چکیده: در این رساله سعی شده تا نقش سیاسی و فرهنگی و موقعیت اجتماعی موالی ایرانی از آغاز ظهور اسلام تا سقوط بنیامیه، مورد بررسی قرار گیرد. بهعنوان پیشدرآمد نخست روابط میان ایرانیان و اعراب بررسی شده است. شناخت موضوع موالی در جامعه عرب پیش از اسلام به بحث بردگان در آن دوران برمیگردد. تغییر و تحول در پدیده اجتماعی مولی و موالی پیش از اسلام موضوعی است که اهمیت اصل و نسب را در جامعه قبیلهای عرب نشان میدهد. موالی که وارث اندیشهها و عقاید قدیم ایرانی بودند در واردکردن افکار و عقاید نیاکان خود در اسلام نقش مهمی…