کلامی

چکیده: بررسی محتوایی منابع و مصادر اخلاقی اسلام به ضمیمه تأملات خاص در مبانی فلسفی آن اثبات می‌کند که آنچه به‌عنوان اخلاق اسلامی مطرح شده است را می‌توان در قالب یک نظریه منسجم با ویژگی‌های خاص یک نظریه ارائه داد. هدف این پژوهش آن است که مبانی، غایات و قواعد کلی اخلاق را با استناد به منابع اولیه دین _ آیات و روایات _ استخراج کند و با روش تلفیق میان تحلیل‌های عقلی و داده‌های نقلی به یک نظریه منسجم اخلاقی دست یابد. در راستای تحقق این آرمان، یافته‌های نهایی پژوهش حاضر این است که مطلوب و هدف نهایی انسان،…
 چکیده: اخلاق، مجموعه‌ی هماهنگ ویژگی‌ها و اصول تبدیل‌کننده‌ی شخصیت آدمی رو به نقطه‌های برتر زندگی در دو عرصه‌ی هویت فردی و هویت اجتماعی است. هر یک از مکتب‌های هدایت به رشد و به‌طور خاص مکتب انبیایی ‌ـ‌ قرآنی هدایت به رشد، همراه با آموزه‌های هستی‌شناختی، انسان‌شناختی، روش‌ها و راهکارهای راهبری به رشد، یک مکتب اخلاقی خود ویژه نیز دارد. یک مکتب جامع‌نگر اخلاق یا نظام جامع اخلاقی دارای ساختار زیر است: 1. مبانی نظری؛ 2. الگوی مطلوب اخلاقی؛ 3. الگوی اخلاق کاربردی _ توسعه‌ای. نظام جامع اخلاق قرآن کریم می‌تواند در این الگو، دریافته و تفسیر شود. در نظام اخلاقی…
چکیده: هر فعل يا ترک فعلي را که در قانون براي آن مجازات تعيين شده باشد، جرم است. براي ارتکاب يک عمل مجرمانه چهار مرحله وجود دارد: 1_ قصد ارتکاب جرم 2_ تهيه مقدمات جرم 3_ شروع به جرم 4_ انجام کامل جرم. قصد مجرمانه، اراده و تمايل شخص به انجام عملي است که قانون آن را نهي کرده باشد. مرحله انديشه و قصد مجرمانه از جمله مواردي است که محل نقد و نظر علما، فقها و حقوقدانان اسلامي است. در اين تحقيق نگارنده با روش تحلیلی توصیفی سعي نموده با تبيين آيات و روایات و نظرات علما و فقها…
چکیده: پایان‌نامه حاضر تحت عنوان «معصیت، مصادیق و راه‌های جبران آن در قرآن و روایات» در پنج فصل تنظیم شده است. حاصل مطلب آنکه در معنای اصطلاحی و کاربرد قرآنی، معصیت عبارت است از هرگونه کاری که برخلاف فرمان الهی بوده و به عزت و کرامت انسان ضربه وارد کند و او را از مقام بالا، به پایین‌ترین مقام حتی پست‌ترین مقام می‌کشاند. در منشأ ارتکاب معاصی حداقل به سه عامل اصلی می‌رسیم که آن سه عامل عبارت‌اند از: 1. جهل و نادانی، 2. غفلت از یاد خدا، مرگ، قیامت و ثواب و عقاب اخروی، 3. پیروی از هوا و…
چکیده: از کلیات و پنج فصل تشکیل شده است. در کلیات تبیین مسئله صورت گرفته و اهمیت، ضرورت، انگیزه و سابقه و اهداف اصلی و فرعی محدودیت‌ها و روش تحقیق که توصیفی و تحلیل است بیان‌ ‌شده است. در فصل اول واژه گناه مورد بررسی قرار گرفته و به معنای لغوی و اصطلاحی آن پرداخته شده است. نیز مفاهیم مرتبط با گناه در آیات و روایات و اقسام گناه مورد بحث قرار گرفته است. در فصل دوم از ریشه گناهان که باعث و زمینه‌ساز گناه می‌شوند بحث شده است. در فصل سوم پیامدهای فردی گناه مورد بحث و بررسی قرار…
چکیده: این پروژه که با عنوان «رابطه ‏ی گناه و نزول بلایا از دیدگاه قرآن و روایات» مورد بررسی قرار گرفته، در پی آن است با روش توصیفی _ تحلیلی با تکیه بر منابع اسنادی _ کتابخانه‏ای به این سؤال پاسخ دهد که از دیدگاه قرآن و روایات بین ارتکاب گناه و نزول بلا چه رابطه‏ای وجود دارد؟ بر همین اساس نگارنده پس از مفهوم شناسی دو واژه‌ی «گناه و بلا»، گناهانی که سبب نزول بلای خاص می‏شود را بیان کرده است؛ بدین‏صورت که ابتدا بلایا را به دو بخش بلایای فردی و اجتماعی تقسیم و ذیل هر بلا، انواع…
چکیده: بشر امروز بیش از هر زمان دچار فسق و فجور است لذا بحث از ماهیت گناه و زمینه‌ها و راه‌های جلوگیری از آن ضروری است. گناه به‌طور کلی به معنای عصیانگری است. گناه دارای آثار سوء تکوینی و تشریعی است. به این پیامد‌ها از آن لحاظ که در مقابل و به میزان خطا قرار دارد مجازات گفته می‌شود. رساله حاضر با رویکرد قرآنی _ روایی و روش توصیفی تحلیلی به بررسی ماهیت باطنی گناه و زمینه‌های شکل‌گیری آن، انواع گناه و تحلیل آثار تکوینی و تشریعی آن با توجه به سنت‌های الهی پرداخته است.
چکیده: جوامع با گونه‌های مختلف تباهی روبه‌رو بوده‌اند. دیدگاه قرآن و سنت این است که این گرفتاری‌ها نتیجه گناه در سطح جامعه است. گناه آثار اجتماعی هم دارد و رساله حاضر در پی پاسخ به این سؤال است که گناهان مردم جامعه طی چه فرایندی جامعه را تباه می‌کند. مطابق قواعد و سنن اجتماعی گناه مردم مرحله به مرحله همگان را متأثر کرده و مضرات هریک از گناهان بر همگان مترتب می‌شود. با فزونی یافتن آثار و عوارض، جامعه دچار درماندگی و عقب‌ماندگی و معیشت ضنک می‌شود و از کارایی می‌افتد.
چکیده: این رساله با عنوان «بررسی تطبیقی احساس گناه در قرآن و روان‌شناسی» آمده است. در این پایان‌نامه نخست به جداسازی گناه و احساس گناه و تعریف احساس گناه و بیان انواع آن اشاره‌ شده است. در بخش اول از فصل دوم به بررسی عوامل ایجاد احساس گناه در قرآن مانند محرومیت اجتماعی و طرد شدن توسط دیگران، از بین رفتن نعمت، دلبستگی غیر خدا و پرستش غیر او، دیدن و درک کردن آیات الهی، سوء تدبیر در مورد کارها، قضاوت عجولانه، ترک اولی و همچنین آثار احساس گناه در قرآن مانند پشیمانی، تغییر عقیده و باور، درخواست توبه، ادای…
چکیده: اختلاف پیرامون «ایمان و کفر مرتکب گناه کبیره» و سرنوشت اخروی وی که اولین مسئله مطرح در تاریخ مجادلات کلامی مسلمین بوده است، ریشه در نوع نگاه فرق مختلف اسلامی به مقوله ایمان و تلقی خاص هر یک از ماهیت و لوازم آن دارد که در این میان تفاوت نظرها در باب رابطه ایمان و عمل، عامل اصلی بروز اختلافات بوده است. در میان فرق کلامی عامه، از بین کسانی‌ که عمل را داخل در ماهیت ایمان و از شروط قوام ذات آن می‌شمارند؛ سخت‌ترین موضع از آن خوارج است که فتوا به کفر صاحب کبیره داده‌اند، حسن بصری…
چکیده: اثبات بی‌اعتبار بودن توبه و اعتراف به گناه، خود به خود پای ماجرای حضرت آدم (ع) را به میان می‌کشد. آنچه که خمیرمایه و شاکله‌ی اصلی بحث توبه را تشکیل می‌دهد، قضیه‌ی گناه حضرت آدم (ع) و اخراج وی از بهشت می‌باشد. مسیحیت که قائل به گناهکار بودن حضرت آدم (ع) می‌باشد. تأیید این مطلب، به معنای تائید نظریه‌ی گناه نخستین و موروثی بودن آن و در نتیجه سرایت آن به تمام نسل بشریت و گناه‌کار بودن تمام انسان‌ها به صورت ناخودآگاه و از پیش تعیین شده است؛ اما اسلام با توجه به عصمت پیامبران، با رد نظریه‌ی فوق،…
چکیده: دین مبین اسلام شامل دستورات و مقرراتی از جانب پروردگار است که عدول از این دستورات، نافرمانی و گناه محسوب می‌شود. پیامد این نافرمانی‌ها به ‌صورت شر و حوادث ناخوشایند در زندگی بشر بروز پیدا می‌کند. نهج‌البلاغه به‌عنوان کلام امام علی (ع) و یکی از منابع معتبر دین اسلام که به «اخ القرآن» ملقب است در جای جای خطبه‌ها، نامه‌ها و حکمت‌ها به تأثیر گناه در بروز شرور و حوادث اشاره فرموده است. این گناهان، در این پژوهش به سه حوزه «اخلاقی، اعتقادی و اجتماعی» تقسیم شده‌اند؛ از جمله این گناهان: طمع، بخل، ترک امر به معروف و نهی…