ادیان،-مذاهب-و-فرق

چکیده: پژوهش حاضر، دیدگاه‌های عارفان معاصر در کشف و شهود عرفانی یا همان تجربه عرفانی و مؤلفه‌های آن را تجزیه‌وتحلیل کرده و شیوه‌های عقلانی و برهانی آنان در تبیین مفهوم مکاشفه عرفانی و شاخصه‌های آن را شرح می‌دهد. ازنظر نویسنده عرفای متأخر بر اهمیت علمی و ارزش عملی مکاشفه با روش‌های خاص خود تأکید می‌کردند و در زنده نگاه‌داشتن و پویا ساختن مسائل عرفانی اهتمام می‌ورزیدند و با این‌که خود هرکدام به‌عنوان یک فقیه، متکلم و فیلسوف تمام‌عیار بودند، اما بر مسئله مکاشفه پایبندی خاصی نشان داده و مقولات جدیدی در این عرصه پدید آوردند؛ به‌طوری‌که مسئله تجربه دینی غرب،…

چکیده: با گسترش اسلام و وسعت قلمرو آن، تفکر شیعی به وسیله شیعیان در میان مردم در مناطق مختلف نفوذ کرد. می‌توان گفت یکی از عوامل اصلی گرایش مردم به تشیع، رفتار و گفتار اهل بیت و یاران صادق و عدالت محور آن‌ها بود. از جمله نقاطی که مذهب و تفکر شیعه در آن رسوخ کرد و در ضمیر و اندیشه مردم جای گرفت سرزمین شام است. تشیع در منطقه‌ی شامات از نخستین سال‌های ورود اسلام دیده می‌شود. در دوره‌ی خلافت عثمان ابوذر به منطقه ربذه شام تبعید می‌شود و همین هجرت اجباری او زمینه‌ساز آشنایی مردم با امام علی…

 چکیده: با سقوط حکومت شیعه‌مذهب آل‌بویه، نفوذ و آزادی شیعیان امامیه در ایران، برای مدت مدیدی از دست رفت. سلجوقیان به‌عنوان حامیان سنی خلافت عباسی با تشیع درگیر بودند؛ که این امر شیعیان را به تقیّه واداشت. قدرت روزافزون سلاجقه، اقتدار سیاسی را در قلمرو اسلامی قبضه نمود. در اواخر سده‌ی ششم هجری، الناصر‌‌‌‌‌‌‌‌لدین‌الله برای تجدید اقتدار خلافت عباسی، درگیر منازعات سیاسی با نهاد سلطنت گردید که با سقوط سلاطین سلجوقی توسط خوارزمشاهیان، این آشفتگی سیاسی به قوّت خویش باقی ‌ماند. با حمله‌ی مغول و به‌تبع تأسیس حکومت ایلخانی که با تساهل و تسامح مذهبی ایشان همراه بود، زمینه‌ی ترویج…

چکیده: مناطق شمالی ایران ازجمله جرجان و استرآباد از زمان خلیفه دوم مورد هجمه اعراب بود. در زمان عباسیان مرکزی امن برای سادات علوی در برابر فشار خلفای بنی‌عباس شد و آرام آرام تأثیرات این حضور در مناطق و سرزمین‏های مجاور باعث آشنایی بیشتر و گرایش مردم شمال به تفکر شیعی گردید. سیر تطور تاریخ تشیع در جرجان و استرآباد از قرن سوم به بعد آشکارتر شد و علی‌رغم اینکه بخش زیادی از ساکنان این نواحی سنی مذهب بودند، اما تشیع به‌مرور در این مناطق فزونی یافت. فضاي عمومي و حكومت‌هاي مختلف بر گسترش و يا محدود شدن تشيع در…

چکیده: یکی از اساسی‌ترین موضوعاتی است که در تاریخ ایران مطرح می‌شود. مهاجرت سادات علوی قبایل شیعی در سده‌های نخستین اسلامی، به مناطق ایران؛ زمینه‌ای مناسب برای رشد تدریجی تشیع در ایران فراهم کرد. هدف این پژوهش بررسی فعالیت‌های شیعی در سبزوار از حمله مغول تا روی کار آمدن صفویان است. مهم‌ترین رخدادی که در این زمان به وقوع پیوست تشکیل حکومت سربداران در این ناحیه است. بدون شک تبیین وقوع چنین رویدادی بدون در نظر گرفتن پیشینه تاریخی کنش‌های شیعی در ایران منطقه امکان‌پذیر نیست. ازاین‌رو پژوهش موجود با روش تاریخی (شیوه جمع‌آوری داده‌ها به شکل کتابخانه‌ای و بررسی…

  چکیده: اقدام مهم شاه اسماعیل یکم در رسمیت‌بخشی مذهب تشیع و برقراری پیوند بین مذهب و سیاست در حکومت صفویه، تحول مهمی بود در ایران صورت گرفت و در ایجاد وحدت سیاسی و شکل‌گیری هویت ملی و ارضی نقش عمده‌ای ایفا کرد. اگرچه در آغاز، قدرت شمشیر شاه اسماعیل در تصرف شهرها و ترویج مذهب جدید بی‌تأثیر نبود، اما صفویان دریافتند که برای تثبیت این مذهب در تاروپود جامعه و نهادینه‌سازی آن نیاز به اقدامات گسترده‌ی فرهنگی و تشکیلاتی است. دوره پنجاه‌ساله سلطنت شاه‌تهماسب یکم (984-930 ه‍. ق.)، فرزند و جانشین شاه اسماعیل یکم، فرصت مناسبی را فراهم آورد…

 چکیده: پژوهش حاضر به بررسی نقش محقق کرکی در گسترش تشیع» می‌پردازد. محقق کرکی که یکی از علمای برجسته شیعه در عصر صفوی است، در دوره‌ای از تاریخ به ایران آمده که از رسمیت یافتن مذهب تشیع در این کشور زمان زیادی نگذشته بود و جامعه از کمبود فقهای شیعه و رساله‌های عملیه بشدت تنگنا بود. بی تردید، فعالیت علمی علمای شیعه در این دوره مهم‌ترین عامل در رشد و گسترش تشیع بوده است. با توجه به اینکه محقق کرکی علاوه بر دارا بودن مقام فقاهت، منصب شیخ‌الاسلامی را در عصر شاه طهماسب بعهده داشته است، این نظریه مطرح می‌شود…

چکیده: نقش زنان در ابعاد گوناگون اجتماعی، فرهنگی و سیاسی تاریخ شیعه به‌عنوان ادامه‌دهنده و تجلی اسلام راستین ـ پس از انحرافات به وجود آمده در ساختار رهبری و حکومت اسلامی بعد از پیامبر (ص) ـ جایگاهی ممتاز دارد. آنان با الهام از آموزه‌های مذهبی و فرهنگی شیعه و با توجه به جایگاه تعیین‌کننده‌ی خود در تربیت افراد خانواده، به‌صورت مستقیم و غیرمستقیم در تثبیت، تعمیق و اشاعه‌ی فرهنگ شیعی تأثیرگذار بوده و در برخی مراحل سرنوشت‌ساز شدند. در این تحقیق که به روش پژوهش تاریخی انجام‌گرفته است با بررسی و تحقیق در متون تاریخی، شواهد متعددی از حضور بانوان…

چکیده: نوشتار حاضر که به «نقش شیعیان در فرهنگ و تمدن افغانستان از آغاز تا صفویه» مى‏پردازد، پس از شناسایى قلمرو گذشته افغانستان در ده قرن اولیه اسلامى تحت عنوان خراسان، به این سؤال اساسى که آیا خراسان قدیم همه سرزمین افغانستان (فعلى) را شامل مى‏شده است یا بخشى از آن را، پاسخ مى‏دهد. سپس اوضاع طبیعى، اقتصادى و نیز سیاسى اجتماعى افغانستان را مورد بررسى قرار داده و گفته شده است که افغانستان آن روز از نظر طبیعى داراى آب و هواى ملایم و مرطوب و سرزمین حاصل خیزى بوده است و همچنین از دسته‏اى از کوه‏ها و رودخانه‏هاى…