ادیان،-مذاهب-و-فرق

چکیده: نوشته‌ی حاضر در پی بررسی چیستی مفهوم امور حسبیه و سیر تحول این مفهوم در فقه سیاسی شیعه است. بدین منظور نگارنده در فصلی پس از تبین مفاهیمی همچون فقه، فقه سیاسی و امور حسبیه (از منظر فقهای شیعی و سنی) با تقسیم‌بندی ادوار فقه شیعه به بررسی آرا و نظرات برخی از فقهای برجسته و تأثیرگذار در هر دوره پرداخته است. ازآنجاکه در تألیفات اکثر فقها بابی به‌عنوان حسبیه وجود ندارد، نویسنده تلاش کرده از طریق یافتن مصادیق امور حسبیه و گفتار پراکنده‌ی فقها در مورد حسبیه، در حد بضاعت خویش، نگاه فقیه مدنظر در خصوص مفهوم موردبحث…
چکیده: در جوامع روایی شیعه و اهل سنّت روایاتی در مورد فتنه‌ها و حوادث آخرالزمان واردشده است. یکی از موضوعات مطرح‌شده در این روایات دجّال است که برخی عالمان آن را از علائم آخرالزمان و برخی دیگر از علائم ظهور دانسته‌اند. در جوامع روایی اهل سنّت روایات موضوع دجّال از جوامع روایی شیعه بسیار بیشتر است. این روایات به‌طورکلی با توجه به موضوعات مطرح‌شده در آن‌ها به دودسته‌ی روایات با موضوعات مشترک و روایات با موضوعات مختص جوامع روایی فر یقین تقسیم می‌شود. موضوعات مشترک مانند وقایع زمان خروج دجّال، خصوصیات چشم دجّال، زمان و مکان خروج دجّال، خصوصیات مرکب…
چکیده: جنگ و جهاد از ابتدا، ازجمله مسائل مهم و مبتلابه جامعه اسلامی بوده است. اسلام برای جنگیدن قواعدی را مطرح کرده که جنگ را باهم؟ آثار و تبعاتش محدود و محصور در احکام شرعی می‌کند. قرآن با صراحت تأکید می‌کند که جنگ فقط باید درراه خدا و با نیت الهی باشد. در این صورت جنگ به‌عنوان «جهاد فی سبیل الله» شناخته می‌شود. با نگاهی به فلسفه جهاد در اسلام و دیدگاه دانشمندان مسلمان و مستشرقان به اهمیت و جایگاه جهاد یا جنگ درراه خدا پی می‌بریم. علم حقوق معاصر نیز تلاش نموده که جنگ و آثارش را در قوانینی…
چکیده: ارزشمندترین سرمایه ما مسلمانان قرآن مجید است و یکی از منابع مهم بهره‌وری از قرآن به‌کارگیری سنت یعنی احادیث پیامبر (ص) و اهل‌بیت (ع) اوست. ما روایات زیادی در زمینه‌های مختلف داریم. احادیث و روایاتی که از راویان شیعه و سنی نقل گردیده که ازجمله آن‌ها روایاتی است که در تفسیر قرآن می‌باشد و اکنون تحت عنوان کتب تفسیر روایی در اختیار ما قرار داده‌شده است. رساله حاضر پژوهشی است به ذکر و بررسی روایت‌های مشترک فریقین در تفسیر دو سوره (مریم و طه) در جزء 16 قرآن می‌پردازد. این تحقیق در راستای دست‌یابی به مشترکات روایی فریقین در…
چکیده: تمدن غرب ریشه در یونان و روم باستان دارد. نگاه این جهانی به مسائل جهان، میراث باستان است. در اواخر سلطه‌ی تقریباً یک هزاره‌ای کلیسا و فئودالیته، رنسانس به وجود آمد. اومانیسم و انسان‌گرایی وجه مشخصه دوران رنسانس است. با اکتشافات جغرافیایی و تحولات علمی، فلسفی و صنعتی، تمدن غرب به‌سوی جهانی کردن خود گام برداشت. اوایل سده نوزدهم، ابتدای یورش غرب به اقصی نقاط جهان است که با دو چهره‌ی علمی، فنی و کارشناسی ازیک‌طرف و قهری و استعماری از طرف دیگر خود را نشان داد. روحانیت شیعه تا ابتدای دوره صفوی- به‌استثنای آل‌بویه _ موقعیت چندان مناسبی…
چکیده: یکی از مهم‌ترین حوزه‌های تحقیق در علوم اجتماعی مطالعه انقلاب‌های سیاسی و اجتماعی است و از بزرگ‌ترین تحول ایران در دهه‌های گذشته، وقوع انقلاب اسلامی هست. وقوع انقلاب اسلامی ایران به دلایل مختلفی منجر به متحیر شدن اندیشمندان و محققان سیاسی جهان گشت و در همین راستا درزمینه علل و چگونگی وقوع انقلاب اسلامی پژوهش‌های مختلفی ارائه دادند. تحلیل علل وقوع انقلاب اسلامی منجر به شکل‌گیری ادبیات سیاسی نوین گشت که هر یک از این ادبیات رهیافت خاصی را برای تحلیل انقلاب اسلامی ایران دنبال می‌کردند؛ اما در زمینه مذهب و رهیافت دینی تحلیل آن‌چنانی صورت نگرفت لذا ما…
چکیده: قرن چهارم هجری باقدرت یافتن آل‌بویه اوضاع جدیدی برای آثار و اندیشه‌ها فراهم شد. در مرکز خلافت اسلامی بغداد دانشمندان بزرگی در زمینه‌های مختلف علوم و فنون به عرضه دیدگاه‌ها و نظریات خود پرداختند. این عصر ازلحاظ کتاب و کتابخانه نسبت به عصرهای دیگر امتیازاتی داشته است. نخستین کتابخانه سلطنتی ایران متعلق به سلسله شیعی و ایرانی آل‌بویه بود که در قرن چهارم و اوایل قرن پنجم هجری به مدت یک‌صد سال بر فارس، اصفهان، ری و عراق عرب حکومت می‌راندند. نقش امرا و وزرای آل‌بویه در تأسیس کتابخانه‌ها قابل‌توجه است این وزرا در طول وزارت خود، علاوه بر…
چکیده: عمده‌ترین موضوعی که شیعه و اهل سنت بر سر آن با یکدیگر اختلاف پیداکرده‌اند، درواقع موضوع ولایت و جانشینی پس از پیامبر اکرم (ص) است. شیعه معتقد است که پیامبر اکرم (ص) به دستور خداوند، علی (ع) را برای احراز این منصب الهی تعیین کرده است و می‌گویند سه آیه از سوره مائده دراین‌باره نازل‌شده است یعنی قسمتی از آیه 2 «الیوم یئس الذین کفروا من دینکم فلا تخشوهم و اخشون الیوم اکملت لکم دینکم و اتممت علیکم نعمتی و رضیت لکم الاسلام دینا» و آیه 55 «انما ولیکم الله و رسوله و الذین امنوا الذین یقیمون الصلوه و…
چکیده: کلام شیعه متکفل بررسی عقاید دینی به‌قصد تبیین و دفاع از این باورها با روش برهان و جدل می‌باشد. ماده آن روایات ائمه و صورت آن برهان و جدال احسن است. بحث‌های کلامی با پیامبر (ص) آغاز و بعد از پیامبر (ص) در بین متکلمین چند مسئله مطرح گشت مانند، امامت، قضا و قدر، جبر و اختیار و حسن ‌و قبح بودند. کلام در هر یک از این مباحث موضعی متفاوت داشت که الهام‌یافته از آیات و روایات امامان بود. در این پژوهش پس از کلیات (مفهوم کلام و شیعه، پیدایش آن و هویت کلام شیعه)، به نقش هر…
چکیده: عنوان پژوهش حاضر تاریخ تشیع قم از دوره مغول تا پایان صفویه است. سؤال اصلی پژوهش از چگونگی وضعیت کلی تشیع قم در طی این قرون از قرن هفتم تا پایان دوره صفوی است. در فرضیه این پژوهش بیان‌شده که شیعیان قم از دهه سوم قرن هفتم تا اواسط قرن هشتم از جنبه‌های سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی تغییر محسوسی نداشتند ولی ازآن‌پس به یک نشاط و رونق گسترده‌ای دست یافتند. برای دست یافتن به‌منظور اصلی این پژوهش چارچوب مفهومی در نظر گرفته شد که هرکدام از مفاهیم سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی را موردبررسی قرار دهد و مفهومی…
چکیده: هدف از نگارش این رساله تحت عنوان «تاریخ فقه و فقهای شیعه در قرن هشتم هجری» این بوده که ابتدا یک بررسی اجمالی از سیر تحول فقه شیعه و ادوار مختلف آن تاکنون را داشته باشد و با نگرشی دقیق تحولات و تطورات فقه شیعه و عوامل موجود در آن را موردبررسی قرار دهد تا نقش فقها را در این روند فکری و تکاملی و جایگاه و منزلت آنان را در میان جامعه نشان دهد. این رساله در دو بخش جداگانه موردبررسی قرارگرفته، در بخش اول آن پنج‌تن از فقهای مشهور قرن هشتم هجری بر اساس ترتیب تاریخی ذکر…
چکیده: چکیده پایان‌نامه (شامل خلاصه، اهداف، روش‌های اجرا و نتایج به‌دست‌آمده): فقه سیاسی شیعه به موضوعات و مسائل مختلف و متعددی می‌پردازد. یکی از این موضوعات و مسائل، موضع فقه سیاسی شیعه در باب دولت و نظریه‌پردازی دراین‌ ارتباط است. نظریه‌های دولت در فقه سیاسی شیعه به لحاظ تاریخی در ایران، با ظهور دولت صفوی آغاز می‌شود. از عصر صفوی تا حال حاضر، مقاطع، دوره‌ها و نظریه‌های مختلفی در خصوص دولت مطرح‌ شده است. در رساله حاضر به‌طور مشخص به سه نظریه «سلطنت مشروعه»، «سلطنت مشروطه» و «ولایت مطلقه فقیه» در گستره و بازه زمانی مشروطه تا جمهوری اسلامی پرداخته‌…