کلامی

چکیده در این نوشته، نگارنده بر آن شده تا بسیار مختصر و ساده، به اتهام ارتداد شیعه که از سوی برخی مغرضانه یا احیاناً ناآگاهانه طرح می‌شود، پاسخ دهد. بنابراین، ابتدا مهم‌ترین دلایل این اتهام را ذکر کرده و با توجه به ملاک کفر و ایمان بر اساس دیدگاه اهل‌سنّت، به نقد و بررسی پرداخته و در پایان، عقیده شیعه را اثبات نموده ‌است. برای تبیین بهتر مطالب نیز بحث‌های مستقلی پیرامون عدالت صحابه، افضلیت و خلافت علی «علیه السلام» مطرح کرده است. کلیدواژه‌ها: کفر؛ ارتداد؛ توسّل؛ صحابه؛ خلافت؛ افضلیت؛ توسل؛ متعه؛ تقیه
چکیده برای بهره برداری بهتر و بیشتر از تلاوت قرآن، پیامبر گرامی اسلام (صلی الله علیه و اله) و اهل بیت معصوم آن حضرت (علیهم السلام) آدابی بیان داشته اند که از آن به «آداب تلاوت قرآن» یاد می شود. دانشمندان اسلام، آداب تلاوت قرآن را در یک تقسیم کلی به آداب ظاهری و آداب باطنی تقسیم کرده اند و بیشتر در زمینه آداب ظاهری سخن رانده اند. درباره آداب باطنی قرآن، ترتیب کلاسیکی وجود دارد که در کتاب‌های احیاء العلوم، المحجه البیضاء و معراج السعاده، بیان شده است. در این مقاله با مراجعه مجدد به آیات و روایات، با…
چکیده در آموزه‌های دینی امامیه غلو و تقصیر هردو مورد نهی قرار گرفته است. این دو ناشی از عدم شناخت صحیح شئون امامت و جایگاه وجودی امام در آفرینش است. در این مقاله بخشی از کتاب مکتب در فرآیند تکامل که در معرفی امام دچار تقصیر شده است، به لحاظ روش‌شناختی موردنقد قرار گرفته است. نویسندۀ کتاب بر این باور است که برخی مبانی فکری امامیه (مانند علم غیب و عصمت امام) در طی قرن اول مطرح نبوده است و ائمه صرفاً علمای ابرار معرفی‌ شده‌اند؛ و این مفاهیم در قرون بعد توسط صحابه مطرح و سپس تحول و تکامل…
چکیده: یکى از شؤون مقام امامت و ولایت، تفویض امر دین و مقام امر و نهى و تشریع است که به پیامبر «صلی الله علیه و اله» و امامان «علیهم السلام» اعطا شده است. دلایل علّامه نمازى شاهرودى براى اعطاى تفویض دین چنین است : ـ تفویض امر دین، امکان عقلى دارد و خداوند امور دین را به بندگان برگزیده و معصوم سپرده است. ـ با استناد به آیات و روایات، تفویض امور دین به پیامبر «صلی الله علیه و اله» و امامان «علیهم السلام» اثبات مى شود. ـ وجود ولایت تشریعى براى ائمه «علیهم السلام» همانند پیامبر «صلی الله…
چکیده در نگاه قرآن «تفكر» از چه جایگاه و ارزشی دارد و منابع آن كدامند؟ این نوشتار پس از مفهوم شناسی واژه «تفكر» ابتدا به بررسی كاربردهای این واژه در قرآن، به ترتیب نزول سوره‌ها و سپس تحلیل محتوایی آن آیات، همت گماشته است. در گام دوم نیز آیات از زاویه شناخت منابع تفكر، مورد تحلیل قرار گرفته و در یك دسته بندی اند دقیق، منابع تفكر از دیدگاه قرآن معرفی شده. در پایان به منظور پرهیز از خطای رایج در برخی از تراجم و تفاسیر قرآن كه «تعقل» را مترادف با «تفكر» پنداشته اند، به بیان تفاوت اساسی میان…
چکیده قرآن کریم در نقل سرگذشت فردی انسان و نیز اقوام و تمدن‌‌های گذشته، از حوادثی یاد می‌‌کند که به مثابه قوانینی کلی، در صورت فراهم آمدن زمینه‌‌هایش، هر زمان قابل تکرارند. یکی از این سنت‌‌ها که در آیات نسبتاً بسیاری از قرآن منعکس شده، سنت استدراج است. این سنت در هر دو حوزۀ فردی و اجتماعی رخ می‌‌دهد. مطالعۀ معناشناختی مفهوم استدراج در قرآن، و بررسی آرا و دیدگاه دانشمندان مسلمان دربارۀ عوامل و فلسفۀ سنت استدراج، هدف اصلی نوشتن این مقاله است کلیدواژه‌ها: استدراج؛ املاء؛ امهال؛ سنت‌‌های قرآن
«وَالّذینَ ‏کَذّبُوا بِ‏آیاتِنا سَنَسْتَدْرِجُهُمْ مِنْ حَیْثُ لا یَعْلَمُون* وَاُمْلی لَهُمْ اِنَّ کَیدی مَتین» (اعراف/182، 183). تعریف استدراج استدراج در لغت، به معنای «فریفتن و نزدیک ساختن»(1) و یا به معنای «پله پله و به تدریج از مکانی یا امری بالا و پایین آمدن و یا نسبت به امری نزدیک شدن»(2) آمده است و در اصطلاح، چنین تعریف شده است: «تجدید نعمتی بعد از نعمت دیگر تا بدین وسیله، التذاذ به آن نعمت‌‏ها، [گنه‏کاران] را از توجه به وبال کارهایشان غافل سازد»(3) «و پندارند که مشمول لطف الهی شده‌‏اند»(4) و «اینکه خدا تمام خواهش‏‌ها و درخواست‏‌های بنده‌‏ای را تا پایان عمرش،…
چکیده انجیل بخش اصلی کتاب مقدس مسیحیان، در عصر نزول قرآن کریم و نیز در عصر حضور ائمه اطهار مورد استناد اهل کتاب بوده است. اهل بیت (ع) به عنوان جامع علوم انبیا، در پاره‌ای از روایات خویش به بیان بخش‌هایی از تعالیم انجیل پرداخته و در احتجاجاتشان با مسیحیان، به کتاب آنان استناداتی داشته‌اند. در این مقاله با استفاده از این روایات دیدگاه اهل بیت (ع) نسبت به اناجیل موجود روشن می‌شود و با تطبیق این روایات با اناجیل فعلی قسمت‌های اصیل انجیل کنونی بازشناسی می‌شود. کلید واژه ها: انجیل، اهل بیت، اناجیل اربعه، روایات.
واژۀ «تعمّق» در منابع لغوی و روایی کهن، برخلاف تصوّر رایج، بار معنایی نکوهیده ای دارد و واژه شناسان آن را مشتمل بر مفهوم زیاده روی و مبالغه دانسته اند. از همین رو، در روایات ائمه اهل بیت(ع) از آن به مذمّت یاد شده و از ارکان کفر به شمار رفته است. حتی دسته ای از محدّثان بزرگ نیز مفهوم افراط، غلوّ و زیاده روی را از آن برداشت کرده اند؛ مع الوصف گروهی از دانشمندان بر اثر غفلت از معنای واقعی تعمّق و مذموم بودن آن، در فهم روایات مربوط برداشت هایی ناصواب پیدا کرده اند.
چکیده برای اطلاع خوانندگان محترم مجله وزین نقد و نظر باید عرض کنم که در شماره پاییز و زمستان 1382 آن مجله، به بررسی حدیث (اقوام متعمقون) پرداختیم و بر اساس احادیثی که واژه تعمّق و مشتقات آن را به کار برده اند، و نیز قرائن داخلی حدیث اثبات کردیم که تعمّق در احادیث مفهومی منفی دارد و به معنای از حدّ گشتن است. در شماره بهار و تابستان 1383 جناب حجةالاسلام والمسلمین عسکری سلیمانی اشکالاتی را بر این مقاله وارد کردند. بنده نیز در همان شماره به این اشکالات پاسخ دادم. برای نوشتن این پاسخ گذشته از بررسی اشکالات،…
چکیده مقوله تعلیم و تربیت از مهم‌ترین مباحث مشترک در میان متفکّران اسلامی و غربی می‌باشد. در غرب از دیرباز و خصوصاً با شکوفایی مکتب یونان در آرای افلاطون و ارسطو بدین امر توجّه شده است. در اسلام نیز توجّه به مقوله تعلیم و تربیت سابقه‌ای دیرینه دارد و این امر ناشی از جایگاه والا و دغدغه وافری است که مکتب اسلام برای تعلیم و تربیت قائل است. اندیشمندان مسلمان در پرتو تعالیم انسان‌ساز اسلام به موضوع انسان و کمال و سعادت او و راه‌های وصول به کمال، بسیار پرداخته‌اند و نظام‌هایی فکری را برای پاسخگویی به سؤالات مربوط به…
چكیده حدیث در تاریخ پر فراز و نشیب خود، همواره در معرض تحریف، جعل و تأویل گروه‌ها و فرقه‌هایی بوده كه هر كدام به نوعی برای مشروعیت بخشیدن به مبانی خود به آن دست زده‌اند. از جمله این فرقه‌ها، اهل تصوّف هستند كه در طول تاریخ حیات خود، به فرقه‌ها و شعب بسیار زیادی منشعب شده‌اند. از آن جا كه صوفیه در تعالیم خود از احادیث استفاده زیادی كرده‌اند، بررسی تعامل صوفیه با حدیث، ضروری به نظر می‌رسد. از این رو، در این پژوهش به بررسی و نقد این تعامل پرداخته شده است. كلید واژه‌ها: حدیث، صوفیه، تأویل، مشروعیت.