کلامی

 چکیده: مهم‌ترین زمینه معنایی واژه حق در قرآن، مربوط به مفاهیم وجود و هستی است. در این معنا «حق» دقیقاً برابر با مفهوم وجود است که بیانگر ماهیت و حقیقت حق نیز هست، زیرا هر موجودی از آن جهت که موجود است و عینیت دارد حقّ می‌باشد، در اینجا حقّ به معنای «ثابت» است. تفسیر این حوزه معنایی حق، در آثار مفسران، عموماً صبغه‌ی فلسفی دارد، چنان‌که ایشان، حق را در آیاتی که خداوند را به وصف حق توصیف کرده‌اند، به معنای موجود ثابتی دانسته‌اند که نمی‌توان در وجود او تردید کرد و هیچ‌گونه باطلی، از نقص، تغییر و فنا،…
 چکیده: شناخت‌ زمینه‌های پیدایش و پیامدهای هر پدیده منفی، یکی از کارآمدترین اقدامات برای جلوگیری از بروز آن‌ می‌باشد؛ اصولاً پیشگیری از وقوع یک پدیده‌ی مخرّب و آسیب‌زا بدون در اختیار داشتن تصویری دقیق از زمینه‌ها و بسترهای پیدایش آن ممکن نخواهد بود. همچنان که آگاهی و شناخت پیامدها و عوارض منفی لغزیدن در ورطه‌ی هر انحراف نیز می‌تواند با هشدار نسبت به عواقب زیان‌بار انجام آن، به نوبه‌ی خود نقش موثّری در پیشگیری و بازدارندگی از انجام آن داشته باشد. از این‌رو، در پژوهش حاضر تلاش شده است با تأمّل و تتبّع در آموزه‌های قرآن کریم و سیره‌ی اهل…
 چکیده: این نوشتار به بررسی موضوع «خروج از دین» می‌پردازد و به بیان شاکله‌های دین اسلام توجه دارد و هم‌چنین به اسباب خروج از دین نگاه جدی می‌کند. موضوع کفر و ارتداد یا همان خروج از دین از دیرزمان در دنیای فقه مورد بحث بوده است و این موضوع بر روی بسیاری از ابواب فقهی اثر بدون واسطه یا با واسطه دارد که پرداختن به آن دارای اهمیت بسزایی است. این پژوهش به صورت توصیفی انجام شده است. در این پژوهش به این نتیجه رسیده‌ایم که ارتداد یا همان خروج از دین، انکار گزاره‌های دین از روی دلیل و برهان…
 چکیده: سحر و جادو در تاریخ بشر قدمتی دیرینه دارد به‌طوری که در برخی دوران‌ها چنان رواج داشته است که بسیاری از مردم، حتی پیامبران الهی را به گواهی آیات، ساحر می‌پنداشتند. سحر در لغت به معنى هر کاری یا چیزى است که مأخذ آن مخفى و پنهان باشد، ولى در عرف عام غالباً به همان کارهاى خارق‌العاده‏اى می‌گویند که با استفاده از وسایل مختلف انجام می‌‏شود. سحر امری آموختنى است و منشأ آن ابلیس است، لذا کسانی که از سحر استفاده می‌کنند، با شیاطین در ارتباط هستند. با توجّه به تصریح خداوند در آیات قرآن در باب مسئله‌ی سحر،…
خلاصه ماشینی: “این مطلب صحیح است؛ ولی بر اساس حکم وجدان و احادیث رسیده، خداوند به مشیت و حکمت بالغه‌اش، به انسان آزادی و اختیاری عنایت کرده که بر این امور تفوق و برتری دارد و به‌وسیله آن، انسان قادر است که آثار تربیت محیط و وراثت را خنثی کند؛ یعنی، اگر بخواهد، می‌تواند اموری را اختیار کند که او را به سعادت سوق دهد و یا به طرف کارهایی برود که شقاوتمند شود و شاهد بر این مطلب، دعاهای وارده است که در آنها از خداوند خواسته شده که شقی را سعادتمند قرار دهد و اگر شقاوت، صفت ذاتی…
چکیده: قرآن کریم در آیه‌ی 105 سوره‌ی هود انسان‌ها را به دو گروه سعید و شقی تقسیم می‌کند. «شقاوت عبارت است از محرومیت و نداشتن خیر». اسوه نیز به معنی الگو، مقتدا و سرمشق و … می‌باشد، اما تأسی به معنی پیروی کردن از اعمال و رفتار دیگران می‌باشد. یادآوری می‌شود که یکی از شیوه‌های تربیتی قرآن، شیوه‌ی الگودهی است و با توجه به سهولت در دسترس بودن الگوها در برابر دیدگان مردم، بهتر است به معرفی چهره‌های شقاوت اهمیت ویژه‌ای داده شود. یکی از هدف‌های قرآن از بیان داستان‌های زندگی افراد، بیان شیوه‌های زشت رفتاری آن‌ها و روش الگویی…
چکیده: معناشناسی بخشی از زبان‌شناسی امروزی (زبان‌شناسی توصیفی و ساخت‌گرا)، است. معناشناسی به دنبال مطالعه و بررسی شرایط تولید معنا و دریافت آن نزد خواننده است. در واقع، نویسنده، اثر را به عنوان تولید دستور زبانی و گرامری نگاه نمی‌کند و در نگاهی نو به مطالعه فرهنگ واژه و جهان‌بینی حاکم بر آن می‌پردازد. از این رو، با علم تفسیر متفاوت است. این روش در میان مستشرقان نظیر ایزوتسو و برخی از محققان اسلامی به کار گرفته شده است. پژوهش حاضر به معناشناسی مفهوم عبودیت در قرآن در چهار گام می‌پردازد و در نهایت با ارائه تعریف معناشناسانه عبودیت و…
چکیده: هدف: سؤال اساسی این است که شادی و نشاط جایز از منظر قرآن کریم و روایات چیست و چگونه می‌توان با تکیه به این دو منبع گران‌سنگ و عظیم، شاد زیست؟ روش: روش کار تحلیلی، توصیفی و مراجعه به آیات و روایات مرتبط با شادی و نشاط است. یافته‌ها: در احادیث، چهره گشاده و تبسم بر لب داشتن، استعمال بوی خوش، وفاداری، رعایت حق‌الناس، رفع گرفتاری‌های دیگران، دیدار نمودن یکدیگر و… موجب شادی و انبساط خاطر انسان شمرده‌ شده است. نتیجه‌گیری: نتیجه آن‌که برای رسیدن به شادی و در نهایت به آرامش واقعی، باید به بزرگ‌ترین منبع آرامش، «خدا»…
چکیده: یکی از مفاهیم ارزشی و اخلاقی قرآن کریم خشیت از خدای متعال است. معمولاً، مفسّران و مترجمان، خشیت را به خوف تفسیر کرده و این دو واژه را مترادف پنداشته‌اند. پژوهندگانی نیز بین آن دو واژه تفاوت‌هایی ذکر کرده‌اند. در مقاله حاضر، پس از بحث در انکار ترادف این دو واژه، تفاوت‌هایی که بعضی از دانشمندان و مفسّران چون ابوهلال عسکری، محقق طوسی و علّامه طباطبایی برای خوف و خشیت قائل شده‌اند نیز در معرض نقد قرار گرفته است. همچنین، در ادامه، با معیار و مرجع قرار دادن قرآن کریم به‌عنوان یک منبع اصیل در معناشناسی کلمات و با…
چکیده: پژوهش حاضر، تدبر و تأملی در معنی و مفهوم واژه «خشیت» در قرآن کریم است که یکی از پایه‌ای‌ترین مفاهیم سیر و سلوک و بندگی حق، شناخته می‌شود. این نوشته بر آن است تا این موضوع را در کلام حق و تبلور آن را در کلام معصومین بکاود و راه‌های رسیدن به خشیت واقعی را بررسی کند، تا آنچه که بنده، خداوند را از او دور می‌سازد و مانع از رسیدن انسان به خشیت و خوف حقیقی می‌شود، مورد بحث قرار دهد و نتیجه این تحقیق و بحث راهنمایی باشد که بندگان خداوند را به‌سوی این نعمت بی‌منت رهنمون…
چکیده: این مقاله، به بررسی ویژگی خشیت داشتن از پروردگار و اهمیت و نقش آن در هدایت یافتن به قرآن پرداخته است. خشیت، به معنای واکنشی آگاهانه به‌مقتضای علم است. خشیت از پروردگار، درک وابستگی خود و ربوبیت خدا و احساس مسئولیت در برابر او است. آیات متعددی از قرآن، تحقق هدایت قرآن را منوط به وجود ویژگی‌هایی در انسان نموده است و برخی اعمال هستند که موجب سلب امکان هدایت‌پذیری انسان می‌گردد. بر اساس آیات قرآن، خشیت از پروردگار، ظرفیت شناخت و پذیرش وحی را در انسان به وجود می‌آورد. کسانی که دارای خشیت از پروردگار هستند، همواره در…
چکیده: افكار خرافاتى فال بد ـ تطـير ـ سابقـه تاريخـى دارد. معتقدان به اين پندار بی‌اساس، بـسـيـارى از اشيـا، حـيـوانات، افـراد و حتى انـبـيـاى الـهـى را بـه فـال بـد می‌گرفتند. قرآن به مواردى از تطير مخالفان انبياى الهى اشاره و در برخورد با اين عقايد، حقيقت را روشن می‌کند. از ديدگاه قرآن، فال بد هرکسی از خود اوست و پيشامدهاى ناگوار زندگى انسان‌ها، در واقع بازتاب گناهان آن‌هاست. قـرآن از تطير مذمت كرده و منشأ آن را جهالت و لجاجت بشر می‌داند. امامان معصوم (ع) نيز به تطير پرداخته‌اند. از ديدگاه روايات، فال بد، بی‌اساس و در رديف شرك و…