پایان-نامه

چکیده: بدون شک یکی از مهم‌ترین هدف‌های خداوند از فرستادن پیامبران، سازندگی درونی انسان و اصلاح و تهذیب و تعلیم و تربیت او بوده است. مطالعه تاریخ زندگانی رسولان الهی و امامان بزرگوار و آثار بجا مانده از آنان، حکایت از آن می‌کند که احقاق حق و گسترش اخلاق و پندار و گفتار نیک و راهنمایی انسان‌ها بر پیمودن این راه و روش، مقصد عالی آنان بوده است. مراجعه به آثار بجا مانده از رسول مکرم اسلام (ص) و ائمه معصومین (ع)، ما را به شاهراه معنویت سوق می‌دهد. یکی از ارزشمندترین میراث مکتوب ائمه که تاکنون برای بسیاری از…

چکیده: «بررسی الگوهای رفتاری شیعه از نگاه امام باقر (ع) و امام صادق (ع)» عنوان پژوهشی است که به بررسی الگوهای اجتماعی، فرهنگی و سیاسی از منظر این بزرگواران می‌پردازد. انسان به‌گونه‌ای آفریده شده است که گویا الگوپذیری در سرشت وی نهادینه شده است. الگو نمونه عینی و مشهود یک فکر و عمل در ابعاد گوناگون است که برای رسیدن به کمال، از سوی دیگران پیروی می‌شود. اسوه‌های مطلوب و برجسته عامل تحرک انسان‌ها به‌سوی کمال و تعالی هستند. وجود الگوهای عملی شایسته در مکتب اسلام دلیل حقانیت و درستی آموزه‌های آن مکتب است که به‌طور صریح، امکان پایبندی به…

 چکیده: امام سجاد (ع) (95 – 38 ه.ق), چهارمین پیشوای شیعیان در سال‌های 61 تا 95 ه.ق بوده است. در این سال‌ها، پس از واقعه کربلا، اختناق و فشار سیاسی بر جامعه مسلمین مستولی بود. بعلاوه ستمگری‌های خاندان اموی (مانند واقعه حره) بر شدت اختناق می‌افزود. امام سجاد (ع) و شیعیان به پیروی از ایشان (متناسب با اوضاع زمانه) روش‌های ارشادی خود را در سه محور سیاست، فرهنگ و جامعه برای حفظ و تقویت بنیادهای شیعه پی‌ریزی و اجرا کرد. در صحنه سیاست خاندان اموی با خشونت، تکبر و یک‌جانبه‌گرایی (که حاصل اندیشه‌های جاهلی و تعصبات قبیله‌ای بود) چنان بر…

 چکیده: در این پژوهش سعی بر این بوده که دیدگاه‌های تربیتی امام محمدباقر (ع) در کتب شیعی بخصوص اصول کافی، بحارالانوار، تحف العقول و الخصال از سخنان گوهربار ایشان تحلیل و بررسی شده و مفاهیم تربیت، هدایت، عبادت، ایمان، وفای به عهد، صداقت، امر به معروف و نهی از منکر و موعظه از اصول کافی، بحارالانوار، تحف العقول و الخصال استنباط، استخراج و مشخص گردد. روش پژوهش حاضر از نوع پژوهشی و کیفی بوده است. ابزار گردآوری اطلاعات بر پایه‌ی مطالعات اسنادی، تحلیلی می‌باشد. بدین ترتیب با محور قرار دادن 4 جلد اصول کافی، 30 جلد بحارالانوار، 1 جلد تحف…

چکیده: عصر امام باقر (ع) و امام صادق (ع) مصادف با بروز اندیشه‌هایی چون امامیه، کیسانیه، غلات و زیدیه، از مکتب کلامی شیعه و معتزله، جبریه، مرجعه و خوارج از مکتب کلامی اهل سنت و زندقه، مسیحیت و یهودیت از غیرمسلمانان است. مکاتب فقهی شیعه و اهل سنت و اندیشه‌های سیاسی و اقتصادی بخش دیگری از اندیشه‌های آن عصر را به خود اختصاص داده است. امام باقر (ع) و امام صادق (ع) در برابر هریک از اندیشه‌ها مواجهه خاصی داشتند. سیره ایشان این‌گونه بود که مواجهات خود را بر مبنای دو اصل مهم پایه‌گذاری کنند: 1- پایبندی به مبانی دین…

چکیده: امامان شیعه همواره وحدت طلبی و تعامل مذهبی و اجتماعی و همزیستی مسالمت‌آمیز مسلمانان را به‌عنوان یک اصل در رسالت خود دنبال می‌کردند. این نوشتار درصدد است تا مبانی و راهکارهای مهم وحدت اسلامی را از دیدگاه دو پیشوای شیعه، امام باقر و امام صادق مورد برسی قرار دهد. بیشتر فعالیت‌های آن دو امام در عرصه‌های مختلف علمی، سیاسی و اجتماعی در راستای تحقق وحدت و همدلی بین مسلمانان و جلوگیری از اختلاف و تفرقه در جامعه قابل ارزیابی است. این مجموعه تا حد زیادی توانسته است واقعیت فوق را با بررسی و تبیین سیره قولی و فعلی ایشان…

چکیده: تحقق فرهنگ مهدوی از موضوعاتی است که همه مسلمانان با همه اختلافاتی که در زمینه‌های فقهی و اعتقادی باهم دارند، به آن اعتقاد دارند، آنان در کلیّت اینکه فرهنگ مهدوی روزی حاکم خواهد شد و آینده بشریت ختم به خیر خواهد شد، با هم اشتراک دارند، هرچند در برخی جزئیات آن با هم اختلاف دارند. ویژگی‌ها و جزئیات این فرهنگ رهایی‌بخش، در روایات ائمه معصومین (ع) به‌خصوص در روایات امام باقر (ع) و امام صادق (ع) ترسیم شده است. در این تحقیق به بررسی نقش امام باقر (ع) و امام صادق (ع) در گسترش فرهنگ مهدوی، پرداخته می‌شود. نقش…

چکیده: اهل‌بیت (ع) «ثقل اصغرند» که پیـامبر (ص) در بـین امت خویش به‌جای نهاد تا از ضلالت حفظ شده و از سعادت بهره‌مند گردنـد؛ و قـرآن کتابی است صامت و حاوی آیاتی متشابه و مجمل که نیاز به مبینی ناطق و عـالم دارد کـه همـان اهل‌بیت (ع) اند. از ابتدای نـزول وحـی و بعـد از آن، پیامبر (ص) و صحابه و تابعین و تمام مفسران تا زمان حاضر، همه در فهم وبیان قرآن شیوه‌هایی را به کار برده‌اند. امامان شیعه (ع) نیز که وارثان وحی‌اند روش‌هایی را بـرای بیـان قـرآن اعمال کرده‌اند که از بررسی روایات ایشان می‌توان به آن…

چکیده: معارف قرآن به‌عنوان منبع فیاض علم الهی همواره مورد توجه بشر، به‌ویژه دین‌داران واقعی بوده است و این معارف حقه الهی جز با تمسک به ائمه اطهار (ع) قابل درک و فهم نخواهد بود. امامان معصوم (ع) علاوه بر اینکه در عمل مروج و نشر دهنده فرهنگ ناب قرآنی بودند؛ با تشکیل حلقه‌های درسی و تربیت شاگردان برجسته به‌عنوان مفسران واقعی قرآن به امر تفسیر و تبیین آیات الهی نیز توجه داشته‌اند. از این بزرگواران به‌ویژه امام محمدباقر (ع) در خصوص تفسیر آیات روایات تفسیری فراوانی نقل شده و بشر امروزی نیز با توجه به قرار گرفتن در بعد…

چکیده: یکی از مسائل مهم و ضروری در تفسیر قرآن کریم، شناخت قواعد تفسیری و کاربست آن در تفسیر است، قواعد تفسیر قوانین کلی است که وسیله‌ی استنباط از آیات قرآن کریم قرار می‌گیرد و رعایت این قواعد باعث کاهش خطاهای تفسیری می‌شود و مفسر را در درک و فهم آیات و کشف مراد و مقاصد الهی یاری می‌رسانند، مسئله قواعد تفسیری از صدر اسلام مطرح بوده مانند قاعده ارجاع متشابهات به محکمات و در طول تاریخ تفسیر قرآن مورد توجه دانشمندان و مفسران بوده است و کتاب‌هایی نیز در این زمینه نوشته شده است، قواعد تفسیری امام باقر (ع)…

چکیده: با توجه به فرصت مناسب و شرایط اجتماعی و سیاسی پیش آمده در دوران امامین صادقین (ع)، این دو بزرگوار بیش از دیگر پیشوایان معصوم: در تفسیر آیات الهی و تشریح حقایق معنوی قرآن کریم و همچنین پرورش شاگردان، زمینه فعالیت و نشر دانش را داشته‌اند؛ و با بررسى تاریخ تفسیر، اهتمام دانشمندان اسلامى به قرآن کریم و خلأهاى سیر تدوین تفاسیر روشن مى‌‏شود؛ که در آن عصر مفسران نامی بزرگی در صحنه تفسیر درخشیدند که آثار گران‌بهای آنان در طول تاریخ برای مفسران به‌عنوان منابع اصیل تفسیری چه در زمینه نقل و چه در باب اجتهاد شناخته شده…

 چکیده: قرآن کریم و اهل‌بیت (ع) دو حقیقت روشن و عالی هستند که وظیفه هدایت بشریت از ظلمات به نور را به دوش می‌کشند. تمسک به این دو وقتی کارآمد و هدایت آفرین است که جدای از هم فرض نشوند. هرگاه با تمسک یکی از این دو، دیگری از صحنه حذف شود؛ نه‌تنها هدایت‌گری خویش را از دست می‌دهد، بلکه گاهی ضلالت آفرین است. عبارات قرآن به‌تنهایی برای ما کافی است و عباراتی که به نحوی بر این معانی دلالت دارند، همگی باعث خسارت شدید بر امت مسلمان شده‌اند. آنچه در این مورد صحیح به نظر می‌رسد و شیعه بر…