پایان-نامه

چکیده: ایالت خراسان در طی قرون چهارم و پنجم هجری دارای فرق و جنبش‌های مذهبی و فرقه‌ای زیادی بود که هرکدام در گوشه‌ای از این سرزمین، نفوذ بسزایی داشتند. شهرهای طوس، سرخس، ابیورد و اسفراین اغلب شافعی مذهب بودند و در نیشابور، مرو، مرو رود و هرات غلبه با حنفیان بود، کرامیان در هرات، غرچستان، مرو و حتی در نیشابور، طرفداران زیادی داشتند. معتزله هم در نیشابور جمعیتی بودند و شیعیان دوازده‌امامی (و تا حدی اسماعیلی) در شهرهای بیهق، مرو رود و نیشابور حضور قابل‌توجهی داشتند، اما موضوع وجود چنددستگی فرق مذهبی در خراسان به‌هیچ‌وجه بدون حاشیه نبود؛ چنان‌که در…

چکیده: مقر فرماندهی اسماعیلیان نزاری در ایران، در نواحی الموت و رودبار و همچنین گیلان و دیلمستان، قلعه‌هایی بودند که یا توسط خود آنان بنا شده بود و یا به انحاء مختلف به دست آمده بود. از این روی این قلعه‌ها نقش مهمی در حیات سیاسی _ اجتماعی نزاریان داشتند. قلعه‌های اسماعیلی در ایران در چند ناحیه پراکنده است. شناختن این قلاع و محل هریک از آن‌ها و حوادثی که در آن‌ها پیش آمده، از نقطه نظر تاریخی و جغرافیای تاریخی ضروری است. این قلعه‌ها علاوه بر آنکه مرکز حکومت بود کارکردهای گوناگون و مهم دیگری نیز داشت. با توجه…

چکیده: عنوان پژوهش «خواجه‌نصیرالدین طوسی و اسماعیلیان نزاری» هست. سؤال اصلی این پژوهش «چگونگی و دلایل تعامل خواجه‌نصیرالدین طوسی و اسماعیلیان نزاری» است. آنچه به‌عنوان فرضیه پژوهش مطرح شد این است که «توانمندی و جایگاه علمی خواجه‌نصیرالدین طوسی باعث جلب او توسط اسماعیلیان نزاری و تعامل علمی و فرهنگی با ایشان شد». با توجه به اوضاع سیاسی، اجتماعی و فرهنگی ایران در آستانه حمله مغول؛ چهار قدرت سیاسی در مناسبات سیاسی آن دوران نقش داشتند؛ خوارزمشاهیان، خلافت عباسی، اسماعیلیان و مغولان. سیاست نامناسب سلطان محمد موجب حمله مغول به ایران شد و صدمات سنگینی به شهرها و مراکز علمی وارد…

چکیده: فرقه اسماعیلیه نزاری شاخه‌ای از اسماعیلیان است که در طی حدود (171 سال از 483 ه. ق تا 654 ه. ق) بر منطقه الموت حکم‌فرمایی کردند. اینان از اختلاف و انشقاق در مسئله جانشینی امام جعفر صادق (ع) به وجود آمده است. این مدت طولانی دربرگیرنده حکومت حسن صباح و هفت تن از جانشینان اوست که از فتح قلعه الموت آغاز و با انقراض حکومت اسماعیلیان به دست مغولان پایان گرفته است. شیعیان به‌ویژه اسماعیلیان به علّت شیوه ظلم‌ستیز خود، همواره مغضوب دستگاه‌های حکومتی بودند و به سبب مبارزات فرهنگی و مشی مسلحانه‌ای که بر ضد حکومت‌های سنی –…

چکیده: منطقه مازندران، دیلمان و گیلان از دیرباز بستر مناسبی برای حضور قدرت‌های محلی و نفوذ افکار و اندیشه‌های مستقل از خلافت عباسی بود. وجود حکومت‌های محلی با پیشینه‌ای از دوره ساسانیان و ورود اندیشه‌های شیعی همراه با حضور زیدیان و اسماعیلیان که منجر به سلطه سیاسی گردید، سامان گر روابطی میان این قدرت‌ها در منطقه شد. نیاز این قدرت‌های سیاسی ـ مذهبی برای حفظ موجودیت خود، منجر به تعامل ایشان گردید و بر اساس نظام فکری و فرهنگی موجود در هر یک، علل متفاوتی موجد ساختار رفتاری آن‌ها شد. شناسایی و تبیین علل تعامل و سنجش زمینه‌های اصلی در…

چکیده: موضوع آخرت شناسی در اسلام مخصوصاً نهج‌البلاغه و دین یهود از جایگاه ویژه و موقعیت ممتازی برخوردار است. در این تألیف به کمک خدا سعی کرده‌ام به شناخت آخرت از دیدگاه درخشان‌ترین و برجسته‌ترین چهره اسلامی بعد از پیامبر اسلام (ص) یعنی علی بن ابی‌طالب (ع) و مقایسه آن با یهود بپردازم. سعی کرده‌ام با توصیه اساتید محترم، آراء و نظریات بیان شده با مراجعه به منابع قدیمی تاریخی ارائه شود و حالت تطبیق با دین یهود داشته باشد. امام علی (ع) در خطبه‌ها و سخنان خود به آخرت و ضرورت موضوع آخرت پرداخته‌اند. اما دانشمندان و متفکران دین…

چکیده: همه ادیان الهی و بیشتر مکاتب بشری درباره پایان تاریخ اظهار نظر کرده‌اند. در همه پیشگویی‌های مربوط به آخرالزمان خبرهای وحشتناکی وجود دارد. اغلب بر این امر اتفاق نظر است که پایان کار بشر سعادت‌آمیز است. پس آینده تاریخ هم از دیدگاه مادی‌گرایان و الهی‌گرایان یک دنیای موعودی است. گرچه باور به موضوع آخرالزمان جزء لاینفک حیات فرهنگی و مذهبی عموم ملل جهان بوده لیکن مجموعه‌ای از حوادث آشکار و پنهان از نیمه دوم قرن بیستم میلادی باب گفتگو گسترده در این باره را گشوده و موجب بروز رویکرد جدید به این موضوع شده است. امروزه در غرب جریان…

چکیده: انحرافات و اسرائیلیات و ره‌یابی اندیشه‌های عوامل بیگانه از اسلام در میان مسلمانان با محوریت یهود و نصارا با مضامین تحریف یافتۀ عهد عتیق و عهد جدید از زمان‌های اولیه اسلام و حمایت آنان توسط گروهی از علمای دین‌فروش و خلفای نخستین، تحریف و نسخ شد و به صورت وحی الهی که بر قلوب پیامبران پیشین نازل شده است در اختیار اجتماع اسلامی قرار دادند و در این راه ابتدا با مشترکات قرآن و کتب مقدس به قصه‌سرایی پرداختند و از علاقه مسلمانان به شنیدن قصه‌های قرآنی به صورت طویل و ناتوانی خلفا در پاسخ‌گویی به مسائل مورد نیاز…

چکیده: دعا و مناجات، از زلال‌ترین چشمه‌هایی است که قطره‌ی ناچیز وجود انسان را به دریای لایتناهی وجود حق تعالی پیوند می‌دهد و زمانی که در بستر کلام انسان کامل، یعنی امام معصوم جاری می‌شود، ظرفیت گسترده‌ای می‌یابد. امام سجاد (ع) در پر پیچ‌وخم‌ترین گذرگاه‌های تاریخ اسلام، برای رساندن بار سنگین امانت امامت و رهبری به سرمنزل مقصود، این ظرفیت را _ به‌مقتضای شرایط زمان _ به کار گرفتند. دعای ابوحمزه‌ی ثمالی و مناجات خمس عشر از جمله ادعیه‌ای هستند که با تأثیرگذاری عمیق و همه‌جانبه بر عواطف و عقاید و روح آدمی، بخشی از اهداف تربیتی و سیاسی امام…