دعا چیست؟ آیا دعا، خواندن است یا خواستن؟ به عبارت دیگر آیا دعا با سؤال متفاوت است؟ جوابی…
چکیده: دعا به معنی خواندن، رغبت به سوی خدا و درخواست عنایت و استمداد از پروردگار است. دعا و نیایش، روح را تهذیب، نفس را تزکیه، اندیشه را تصفیه و تردید را از دل‌ها می‌زداید و راه رشد و تقوی و کمال را به رهروان این طریق می‌نمایاند. هر عبادتی ظاهر و باطنی دارد، باطن هر عبادتی عبارت است از توجه خالص، ارتباط قلبی و مراقبت همیشگی بر این ارتباط. دعا نیز از چنین باطنی برخوردار است و داعی باید مراقبت کند که همواره خود را در محضر رب‌العالمین مشاهده کند، بر این اساس، دعا در لسان پیشوایان به “مخ…
چکیده: به سبب ارزش و اهمیت والای مثبت اندیشی و خوش گمانی در تمام امور و پیامدهای مبارک آن، از جمله سلامتی و آسایش روح و روان فرد و جامعه، موضوع این تحقیق به خوش گمانی یا «حسن ظن» اختصاص یافت. این صفت با تمام ابعادش شامل حسن ظن به خدا، به خود، به همنوع و به جهان آفرینش خواهد بود. در آموزه‌های دینی به این ویژگی به‌عنوان صفتی برجسته توصیه شده و از بدبینی و سوءظن در جامعه ایمانی نهی شده است. خدای متعال نیز مؤمنان را از هر گونه بدگمانی و بدبینی که موجب تضییع شخصیت و حرمت…
چکیده: مباحث و مطالب اصلی این پژوهش در چهار فصل فراهم آمده است. در فصل اول: معنا و ماهیت دعا مورد بحث و بررسی قرار گرفته است و در زمینه مفهوم شناسی، دعا از منظر لغت و اصطلاح، کاربردهای دعا در قرآن و توضیحاتی در رابطه با واژه نیایش ارائه شده است. فصل دوم: به آثار و کارکردهای دعا اختصاص دارد،‌ با تأکید و تذکر بر جنبه عبادی دعا،‌ در دو محور، محور نخست: آثار و ثمرات دعا در عرصه ارتباط انسان و خداوند، محور دوم: آثار و ثمرات دعا در عرصه حیات فردی بشر و دستاوردهای دعا. در مجموع،…
چکیده: در دین مبین اسلام از جمله مسائل اساسی و مهم، موضوع اخلاص است. در این راستا هدف پژوهش حاضر روشن کردن مفهوم اخلاص، شناسایی نسبت این صفت با سایر صفات اخلاقی در چهارچوب آموزه‌های اسلامی و استنتاج تلویحات تربیتی آن است. این پژوهش از نوع پژوهش‌های کیفی و گردآوری داده‌ها به‌صورت اسنادی است و برای تحلیل داده‌ها نیز از روش توصیفی، تفسیری در آن استفاده شده است. در این پژوهش با توجه به اصل هدفمند بودن و تنوع حداکثری، کتاب‌های تفسیر المیزان، تفسیر تسنیم، تفسیر نمونه، اصول کافی، نهج‌البلاغه، معراج السعاده، جامع السعادات، غررالحکم و دررالحکم، مورد بررسی قرار…
چکیده: بر اساس تعالیم اسلامی تزکیه‌ی نفس، نقش مهمی در نورانیت قلب، برای دریافت علوم الهی دارد و تنها راه ورود به سطوح بالاتر زندگی معنوی و مشاهده‌ی معارف الهی است. قرآن کریم مهم‌‌ترین شرط ژرفکاوی در متن مقدس قرآن و عبور از لفظ به معنا و از معنا به حقایق قرآن را، تزکیه‌ی نفس قرار داده‌ است تا جایی که معتقد است: فهم عمیق حقایق قرآن در انحصار پاکان است «لَایَمَسُّهُ إِلَّا الْمُطَهَّرُونَ»(واقعه،79). برای تحقق این امر، تبعیت از متعالى‌‌ترین و شایسته‌‌ترین الگوی انسانیت، پیامبر اکرم (ص) را پیشنهاد می‌نماید «لَقَدْ کَانَ لَکُمْ فِی رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَهٌ حَسَنَهٌ»(احزاب،21). روایات…
چکیده: توکل سپردن کارها به خدا و اعتماد به لطف اوست. مقام توکل پایین‌تر از مراحل رضا، تسلیم و توحید است؛ توکل بر خدای سبحان ضامن همه امور است و خدا امور متوکلان را کفایت می‌کند. نجات یافتن از ناراحتی‌ها، غم و اندوه، گشایش در گرفتاری و رزق، نصرت حق در غلبه بر باطل، هدایت از گمراهی به نور، رهایی از ترس، رهایی از شر منافقان و بدزبانان و تحمل آزار دشمنان در دفاع از دین خداوند، رها شدن از طوفان غریزه حب جاه و مال، رها شدن از مشکلات جنگ‌ها، تصمیم‌گیری‌ها، مهاجرت‌ها، بی‌کسی‌ها، بی‌پناهی‌ها، نیرنگ‌ها و فریب‌ها و سرکشی‌های…
چکیده: صفت خوف و رجاء در زندگی عملی انسان نقش تعیین کننده‌ای دارد، زیرا انسان با داشتن امید، از خطر ورود در زمره کافران رهایی یافته و با دارا بودن بیم، خود را از مکر الهی در امان نمی‌بیند. خوف و رجای حقیقی، هرگونه موانع کمال را از سر راه انسان برداشته، موجب وصول انسان به مراتب بالای قرب الهی می‌گردد و براى هر انسان خواهان سعادت، اعم از سعادت دنیوى و اخروى لازم است. مؤمن راستین هم امید به لطف و رحمت حق‌تعالی دارد و هم از عذاب و کیفر خداوند وحشت دارد. امیدِ تنها، بدون عمل، غرور و…