ادیان،-مذاهب-و-فرق

چکیده: سه فرقه اشاعره، حنابله و معتزله در دوره سلجوقی در فاصله سال‌های (429 _ 590 ق) در تعامل همگرایی و واگرایی با یکدیگر بودند. اشاعره و حنابله از گروه‌های اهل سنت بودند و در مسائل فکری و اعتقادی نسبت به دیگر گروه‌ها دارای همگرایی بیشتری بودند و این روند در دوره سلجوقی همواره تداوم یافت. با این وجود منازعات و درگیری‌های زیادی بین دو گروه در دوره سلجوقی روی داد. از سال 467 تا 512 ق تعامل خلیفه و سلطان سلجوقی در حالت واگرایی بود و قدرت خلیفه محدود به امور مذهبی شده بود و با قدرت گرفتن سلطان،…

چکیده: از سال 260 (آغاز غیبت صغری) تا 334 شیعیان (امامیه) و رهبران آنان برای این‌که به‌سان سایر فرقه‌ها _ چون زیدیه که معتقد قیام به سیف بودند – زیر فشار سنگین و عملیات سرکوبگرانه خلفای بنی‌عباس، پیروان مذاهب اهل سنت و امرای همسوی با خلافت از صحنه سیاسی و فرهنگی محو نشوند به تقیه روی آوردند، خط‌مشی عمومی علویان و شیعیان با دوران پیش از عصر غیبت و روزگار ائمه شیعی، یکسان بود. در این دوره محور و الگوی حرکت‌های سیاسی و فرهنگی، امام عصر (عج) بود که رهنمودهایشان به‌وسیله نواب اربعه، به‌طور محرمانه و سازمان‌یافته به علویان و…

چکیده: از عصر الناصرلدین‌لله و پس از قدرت یافتن مجدد خلفای عباسی دوره جدیدی برای شیعیان آغاز شد و آنان که تا پیش از این تحت فشار بودند، در این عهد حضور و مشارکتی فعال در عرصه سیاسی اجتماعی جامعه عراق داشتند. دستیابی شیعیان به مناصب حساس اداری در دربار عباسیان تا حد زیادی از تنش‌ها و آشوب‌های مذهبی کاشت و دستگاه خلافت بغداد توانست با تکیه بر دولتمردان شیعه به موفقیت‌های چشمگیری در زمینه سیاسی و اجتماعی دست یابد. در دوره المستنصر نیز شیعیان با تکیه بر بی‌طرفی مذهبی خلیفه در امور و منازعات میان درباریان سنی و شیعه…

چکیده: شناخت و بررسی مکاتب حدیثی شیعه از مهم‌ترین مباحث علوم حدیث است که با فهم آن می‌تواند هرچه بیشتر با سیر تطور و کیفیت علوم و مبانی مختلف حدیث آشنا شد. در این میان مکاتب حدیثی بغداد و ری به دلیل جایگاه ویژه و نقش مهمی که در تألیف کتب اربعه داشته‌اند همت بیشتری را برای کاوش و تفحص می‌طلبد. حوزه ری به سبب نزدیکی مسافت با قم و تأثیرپذیری از آن از شاخصه‌هایی چون اخباری گری دیدگاه خاص رجالی و کلامی حول غلو تدوین و نگارش کتب حدیثی با سبک متفاوت از گذشته به فعالیت پرداخت. از دیگر…

چکیده: شهر قم به جهت ارتباط تنگاتنگ با دو یادگار گران‌بهای رسول گرامی اسلام (ص) از شرافتی بالا برخوردار می‌باشد. این شهر در دوران رشد و گسترش اسلام نزدیک به دو قرن همواره آباد و پرنشاط بود. درخشش قم زمانی پرفروغ‌تر شد که حضرت معصومه (ع) وارد این شهر شد. تقدیر الهی این بود که آن حضرت در قم وفات یابند. این حادثه سبب شد تا قم مرکز تشیع در ایران گردد. فعالیت‌های علمی و حدیثی علمای قمی به حدی بود که برخی تشیع را مذهبی قمی دانستند. با وجود تحولات بزرگ سیاسی اجتماعی در قرون مورد بحث، شگفت‌انگیزترین رویداد…

چکیده: موضوع تحقیق پیرامون شاخصه‌های جامعه اخلاقی در اسلام و مسیحیت است؛ که در آن، ارزش‌های اخلاقی در حوزه رابطه انسان با انسان‌های دیگر ارزیابی می‌شود. شاخصه‌هایی که وجود یا عدم آن‌ها در هر جامعه‌ای، اخلاق آن جامعه را، به‌سوی تعالی یا سقوط اخلاقی سوق می‌دهد. تلاش این نوشتار، تطبیق اخلاق متن با اخلاق جامعه مطلوب و استحصال مهم‌ترین شاخصه‌های چنین جامعه‌ای است. ساختار بحث، بر دو محور مبانی اخلاق و شاخصه‌های جامعه اخلاقی، در دو دین اسلام و مسیحیت می‌پردازد. محور اول به تشریح علل و عوامل ارزش‌های اخلاقی و لایه‌های اخلاقی و راهکارهای اخلاقی مشترک، در قرآن و…

چکیده: در این رساله سه جریان مهم؛ مکتب خلفا، زندیقان و غالیان، مورد بازشناسی قرار گرفته و آن دسته از اقدامات آنان که در زمینه تفسیر مفسران تأثیرگذار بوده، ارزیابی شده است. مکتب خلفا که پس از رحلت رسول گرامی اسلام (ص) در برابر مکتب اهل‌بیت (ع) تأسیس و به دست امویان و عباسیان (به‌طور عموم) توسعه یافت، در حقیقت ارائه کننده نسخه حکومتی حاکمان جور از اسلام و توجیه‌گر اعمال نامشروع و ظالمانه آنان بود. برخی اقدامات پیروان این مکتب، چون: تدوین و نشر حدیث، خلق تئوری عدالت جمیع صحابه، ترویج احادیث جعلی و اسرائیلی؛ از طرفی موجب به…

چکیده: بحث رهبری شیعه یکی از مسائل بسیار مهمی است که پس از رحلت امام حسن عسکری (ع) در میان شیعیان به‌صورت یک بحران درآمد؛ به‌طوری‌که در مدت‌زمانی پس از رحلت ایشان حدود بیست فرقه شکل گرفت؛ اما در دوران غیبت صغرا عده‌ای از افرادی که در ابتدا و افراد برجسته ائمه عسکریین (ع) بودند، پس از مدتی فعالیت «مدعی رهبری شیعه» شدند. دغدغه‌ی اصلی پژوهش این است که سهم پایگاه‌های انگیزشی سیاسی، اقتصادی و دینی _ مذهبی را در ادعای مدعیان رهبری شیعه در دوران غیبت صغرا بسنجد. این پژوهش با روش کمی _ فراوانی سنجی و سهم سنجی…